Wednesday, May 30, 2018

*Quê Người. (16)


Những ngày trải qua trong trại tiếp cư thật là yên tĩnh và cùng nhịp điệu, chúng tôi chưa có việc gì làm chỉ chờ làm cho xong mọi thủ tục để hoàn tất việc định cư. Sáng thức dậy đi lên căng-tin ăn uống, rồi trở về phòng làm vài công việc hoặc bàn tính với nhau làm gì, rồi lại đến ăn trưa. Sau trưa thì lại đến buổi ăn chiều. Ngày nào có lịch đi làm thủ tục thì kéo nhau đi làm cho xong. Thủ tục mở trương mục ngân hàng và y tế kế tiếp. Các nơi đó cử nhân viên vào trung tâm cung cấp tài liệu, giấy tờ và hướng dẫn chúng tôi điền vào đơn, có khi họ cần người thông dịch đi theo nếu không có nhân viên nói tiếng Việt. Hai thủ tục cần thiết để hoàn tất sớm nhất là ngân hàng và y tế. Y tế gồm có thẻ khám bệnh “Medicare” và Thẻ mua thuốc giá thấp được tài trợ của chính phủ là “Health Care Card”. Được biết người dân được giúp đỡ từ chính phủ rất nhiều về vấn đề y tế, với Medicare thì đi khám bệnh với Bác sĩ khỏi phải trả tiền mà chính phủ đài thọ, và mua thuốc thì mỗi món chỉ trả một số tiền nhỏ tượng trưng, còn sai biệt thì chính phủ bù đắp qua thẻ Health Care Card. Như vậy về sức khỏe chúng tôi được yên tâm hơn khi có bệnh, mà bệnh thì đâu biết lúc nào nó tới, cho nên thủ tục đó là thiết yếu phải làm trước để phòng ngừa bất trắc có thể xảy ra.
Tôi là người hay bị bệnh, thân thể yếu đuối từ lâu cho nên tôi rất mừng là từ đây sức khỏe của mình có chỗ dựa tương đối vững chắc và nhất là về tinh thần. Tôi không còn phải lo âu trên bước đường lưu lạc, tha phương nữa vì bây giờ mình đã có bến đỗ và được chính phủ cũng như người dân Úc tận tình giúp đỡ, cung cấp mọi thứ. Nhiệm vụ của tôi là ráng cố gắng giữ gìn sức khỏe cũng như bão toàn mạng sống để hoàn tất nhiệm vụ rước vợ con sang đoàn tụ cho tròn mục đích “trốn chạy” của tôi. Tôi không có đem theo thứ giấy tờ gì trong mình trong chuyến vượt biển, cho nên phải chờ đợi vợ tôi lựa ra và gởi cho tôi. Tôi cũng thừa biết khi tôi ra đi là đã được nhà nước xếp vào thành phần gọi là “phản quốc” thì vợ con tôi sẽ bị xếp vào thành phần xấu và chịu mọi phần đối xử “cay đắng” cũng như bao nhiêu thành phần “ngụy” khác, nhưng điều ấy đối với gia đình tôi chỉ là xấu hơn chút ít thôi, vì bản thân tôi và vợ tôi cũng đã là người của “ngụy quyền” rồi dù chúng tôi chỉ là những giáo viên quèn nơi làng quê.
Những năm còn được “lưu dụng” hay theo một từ ngữ khác đúng hơn là “lưu dung” tức là được “dung tha” mà “sử dụng” trở lại, chúng tôi cũng ráng cố gắng làm tròn nhiệm vụ đối với con em người dân, làm tròn với những chức năng của một nhà giáo, dù đồng lương eo hẹp do tổ chức “bao cấp” và tái cơ cấu tổ chức xã hội theo chế độ mới mà ra. Hồi ấy tôi cũng nghĩ là cố gắng góp phần làm tròn nhiệm vụ nhà giáo của mình để giúp cho đất nước tiến lên sau thời gian dài chiến tranh. Nhưng khi đất nước được hòa bình thì lại đến một cuộc chiến tranh khác khốc liệt và hận thù hơn nhiều, kéo theo hàng triệu người lẫn biết bao nhiêu gia đình tang thương chỉ vì một cuộc “Đấu tranh giai cấp” và nằm trong đối tượng “Ta, Thù”. Tôi thấm thía lời dạy của Đức Phật xưa kia: “Chỉ có tình thương mới xóa bỏ được hận thù”, nhưng trong thế gian nầy mấy ai đã có thể tin ai, cho nên “Chỉ có cách làm cho kẻ thù phải gục, không thể ngóc đầu lên chống đối hay lật ngược trở lại mà thôi” tức là phải “Trấn áp” cho đến tận cùng hoặc “Bạo lực cách mạng” để bảo toàn thành quả!
Thông rủ tôi đi đến Hội ICRA xin đồ để mặc vì thời tiết bây giờ đã bắt đầu lạnh và sẵn nó nhờ Hội làm giấy tờ bảo lãnh gia đình dùm nó. Tôi hỏi: Sao mầy biết? Nó nghe người ta nói và chỉ chỗ rồi. Thế là tôi theo nó vừa kiếm đồ để mặc và cũng để biết chỗ, khi nào giấy tờ tôi đến thì tôi cũng phải nhờ Hội ấy giúp mà thôi. Nhưng giấy tờ tôi bao giờ sẽ đến? Tôi nôn nóng trong lòng, nhưng không biết đến bao giờ. Hiện tại tôi chẳng làm gì được mà chỉ cố gắng suy tư và lo cho bản thân mình, rồi lại nghĩ đến tình cảnh vợ con, gia đình trong tình huống hiện nay, nghĩ mà lại thương cho mình, cho gia đình. Tôi đi với Thông băng qua cửa hông của trung tâm tiếp cư rồi ra đường lớn, quẹo trái và đi đến góc đường và Thông bảo: Người ta chỉ ở khoảng nầy, cái nhà ngay góc đường”. Tôi và Thông cố nhìn để tìm và cuối cùng chúng tôi đã tìm được. Thông vào nhờ giúp. Chúng tôi làm quen với chị Quyên, chị vui vẻ cầm các giấy tờ của Thông xem, rồi lấy ra những tấm đơn bằng tiếng Anh để rồi chị điền vào cho Thông. Thỉnh thoảng chị hỏi các chi tiết, Thông trả lời và chị tiếp tục điền vào đơn. Sau cùng, chị soạn lại các giấy tờ hỏi Thông và điền vào đơn, làm thủ tục hành chánh dùm cho Thông. Chị soạn, sắp xếp lại mọi thứ và giao cho Thông để đi nộp cho cơ quan hữu trách. Thế là xong! Tôi thấy Thông hoàn tất giấy tờ mà tôi thấy trong lòng mình hơi buồn, vì mình còn phải chờ đợi khá lâu và chẳng biết đến bao giờ! Trụ sở của Hội ICRA nầy là một nhà cho mướn, khá cũ nhưng vòng rào tương đối rộng nằm trong vùng Pennington, gần với Trung tâm tiếp cư nên cũng khá thuận tiện cho những người tị nạn, nhất là những người tị nạn từ các nước Đông Dương như Việt, Miên (Kampuchia), Lào. Sau khi làm giấy tờ xong, Thông và tôi đi qua phòng phía sau nơi chứa đồ cũ mà người ta hiến tặng cho Hội để Hội giúp đỡ cho những người chưa đủ điều kiện mua. Chúng tôi lựa một số đồ ấm để mặc, lựa mãi mới có được vài cái áo vì đa số không vừa với mình. Những người lựa trước bỏ vun vãi và không thứ tự cho nên bà giữ kho nầy mãi cằn nhằn không thôi.
Trở về Trung tâm thì đã đến giờ ăn trưa nên phải xếp hàng mãi tuốt đàng sau một hàng dài. Dù vậy, cũng chờ đợi không lâu. Nghĩ lại bên xứ mình sao hỗn độn quá, trình độ, ý thức còn hạn hẹp, nhất là sau 75 người ta lại chen lấn, giành giựt để mua hàng, khiến cho đám đông lại thêm mất trật tự và làm nơi cho kẻ trộm cắp, móc túi thừa cơ hội trà trộn mà hành động. Nói như vậy không có nghĩa là trước 75 là không có. Tôi lại nhớ về những năm 66 khi đi ghi danh vào đại học, cái cảnh sinh viên chen lấn thật là khủng khiếp, người ta thừa cơ hội xô nhau để đụng chạm đến cơ thể những đứa con gái, hay có lần kẻ móc túi mở nút cài túi quần sau của tôi để lấy đồ nhưng tôi hay được. Bây giờ, tôi thấy chuyện xếp hàng đâu có khó, nó vừa trật tự mà lại vừa giúp cho người làm việc thoải mái, không bực bội thì công việc giải quyết đâu có lâu, thế mà tại sao ở nước mình không làm được nhỉ?
Ăn xong, về phòng mình nằm nghỉ, Thành dạo đến các phòng khác đi tìm bạn bè, người quen mà nó biết từ lúc ở đảo và trại Sungai Bési. Hồi lâu chợt nhớ vài điều tôi lấy giấy ra viết thơ về cho gia đình về những giấy tờ cần thiết mà tôi đã biết khi đến Hội ICRA khi Chị Quyên soạn lại cho Thông. Viết thư thật là khó, phải suy nghĩ viết như thế nào cho thích hợp. Mỗi lần viết thư tôi không hoàn tất được trong một buổi hay một ngày mà phải tốn vài ngày mới xong một bức thư, không hiểu sao mà mình lười quá như vậy! Viết chưa được bao lâu thì Bác Vỹ qua phòng gõ cửa vả rủ tôi qua phòng Bác chơi với Bác Phương vì có một người khách đến thăm. Tôi qua ngồi chơi uống nước trà với họ và nghe những chuyện kể về quá khứ, hiện tại. Bác Vỹ, Bác Phương hỏi về những vấn đề thực tế và cuộc sống ở trên đất nầy. Với kinh nghiệm đi trước ông bạn kể đôi nét về những sinh hoạt ở đây. Anh kể ngày anh đến, người Úc rất thân thiết và thương người tị nạn mình lắm, họ đến thăm và giúp đỡ mình nhiều, thậm chí cuối tuần họ đến chỡ mình đi chơi với họ. Có nhiều hãng xưởng vào đây hỏi mình có thích làm với họ không, họ cho mình vào làm. Thế nhưng chỉ mới vài năm thôi, sau nầy họ hơi ngán ngẫm với mình, ra đường thiếu điều họ ra dấu để chửi mình, cũng tại nhóm mình quậy quá, nhất là từ lúc “băng tóc dài” đâm chết người của nhóm “mô tô lòi tói” ở bãi biển Glenelg, và anh dặn chừng chúng tôi khi lãnh tiền thì nên cẩn thận vì có nhiều tay đến vào các ngày đó để hỏi tiền. Nghe chuyện mà tôi lại không biết tương lai mình ở nơi đất khách quê người nầy sẽ như thế nào? Nhưng thôi, đành buông xuôi theo chiều nước trôi, tới đâu thì tới! Câu chuyện kéo dài cũng khá lâu thì đến giờ ăn chiều. Anh bạn từ giả đi về, chúng tôi lại lục tục kéo nhau lên căng-tin.
Thức ăn ở căng-tin không hẳn là cơm, nó vừa là thức ăn Tây cũng là vừa thức ăn Á châu, tùy theo mình chọn, nên tôi cũng dần làm quen với kiểu cách của dân Úc. Chúng tôi ngồi ăn và cùng trao đổi những gì nghe ngóng, điều biết về đời sống của xứ sở nầy để làm hành trang cho mình trong tương lai. Mọi việc đều lạ, cần học hỏi rất nhiều, kể cả đường sá, khu vực, mua đồ đạc, vật dụng cần thiết để xài; đôi lúc cần phải có người biết trước hướng dẫn hay người biết Tiếng Anh nhiều giúp đỡ!
Có một lần, tôi cảm thấy mình bị “quê độ” ở nơi nhà vệ sinh. Vốn phòng tắm, phòng giặt ở khu vực chúng tôi là công cộng, bên ngoài xa nơi mình ở. Việc sử dụng bồn cầu mới nầy phải hỏi nhiều người mới biết cách xài, nhưng một hôm nọ tôi vừa đến nơi thì bị bà dọn dẹp phân bua, la lối um sùm. Té ra anh chàng Kampuchia nào đó thót ngồi chồm hổm trên bờ thành bồn cầu làm dính đất dơ dáy nên bà ta bực mình vừa lau chùi lại vừa la lên cho đỡ bực, nhưng tôi lại là người nghe hết cả vì bà ấy là người Việt.
Vừa nằm xuống nghỉ ngơi để rồi tối nay viết thư tiếp cho gia đình thì Bác Vỹ gõ cửa kêu tôi sang phòng Bác chơi vì có ông anh nào đó đi làm từ sa mạc mới về ghé thăm. Anh Điện qua đây từ lâu và nay có việc làm trên sa mạc cho công ty hầm mỏ nào đó, nay nhân nghỉ phép về ghé qua trại tiếp cư để xem có người nào quen hay không và luôn tiện hỏi thăm người mới tới cùng với vài chai bia anh xách trên tay. Anh tâm tình, kể chuyện đời sống ở Úc nầy khá nhiều, qua đó chúng tôi có thể học được vài kinh nghiệm để thích nghi cuộc sống ở đây. Khi nghe anh nói: “Ở xứ nầy nó buồn lắm, rồi càng ngày càng…” thì tôi bỗng dưng tiếp theo ý nghĩ “càng buồn hơn” rồi nghe lòng não nuột; nhưng may mắn anh đã nói tiếp “mình có công việc làm thì ít buồn hơn, vì làm quần quật nên cũng không cảm thấy buồn”!
Nói chuyện với anh Điện cũng khá khuya, anh từ giã ra về, chừng vài ngày nữa anh mới trở lên sa mạc để làm, còn chúng tôi phải chuẩn bị cho mình một tư thế để đối chọi với một tương lai trong môi trường thật là xa lạ trên đất nước mang dáng dấp Tây Phương nầy.

Nguyên Thảo,
30/05/2018.



Tuesday, May 29, 2018

*Cỏ, Cây Và Tôi!



Trong thế gian nầy có tôi và cây cỏ
Cỏ tràn đầy mọc khắp ở nơi nơi
Màu tươi mát, đem sức sống thêm dầy
Che phủ kín nơi đất còn hoang dã.

Cỏ giữ đất không bào mòn khi gió lớn
Hay mưa nhiều cũng chẳng cuốn đất trôi đi
Giữ độ ẩm cho đất thoát khỏi khô cằn
Nguồn nước ngầm được luôn tồn trữ.

Cỏ vươn lên khi mùa mưa tới
Nuôi thú rừng hay những loại vật nhà
Khi nắng gắt cỏ trở nên tàn lụi
Nhưng cũng là phân bón của thế hệ sinh sau!

Cây đã đến trước tôi và có thể trước cả loài người
Cây hùng dũng hiên ngang cùng trời đất
Cây vươn lên trong bao lần thế kỷ
Tạo thành rừng nối tiếp khắp không gian.

Cây cho bóng mát, cây chắn ánh nắng mặt trời,
Cây giảm sức nước, làm nước đi sâu vào lòng đất
Làm trái đất nầy được tươi mát luôn luôn
Cây hút cả thán khí (CO2) để tạo thành O2 cho người thở.

Cây được xẻ làm vật dụng cho người
Bao nhiêu thứ mà con người cần đến
Cây được đốn làm nhà là nơi nương tựa
Mà người cần thiết có chỗ trú thân.

Tôi là người được sinh ra quả thật muộn màng
Kiếp sống trăm năm đâu có là bao
Nhưng nào đã dễ mấy ai mà có được
Cuộc sống bon chen chen cùng lão, tử, bệnh và sanh.

Tôi là người lặn lội kiếp trần gian
Đầy cả tham ô, hiếp đáp, giành giật, lọc lừa
Lớn lấn nhỏ, mạnh tha hồ áp bức
Cuộc đã khổ lại thêm nhiều cơ cực.

Tôi là người trong cái cõi nhân sinh
Chuyên tạo cho nhau những điều đau khổ
Ít khi đem đến sự sung sướng, hạnh phúc tràn trề
Chỉ tàn phá, biết “Ta” là trên hết!

Tôi đứng đây với nhiều suy nghĩ
Tôi là người hơn hẵn thế giới chung quanh
Hay tôi vẫn là loài không phẩm hạnh
Thua cỏ cây, hay thua những con người!

Sống chi chẳng xứng con người
Thua hàng cây cỏ, chẳng bằng cỏ cây!

Đồ Ngông,
30/05/2018.




Monday, April 23, 2018

*Thiên Đường!



Tôi tự hỏi: Đâu là Thiên Đường?
Và Thiên Đường là gì hỡi anh?
Em có biết thì cho tôi biết với
Tôi cần biết, và muốn biết về một Thiên Đường.

Người ta nói
Về một Thiên Đường: Không khổ đau và ngập tràn hạnh phúc
Tôi cũng mơ và đầy mơ ước
Một Thiên Đường trong cuộc sống lầm than
Tôi đi tìm trên những bước trần gian
Sao khốn khổ, những con người vào cõi thế
Sao họ chẳng rời xa cái chết
Lánh cái già, và những căn bệnh nan y
Họ tranh giành quyền chức để làm chi,
Họ muốn cưỡi trên đầu vạn dân thiên hạ
Họ muốn đem tài
Biến thế giới và người, ai cũng đều thế cả
Đi về đâu? Về đâu? Ở một Thiên Đường!
Một Thiên Đường nơi cõi xa xăm
Tôi mơ ước, nhưng không biết bao giờ chứng thật
Mà tôi vẫn mơ
Và mãi mơ cho đến ngày tôi mất
Dù xuôi tay, tôi vẫn lảm nhảm: Thiên Đường!

Đồ Ngông,
23/04/2018.



Sunday, April 22, 2018

*Đường Đến Băng Hà! (10)



 Chúng tôi được một đêm ngủ ngon lành có lẽ do nơi ban ngày bận rộn với việc di chuyển lung tung và nhiều căng thẳng của việc làm thủ tục để lên tàu cũng như hải quan. Hôm nay biết là mình chẳng có gì để làm, nên tôi và anh Thới vẫn nằm “nướng” trên giường mà kể chuyện đời xưa. Những kỷ niệm của những năm đầu trên xứ người được ôn lại dần qua ký ức. Tôi mãn nguyện vì tôi đã đến được bến bờ dù là nơi xứ người, nhưng lý lịch của tôi không còn luôn in dấu hay ảnh hưởng đến con cháu đời sau. Chúng có thể vươn lên cao nếu chúng có nhiều tài năng, chứ ở trên quê hương biết bao giờ chúng có thể cất đầu lên nổi dù chức phận của tôi chỉ là một giáo viên quèn nơi làng quê. “Hồng” cho cả “ba đời” chứ không là một ngày một buổi, thì có “Chuyên” bao nhiêu cũng đều phải “bó tay”. Chúng tôi trao đổi cho nhau rất nhiều về những tìm hiểu, chứng kiến trong cuộc sống của một xã hội mới gọi là mẫu hình tốt đẹp mà chẳng tốt đẹp bao giờ. Nó chẳng qua là “Sự bảo vệ tối đa của quyền lực thống trị” để tránh đi một “sự lật ngược trở lại”, còn một xã hội bình đẳng, sung sướng, ai cũng như ai trong một thế giới Đại Đồng nó còn quá xa, vì thành phẩm sản xuất cung ứng cho mọi người trong xã hội nó chẳng là bao nhiêu. Sự thiếu thốn mọi thứ khiến người ta sống về với bản năng sinh tồn. Muốn được sống thì trộm cắp, cướp bốc, giành giật, gây tội ác… đầy dẫy tệ nạn xảy ra. Những con người đạo đức hơn thì sầu đời quên trong men rượu, bi quan. Mãi rồi thì người ta cũng quen đi, trở nên lì lợm, vô cảm. Muốn công việc làm ăn dễ dàng để có tiền sinh sống thì tình trạng hối lộ, mua chuộc tràn lan, rồi tiến đến lạm dụng quyền hành để đòi được đút lót, sạch hách hoặc “mở treo” trước miệng thì làm sao “mèo nhịn đói” thế là “tham nhũng” khắp nơi. Cho nên “diệt kẻ thù” dễ hơn là chống lại “nội thù”. Muốn an toàn thì phải có “phe nhóm, bao che” từ trên xuống dưới. Tốt đâu chưa thấy mà đã thấy đầy khốn khổ đến với người dân!
Trong lúc đang “hứng thú” để phân tích tình hình, hoàn cảnh cùng nhau thì đã có điện thoại của anh chị Hiệp gọi đến rủ đi ăn sáng. Mấy bà đã lên boong tàu tự bao giờ. Sáng sớm nơi đây trở nên lành lạnh. Chúng tôi lại khép nép vào những tấm kính để bớt lạnh, nhất là gió dù không là gió mạnh. Nhìn ra xa toàn là biển vì tàu đã đi ra vùng đại dương, xa bờ. Những luồng sóng rộng ra và trôi dạt về phía sau, khiến tôi lại nhớ về những ngày lênh đênh trên biển trên chiếc tàu cây nhỏ nhoi và mong manh.
Vào phòng ăn, không khí được ấm hơn. Dù đông người nhưng không ồn ào lắm như ở bên mình. Người ta đến từ nhiều nơi trên thế giới nhưng ai cũng tôn trọng người chung quanh, thế nên họ nói chuyện cũng không lớn tiếng gây cho người khác phải chú ý đến mình, hoặc mình làm phiền hà đến người khác, đó chẳng qua là “sự lịch sự cơ bản” ấy mà!
Tren boong Cruise.

Trước khi bước qua cửa để vào những gian hàng hay quầy thức ăn, mọi người đều phải dùng nước sát trùng thoa vào tay kỹ lưỡng, rồi mới lấy dĩa để lấy thức ăn mà mình muốn. Xong, về bàn mình ngồi. Nước, cà phê thì mình tự lấy, thỉnh thoảng có nhân viên đem đến. Kiểu ăn “buffet”, hay “All you can eat”, hoặc “tự chọn” được áp dụng cho nhà hàng nầy. Nhà hàng nầy được coi như là nhà hàng phổ thông, bình dân và giờ giấc kéo dài hơn là những nhà hàng khác; nên nó được người ta ưa chọn, nhất là vị trí nó ở trên cao, thông thoáng tầm nhìn mà người ta có thể vừa ngồi ăn, vừa phóng tầm mắt ra xa để nhìn trời, mây nước và tán gẫu, nhiều chuyện với nhau. Nhưng kiếm chỗ tốt không phải là dễ trong giờ cao điểm, đông người, có khi cả bọn không thể ngồi chung một bàn. Ăn xong phần ăn chính buổi sáng, chúng tôi quay lại lấy phần đồ ăn ngọt, bước đến cổng cũng phải sử dụng đến nước sát trùng. Kỹ thiệt! mà không kỹ lỡ trên tàu mà cả ngàn người lây bệnh nhau ở giữa biển cả, đại dương thì sao?
Mot phan boong tau, nha ga va chiec Cruise khac.

Sau buổi điểm tâm, chúng tôi rủ nhau đi vòng vòng trên tàu để tìm hiểu một phần nào về nơi chốn mà mình cần phải biết để khi cần, biết mà đi. Mặc dù tôi đã đi trên du thuyền P&O một lần từ Adelaide lên Melbourne và trở về, nhưng tôi vẫn chưa mường tượng được cái cấu trúc tổng quát của nó. Lần nầy chúng tôi có khoảng 7 ngày trên chiếc Cruise nầy, cũng là dịp để tôi tìm hiểu được phần nào để giúp cho cái hiểu biết ban đầu của mình về “Du Thuyền”. Đầu tiên, có lẽ là cái hình dáng to lớn, vĩ đại trước sự trầm trồ của nhiều người, rồi đến đội ngũ tổ chức để phục vụ cho hàng ngàn người sinh sống trên tàu, với đầy đủ các phương tiện giữa không gian biển cả. Lèo lái, tổ chức cho một chuyến đi chắc phải là vất vả lắm!
Trong chuyến đi du thuyền lần trước, vì chỉ là đi trong nước nên tàu nhỏ hơn, mà chuyến đi ấy lại ra khơi nhằm những ngày bão lớn nên tôi đã không đi tìm hiểu được nhiều trên chiếc tàu ấy. Có những lúc đi lấy thức ăn còn phải cẩn thận do sợ té ngã vì tàu lắc lư, nên tôi đành lười biếng đi chơi, xem qua trên tàu cho thỏa mãn óc tò mò. Do đã bị bão, say sóng ấy, nên lần đi nầy vợ tôi cứ mãi lo sợ, nhưng còn hi vọng là chiếc tàu lớn và vùng biển, khí hậu ở đây hiền lành hơn: Chắc là không gặp bão! Bởi thế, tôi cũng cần cám ơn nàng Pandora đậy nắp hộp lại kịp thời để giữ lại cái “Niềm hi vọng để mà sống” như trong chuyện Thần thoại của Hi Lạp xưa đã kể.
Trong sơ đồ chiếc du thuyền Emerald Princess nầy mà chúng tôi được phân phát cho biết là tàu có tất cả là 19 tầng với những tên gọi riêng để phân biệt. Trong đó từ tầng 9 đến tầng 14 là những tầng phòng ngủ cho du khách gồm 4 dãy đâu mặt nhau qua 2 hành lang dài suốt từ đầu tới đuôi. Những phòng có tầm nhìn ra biển thì đắt giá hơn những phòng ở phía bên trong. Ngoài ra có những phòng đặc biệt dành cho khách hạng sang hơn. Khuôn khổ phòng ngủ tương đối đầy đủ phương tiện, tiện nghi như những phòng ở khách sạn, nhưng nhỏ hơn thôi; Tuy nhiên, người ở cũng cảm thấy thoải mái dễ chịu. Tất nhiên là chúng tôi chỉ chọn phòng bên trong nầy cho rẽ tiền. Nhưng riêng 3 bà (chị Thới, vợ tôi và cô em vợ) ở chung một phòng thì hơi chật, một người phải ngủ ở giường phía trên. Ba bà thì ở tầng 9, anh chị Hiệp tầng 10, tôi và anh Thới ở tầng 14. Trong tập sơ đồ ấy cũng có những thông tin, chỉ dẫn những nơi ăn uống, làm việc, giải trí, gian hàng buôn bán lẫn những nơi phục vụ cho khách hàng về sức khỏe, làm việc kể cả việc tổ chức đám cưới trên tàu.
Không biết là bao nhiêu phòng thì có hai người phục vụ việc làm sạch hay dọn dẹp, cung cấp đồ đạc cho khách hàng mỗi ngày về các phương tiện, nước uống, và mỗi ngày phòng luôn được cung cấp một bản thông tin về các sự kiện, cùng lịch trình của ngày hôm sau. Điều nầy rất thuận lợi cho những người biết Tiếng Anh, còn như chúng tôi thì chỉ làm những cái gì “quen thuộc” và “nghe người ta nói” nên có phần “quả thật là ngù ngờ”!
Hôm nay là ngày thứ 9 của chuyến đi, với lịch trình là chúng tôi sẽ có cả ngày đi trên biển cả, đại dương. Thế là chúng tôi chỉ có ăn, ngủ, nghỉ trên tàu, hoặc đi vòng vòng để tìm hiểu, quan sát về chiếc tàu hay cùng nhau ngồi tán gẫu. Ôi! Nếu chỉ là nghỉ dưỡng thì quả thật là tuyệt vời!
Nhớ lần trước khi đi chuyến Cruise của P&O, tôi cứ nghĩ là mình đi Cruise cho biết thế nào mà anh chị 7 Gàng cũng như anh chị Nhi về khen quá: “Vui quá mà lại rẽ”. Nhưng không ngờ chuyến đi ấy “bị bão lớn” dằn vặt khiến tôi và vợ tôi khá chùn bước. Nay mới khám phá được vài điều cũng “tạm gọi là hay hay” vì “ăn uống, vui chơi, nghỉ ngơi, du lịch” đều có trong chuyến đi mà nhất là “hít thở không khí trong lành”, nhưng cần có nhiều thì giờ là điều kiện tiên quyết!
Riêng tôi cứ ngẫm nghĩ với số tiền tôi bỏ ra nhiêu đó thì tiền phòng, tiền ăn uống, người phục vụ, rồi đến những bữa ăn trong nhà hàng tương đối sang trọng ở trên tàu thì chắc là không đủ vào đâu. Vậy người tổ chức làm sao có lời? Đó là chưa nói đến một số tiền nhỏ được tàu cho không bỏ vào trong trương mục của mình như là khuyến khích mình nên mạnh dạn “xài”, nếu không xài thì khi rời tàu người ta sẽ thu hồi số tiền ấy!
Tôi và anh Thới, ngoài những bữa ăn thì đi lang thang trên tàu tìm hiểu để biết về con tàu mình đang đi: Lúc thì lên boong ngắm nhìn đại dương, hay chụp vài bôi hình làm kỷ niệm, lúc lạnh thì xuống phía dưới tránh gió xem phim, còn tắm ở hồ tắm thì chẳng mặn mà. Hay đi xuống các tầng khác để xem coi có những gì, nhất là ở những nơi nào có nhà vệ sinh để cần thiết khi bất trắc. Lúc nào chán thì trở về phòng “đấu láo” cho thỏa mãn “cái mồm”! Nằm đã, thì lại đến bữa ăn rồi điện thoại cùng nhau hẹn gặp ở nhà hàng. Sáng, trưa ăn ở “buffet Horizon Court” ở tầng cao trên boong; chiều xuống tầng 6 ăn ở nhà hàng “Botticelli Dining Room” vì nhóm chúng tôi đã ghi tên ở nhà hàng đó, mặc dù còn có vài nhà hàng khác nữa.
Chương trình tối nay, chúng tôi được kêu gọi đến tầng 6 gần Văn phòng của tàu vào lúc 6 giờ rưỡi để làm quen và chụp hình với Thuyền trưởng, nhưng người quá đông, nên bọn chúng tôi chỉ đứng lấn quấn rồi cùng nhau chuyện trò, chứ không chụp hình được với ông Thuyền trưởng; để rồi đến 7 giờ 45 đến ăn bữa ăn tối ở nhà hàng Botticelli. Xong, lại về phòng tắm rửa, nghỉ ngơi. Được biết sáng mai phải vặn đồng hồ lui lại một giờ vì đi sang múi giờ khác của Tiểu bang Alaska.
Trong mọi lúc thì tàu vẫn cứ đi dù chúng tôi có ngủ hay thức!

Nguyên Thảo,
19/04/2018.



Monday, April 9, 2018

*Tôi Đi.



Tôi đi trên con đường ngõ cụt
Mà trong đầu cứ mang mãi ước mơ
Mơ một mai thiên hạ sang giàu
Như tất cả, không ai hèn, bốc lột.

Đời quá khổ, nên người ta vọng tưởng
Cứ tranh giành, hiếp đáp để lấy hơn
Bức nhau thêm, gây những nỗi căm hờn
Đời vốn khổ, lại càng thêm khốn khổ!

Tôi vẫn mãi đi trên con đường ngõ cụt
Mà cứ là tôi tưởng tôi hơn
Tôi thông minh, trình độ vẫn hơn người
Tôi đang chuyển một xã hội dần sang tốt đẹp.

Nhưng con người là một nguồn ý thức
Luôn bao giờ cũng tâm niệm là “Ta”
Sung sướng, giàu sang, thụ hưởng, lụa là
Không ai muốn bước vào gian khổ.

Kể cả những con người trong hàng trong ngũ
Cũng không qua cái sống của con người
Cũng không qua ý thức tự nhân gian
Sự sa đọa vẫn là điều tất yếu.

Tôi vẫn đi, đi trên đường ngõ cụt
Đi trái chiều, trái ngược với dòng trôi
Tôi vẫn tưởng tôi thay đổi cuộc đời
Cứu thiên hạ qua rồi niềm đau khổ.

Tôi vẫn tưởng tôi dùng thiên binh vạn mã
Lùa nhân gian vào sách lược ngày xưa
Ép khuôn cho tất cả nên thuần
Nhưng tất cả chỉ mang điều “mộng tưởng”!

Tôi vẫn đi, đi trên con đường ngõ cụt
Vẫn loay hoay, không định được hướng cần
Bao nhiêu năm lao khổ lẫn trần thân
Mà tôi vẫn là “loay hoay trong ngõ cụt”!

Đồ Ngông,
01/04/2018.



Thursday, March 29, 2018

*Đường Đến Băng Hà! (9)


Theo kế hoạch hôm nay chúng tôi sẽ chuyển lên du thuyền Emarald Pricess để làm chuyến du hành lên vùng băng hà của Tiểu bang Alaska. Vợ tôi cứ mãi sợ trong chuyến du thuyền nầy, vì lần trước chúng tôi đã dự chuyến du thuyền từ Adelaide lên Melbourne và trở về, tàu đã gặp thời tiết bão nên lắc lư khá nhiều cùng làm cho vợ tôi lã người. Lần ấy, khi về tới nhà mới thấy trên tin tức là cơn bão đó đã làm cho các vùng ở Tiểu bang New South Wales và Queenland bị lụt lội nặng nề. Trên tàu chúng tôi chẳng biết gì cả vì mọi liên lạc bằng điện thoại hay internet không thể thực hiện được.
Do vì chỉ di chuyển ra du thuyền không thôi nên thời gian không gắp, và sáng này mọi người được thoải mái nghỉ ngơi, không cần phải thức sớm nữa. Chuông báo thức từ khách sạn là 7 giờ rưỡi, nhưng đến khoảng 8 giờ mới kéo nhau đi ăn sáng để rồi về phòng soạn lại đồ đạc, hành lý chuẩn bị trả phòng, ra xe.
Xe đi trong vòng nửa tiếng đồng hồ đã đến bến tàu. Nhưng vì hôm nay có đến ba chuyến du thuyền đón khách cùng lúc nên xe kiếm chỗ đậu không phải là dễ. Người rất đông, chúng tôi phải xuống xe và kéo hành lý đi khoảng khá xa. Một phần sợ lạc, một phần lỉnh kỉnh nên phải vội vàng thật là mệt. Mệt nhất là phải chú ý đến phần bảng hướng dẫn để đi theo luồng mà đến tàu của mình và làm mọi thủ tục hải quan vì đây là phần đất của Canada, nhưng đi Alaska là lãnh thổ của Mỹ nên phải trải qua các thủ tục nhập cảnh mặc dù chỉ là ở trong không gian của building nầy thôi. Có lẽ người bận rộn hơn cả là vai trò hướng dẫn đoàn của cô Liên và ông chồng.
Qua thủ tục hải quan rồi đến thủ tục nhập tàu cũng khá là bận rộn nên chúng tôi khi về đến phòng cũng đã là 1 giờ. Hành lý đã được người chịu trách nhiệm khu vực đem để trước cửa phòng rồi, nên chúng tôi chỉ đem vô và đi tìm phòng nhau để cùng đi ăn trưa.
Cũng nhờ chuyến đi “cruise” trước với công ty P&O từ Adelaide lên Melbourne rồi trở về trong bốn ngày cho nên tôi không còn bỡ ngỡ. Trong 7 người thì chúng tôi đã có đến bốn người quen với du thuyền rồi, nên chuyện ăn ở hay cách thức không còn khó khăn. Vì muốn giảm nhẹ chi phí cho nên chúng tôi chọn những phòng bên trong, không nhìn ra biển, dù nó có nhiều ngột ngạt nhưng lại cũng ở toàn trên tàu không thôi.
Ở đây, khi vào phòng ăn để lấy thức ăn, người ta kiểm soát vệ sinh kỹ hơn. Nơi cửa vào mọi người phải xịt nước sát trùng vào tay rồi mới lấy dĩa để lấy thức ăn. Hình thức “buffet” hay “all you can eat” được sử dụng cho nhà hàng phổ quát nầy. Cứ mỗi lần đi vào để lấy thức ăn thêm đều phải thoa nước sát trùng vào hai bàn tay. Người ta kỹ như vậy cũng phải thôi, vì nếu bệnh mà lây trên tàu nầy thì không biết bao nhiêu là khổ cực, nhất là tàu đang lênh đênh trên biển với số người lên đến cả mấy ngàn. Phòng trên tàu không lớn lắm, tuy nhiên sự bày trí cũng gọn gàng, thuận tiện cho hai người, nhưng với ba bà chung phòng thì hơi chật. Trong chuyến đi du thuyền lần trước bọn chúng tôi ở phòng tới bốn người, ba người ở giường dưới có một người phải lên giường trên cao.
Du thuyen sau bong duong pho.

So với du thuyền lần trước thì chiếc Cruise “Emeral Princess” lớn hơn nên chúng tôi cũng hi vọng nó không bị lắc lư nhiều do thời tiết quá xấu, và cũng mong là không bị bão lớn.
Du thuyen Emeral Pricess

Chúng tôi chỉ lo vậy thôi chứ đối với khu vực của Canada nầy mấy khi có bão to như ở những vùng nhiệt đới gió mùa, nhất là đối với những vùng gần xích đạo của Tây Thái Bình Dương hay là Tây Đại Tây Dương, còn lần trước tôi đi “Cruise” bị ảnh hưởng của bão đó là chuyện “hi hữu” thôi, chắc khó kiếm được lần thứ hai.
Sau khi ăn uống xong và “đấu láo” thì chúng tôi kéo nhau đi về phòng, phòng cách nhau cũng khá xa nên đành lấy số điện thoại phòng cho dễ liên lạc. Về đến phòng thẻ tàu cũng là chìa khoá phòng của tôi không thể mở cửa được nên anh Thới phải dùng đến thẻ chìa khóa của anh. Vì thẻ đi trên tàu vừa xác định danh tánh, lý lịch của mình, vừa là chìa khóa phòng, đồng thời cũng là thẻ tiêu xài, tín dụng của mình khi cần mua, hay trả tiền chi phí riêng tư ở trên tàu cho nên tôi cần phải có một thẻ khác, nhưng chuyện đầu tiên là cần đến sự nghỉ ngơi sau một buổi sáng mệt nhọc và căng thẳng. Thế là chuyện ổn định chỗ ngủ, ăn đã xong. Vừa nằm xuống đã nghe thông báo là khoảng bốn giờ rưỡi kéo nhau đến tụ họp ở “nơi tập trung” (muster) cùng đem theo áo phao để thực tập.
Đến giờ, khi nghe thông báo và tín hiệu, tất cả mọi người từ các phòng và các tầng đều ra ngoài hành lang để đi theo phương hướng về địa điểm tập trung của mình theo số trên áo phao. Chính vì vậy mà người đi xuôi kẻ đi ngược trên hành lang tấp nập, hoặc ở các cầu thang người thì đi lên kẻ đi xuống. Tất nhiên với số đông người nên giờ giấc tập trung không thể hoàn tất nhanh được, cho nên đến nơi tập trung thì mọi người tha hồ tán gẫu và chuyện trò trong thời gian khá lâu. Sau đó thì tất cả được hướng dẫn sử dụng áo phao trong những trường hợp cấp cứu hoặc cần thiết. Mất cả giờ đồng hồ chỉ có vậy thôi, nhưng nó lại là bước quan trọng nhất cho người đi du thuyền giống như bước căn bản mà các tiếp viên hàng không hướng dẫn cho hành khách khi đi trên máy bay.
Xong, chúng tôi về phòng để cất áo phao và tôi với anh Thới kéo nhau lên boong tàu để nhìn ngắm, quan sát sơ qua để biết các thiết kế du thuyền nầy ra sao cho thỏa mãn tính tò mò đối với con tàu mình đang dự vào một cuộc hành trình.
Tren boong tau.

Chắc chắn là chúng tôi chỉ nhìn thấy sơ qua cái khái quát còn cái dáng của nó cũng như cách thiết kế còn phải có nhiều tìm hiểu nữa mới có thể biết được. Tôi đứng trên boong tàu, đưa máy quay quay vài cảnh trí trên boong rồi lại quay một vòng cảnh trí của cảng biển cùng thành phố Vancouver như là những hình ảnh gắn kết cùng chuyến đi.
Du thuyen khac

Vừa lúc đó thì anh chị Hiệp cũng lởn vởn trên boong, thì ra anh chị cũng tò mò như tôi và anh Thới, rồi thì ba bà (vợ tôi, cô Hi và chị Thới) cùng xuất hiện. Đó là sự đồng điệu hay là một tâm lý chung cho cái sự “muốn biết và tìm hiểu” theo sự thôi thúc của óc “tò mò”. Chúng tôi tha hồ mà bình luận, nhận xét, thán phục đối với những công trình thiết kế, tổ chức ở trên tàu cho cả mấy ngàn du khách.
Du thuyen khac.

Bây giờ đứng trên boong con tàu nầy nên tôi không thể quay hình ảnh của nó được mà chỉ chỉa máy sang những du thuyền khác với hình dáng vĩ đại của chúng mà chẳng biết du thuyền của mình to lớn ra sao. Hôm nay tới ba chiếc du thuyền cùng đón khách và ra khơi nên bến cảng nhộn nhịp vì vậy mà tôi có dịp thu hình ảnh các con tàu khác trên bến cho nó có vẽ rộn ràng.
Cang va Thanh pho Vancouver tu tren Cruise.

Gần đến 7 giờ, nên chúng tôi cần tìm đường đi về nhà hàng Ý: Botticelli ở tầng 6 để ăn chiều theo sự dặn dò của cô Liên, người hướng dẫn đoàn chúng tôi vì đoàn đã “book” trước ở nhà hàng nầy cho những buổi ăn tối ở trên tàu. Để tìm đường chúng tôi đã phải lật sơ đồ của tàu mà tìm đường đi, và sự định hướng cũng không là dễ khi mình ở trên tàu: Đâu là đầu và đâu là đuôi? Xuống ở cầu thang hay thang máy nào? Và đây là tầng thứ mấy? Cuối cùng chúng tôi quyết định đi vào cầu thang giữa tàu để đón thang máy đi xuống và nhận định được mình đang ở tầng thứ mấy trên sơ đồ, và cứ nghĩ đi về hướng nào số phòng nhỏ hơn tức là lên đầu tàu vì chúng tôi nghĩ các phòng được đánh số từ nhỏ đến lớn bắt đầu từ đầu tàu đến cuối tàu. Nhưng oái oăm thay! Đường đi ở tầng 6 nầy không thông đến nhà hàng Boticelli mà bị đóng ngang do một văn phòng của cơ sở khác, cho nên chúng tôi phải đi lên tầng trên nữa rồi mới thả dài theo hành lang để xuống cầu thang khác mà đi đến nhà hàng. May mắn là chúng tôi đến nhà hàng vào lúc nhà hàng chưa mở cửa nên mọi người còn tụ tập xếp hàng ở phía trước. Nhóm chúng tôi cũng tương đối đầy đủ ở đây. Cô Liên hướng dẫn cho biết đi vào cửa qua phía trái, sau khúc quanh là những bàn ăn của nhóm mình; cứ mỗi buổi chiều là đến đó, đó là những bàn cố định nơi nhà hàng nầy suốt trong chuyến hành trình ở trên tàu. Còn hôm nào có thay đổi nhà hàng khác cô Liên sẽ thông báo cho đoàn sau.
Đúng giờ nhà hàng mở cửa. Mọi người thứ tự theo vị trí xếp hàng qua người kiểm soát. Nhưng trước khi qua đó phải đưa tay vào lọ nước sát trùng lấy chút nước xoa vào hai bàn tay như là “một quy luật vệ sinh” để an toàn sức khoẻ chung cho mọi người trên tàu.
Đoàn chúng tôi chiếm khoảng bốn bàn. Kiểu cách của nhà hàng sang trọng đang được áp dụng ở đây. Mình thích món gì thì cứ theo “Thực đơn” mà chọn với người bồi bàn ghi nhận. Thế là ngày hôm nay chúng tôi đã được hai bữa ăn trên tàu: Một là buổi ăn trưa theo kiểu “buffet” hay “all you can eat” ở nhà hàng trên tầng trên cao có tên là “Horizon Court” và tối nay ở nhà hàng thực thụ là nhà hàng “Boticelli” nầy. Cô Liên có dặn người trong đoàn mỗi chiều ăn ở đây, nếu ai không thích lắm thì có thể ăn ở trên kia theo tùy thích, không nhất thiết phải ăn ở nơi nào!
Trong khoảng thời gian đang ăn ở nhà hàng thì tàu bắt đầu rời bến. Sau khi ăn xong, chúng tôi kéo nhau lên boong để nhìn cảnh tàu bỏ thành phố lại sau lưng mà lần ra cửa biển. Rồi lại kéo nhau về bàn làm việc chính của tàu để bỏ tiền vào trong trương mục hầu có thể chi phí hoặc mua gì ở trên tàu và được tàu tặng cho 48 đô trong trương mục tiêu xài. Trong khi chờ đợi tôi có nói đến việc thẻ trương mục cũng là chìa khóa phòng của tôi đã bị hư không thể mở cửa phòng thì cô Liên và những người am hiểu ở Melbourne có hỏi tôi để chung thẻ cùng với điện thoại phải không, thì tôi “xác nhận” có. Họ cho biết trường hợp đó xảy ra rất nhiều rồi vì sóng điện thoại phá từ tính của thẻ nên dễ dàng bị hư, cho nên “đừng để thẻ chung với điện thoại mobile”, không khéo phải làm thẻ khác như tôi bây giờ. Đó là bài học mà tôi học được ở trên chuyến du thuyền.
Xong mọi việc, tôi với anh Thới về đến phòng thì đã là 10 giờ lo tắm rửa và trải qua đêm trên vùng cực đông bắc của Thái Bình Dương nơi miền Vancouver của xứ lạnh Canada nầy!

Nguyên Thảo,
30/03/2018.



Giả!



*Chú Cuội

Cuội ơi, sao giữ gốc đa
Để trâu ăn lúa gọi cha ời ời!   (ca dao)
Sao không cưỡi dạo khắp nơi
Nhìn trong dương thế, cuộc đời đông vui
Làm chi mà phải ngậm ngùi
Xuống đây nhập bọn, nếm mùi trần gian.



*Trung Thu Hỏi Chị Hằng


Em hỏi chị rằng: Chị có buồn không?
Hàng tỉ năm chị đẹp cứ chưa chồng
Tại sao chị lại ưa như thế,
Chị ở một mình, chị có buồn không?

Chị ơi! Mỗi năm em cứ nhìn trông chị
Vào giữa mùa thu, ngắm chị cười
Chị tròn vành vạnh, ánh sáng mềm luôn tỏa
Em cứ tưởng rằng: Nụ cười chị thật tươi!

Chị Hằng ơi! gọi "chị" chị có buồn không?
Hàng tỉ năm nhân thế mong chị có chồng
Cớ sao chị lại đi đơn lẽ
Trong suốt hành trình, chị lại thấy: Có buồn không?


 
*Trung Thu

Nghĩ thương chú Cuội vô cùng
Tỉ năm bên cạnh chị Hằng dửng dưng
"Tội" gì nặng quá không chừng
Gốc đa cứ giữ, chị Hằng nhởn nhơ
Hèn chi Cuội đúng Cuội khờ
Tỉ năm riêng cõi, chị Hằng cũng không
Hai người lại chẳng chung lòng
Hèn chi chú Cuội, chị Hằng đơn côi
Mỗi người riêng một góc trời
Tỉ năm lẽ bóng, tiếng cười thế gian.
Cho nên cứ mỗi từng năm
Mùa thu thiên hạ nhìn trăng, lắc đầu!



*Gởi Chàng Thủy Tinh

Thủy Tinh bỗng nỗi cơn khùng
Bàng dân ta thán, các vùng nước dâng
Sá gì chỉ một Mỵ Nương
Bao nhiêu dân chúng, người thường khổ đau.
Mùa màng của cải, hoa màu
Chìm trong biển nước, xiết bao nhọc nhằn.
Tại mình mà chẳng biết thân
Đã ra bê trễ, mất phần vợ con
Lại còn sân hận dập dồn
Gieo thêm tang tóc, tai ương khó lường
Hai người chỉ một Mỵ Nương!



*Ông Hà-Bá

Nhân gian cứ gọi tên: Hà-Bá
Coi nước, coi sông nguồn lạch cả
Một cõi giang sơn, ngài quán xuyến
Ngàn nơi lãnh địa, ông bương bả.
Thiếu con thiếu vợ, nhiều buồn bực
Không bạn không bè, lắm vất vả
Lắm lúc nỗi sùng (giận dữ), ông thả (dâng) nước
Thế gian lắm người tiêu tan cả!



*Vận Nước

Mỗi năm bão lụt cứ dăm lần
To nhỏ không chừng, lại khổ dân
Thời vụ, mùa màng trong biển nước
Nhân gian, tài vật bị sông dâng.
Công lao hạn mã bao ngày cũ
Sức lực tiện tằn những tháng năm
Vận nước, khung trời, dân tộc ấy
Trời rèn, thử lửa, đất xoay vần!



*Ông Trời


Ông Trời ăn ở bất nhân
Thiên tai bão lụt người dân khốn cùng
Ông Trời bỗng nổi cơn khùng
Sóng to gió lớn cuốn tung cửa nhà
Ông Trời chẳng nết khi già
Gieo bao tang tóc khóc la cho người
Cuộc đời thiếu hẳn vui tươi
Vì Trời hạn hán lại thời lầm than!



*Giả!

Đạo đức đây nầy ta một bụng
Nói năng hiền thục chưa rơi rụng
Oang oang đức độ luôn nhuần nhuyễn
Lấp lửng ngôn từ chưa lúng túng
Ngoại diện có thừa riêng đạo mạo
Nội tâm không thiếu niềm nhân dụng
Bên ngoài được dáng thì ăn chắc
Giả, thiệt cuối hồi: Sai với đúng!

Đồ Ngông.