Theo
như chúng ta đã biết ở trên: Dưới triều đại của vua
Ashoka, Đạo Phật đã phát triển mạnh mẽ nhờ vào sự thay đổi cái nhìn về các cuộc
tàn ác của chiến tranh; nhất là sau trận chiến ở Kalinga, cuộc chiến khiến Ông đã
theo tư tưởng của Đạo Phật, cùng thay đổi về con người. Từ đó, Ông hộ trì Phật
Giáo cho xây nhiều chùa chiền, dựng các trụ đá và xây bảo tháp ở khắp trong lãnh
thổ do Ông cai trị cho đến vùng Iran, Afghanistan, Trung Á. Không những thế, Ông
còn gởi các đoàn truyền giáo đi các nơi để phổ biến về đạo Phật, kể cả hai người
con đi sang Tích Lan để rao giảng. Trong thời, Ông còn cho cữ hành cuộc kết tập
lần thứ III toàn bộ Tam tạng kinh trong vòng 9 tháng ở Pataliputta dưới sự chủ
trì của Moggaliputta Tissa cùng khoảng 1,000 vị tì kheo ưu tú. Ở lần kết tập nầy,
kinh điển được ghi chép lại bằng tiếng Pali viết trên lá bối (lá buông).
Tuy nhiên, đến Thế kỷ
thứ 7 thì Đạo Phật lần bị suy vi, và biến mất trên đất Ấn Độ từ cuối Thế kỷ thứ
12. Với sự kiện hiếm hoi nầy, những người nghiên cứu về Đạo Phật, cũng như các
nhà sử học lẫn học giả cố gắng truy cứu, tìm hiểu thì có thể do các nguyên nhân
sau:
1/- Do sự phân hóa
trong Đạo Phật: Vì từ Thế kỷ thứ 7, Đạo Phật đã có nhiều tông phái mới xuất hiện
cùng các đường lối dị biệt khiến phẩm chất bị mất dần ảnh hưởng trong dân chúng.
Lại nữa, với sự ra đời của phái Mật Tông đã khiến Đạo Phật không xa mấy với Ấn Độ
giáo.
2/- Sự xuất hiện của Đạo
Hindu hay là Ấn Độ Giáo, tức là sự cải đổi ít nhiều từ căn bản của Đạo Bà La Môn
(danh từ Hán Việt phiên âm từ từ ngữ Brahman); do trước đó Đạo Bà La Môn đã có
thời kỳ truyền bá rất là rộng rãi trong xã hội Ấn Độ cổ xưa, nhưng sau bởi sự
ra đời của Đạo Phật khiến Đạo Bà La Môn bị suy thoái. Tuy nhiên, đến thế kỷ thứ
8, thứ 9 thì Đạo Bà La Môn biến đổi, có thêm nhiều yếu tố mới; trong đó đạo nầy
xem Đức Phật chỉ là một hóa thân của Thần Vishnu và biến thành tôn giáo mới là
Hindu. Đồng thời, tín đồ theo Phật lại bị bức hại vì trước kia khi Phật giáo thịnh
hành, nhiều người thuộc giai cấp hạ tiện của Bà La Môn đã bỏ theo khá nhiều làm
cho đạo bị suy yếu; nên sự bức hại lúc nầy được xem như là sự trả thù của người
theo Đạo Bà La Môn. Hơn nữa, trên giáo lý có nhiều điểm khá tương đồng về Luân
Hồi, tái sinh, nghiệp báo, cho nên người theo Đạo Phật dần quay trở lại với Đạo
Hindu cải tiến nầy. Thế rồi, trong vài thế kỷ sau lại một nguyên nhân khác khiến
Đạo Phật khó tồn tại tại nơi sản sinh ra nó.
3/- Đó là sự xăm lăng
của Hồi Giáo: Trước hết chúng ta sẽ xét qua vài điều trong Kinh Thánh phần Cựu Ước
để có thể thấy rõ hơn nhiều vấn đề liên quan. Trong chương “Xuất Ê-Díp-Tô ký” có
các đoạn sau:
“Ngươi chớ quì lạy và
hầu việc các thần chúng nó; chớ bắt chước công việc của họ, nhưng phải diệt hết
các thần đó và đập nát các pho tượng họ đi. Ngươi hãy hầu việc Giê-Hô-Va Đức Chúa
Trời ngươi” (23:22-25)
Và:
“Nhưng các ngươi hãy
phá hủy bàn thờ, đập bể pho tượng và đánh hạ các thần chúng nó” (34:13)
Tại sao chúng ta cần
phải chú ý đến các đoạn ấy? Vì rằng Hồi Giáo vẫn xem Kinh Cựu Ước và Tân Ước là
kinh sách của Thánh Allah. Và các Ngài như Adam, Noah, Abraham, Moise, Jesus đều
là các sứ giả đến trước Muhammed, và Muhammed là vị Sứ Giả cuối cùng. Vả lại
Muhammed trước khi thành lập Hồi Giáo cũng rất tường tận Đạo Do Thái lẫn Thiên
Chúa Giáo, tất nhiên có sự rút kinh nghiệm từ các tôn giáo có trước nầy không
phải là điều không có.
Ở đây, chúng ta sẽ đi
ra ngoài lề một chút nữa: Để cung ứng cho một cuộc chiến tranh nào đó dù ngắn hạn
hay lâu dài là sự hun đúc, thúc đẩy tinh thần chiến sĩ là quan trọng. Thế cho nên
những phần thưởng về vật chất lẫn tinh thần cho chiến binh là điều cần thiết.
Những phần thưởng đó là gì nếu đứng về phương diện của một tôn giáo? Vậy thì những
cái hình ảnh cao cả và sự sung sướng hạnh phúc trong tương lai ở cái thế giới bên
kia là tốt đẹp nhất, phải đúng là một Thiên Đàng đích thực, đáp ứng đủ mọi mơ ước
của con người; dù Thiên Đàng ấy không hẳn là thực, ngoài cái tin tưởng vào đức
tin của mình. Và điều khác nữa, là làm thế nào để có nhân lực cung ứng vào các
cuộc chiến tranh, nếu người chết quá nhiều? Cho nên nguồn sản xuất con người phải
được chú trọng. Những sự suy tính ấy có thể sẽ xảy ra, như là chiến binh có thể
có nhiều vợ chẳng hạn!
Hồi Giáo được sản
sinh từ Mecca, nhưng phải khi đến Medina mới bắt đầu phát khởi để sau đó chỉ 10
năm, sau khi Muhammed qua đời (632), Hồi Giáo phát triển ra khắp vùng Trung Đông.
Rồi 2 năm sau nữa, chiếm trọn vùng Bắc Phi và tiến vào lãnh thổ Tây Ban Nha, là
nước sùng đạo Công Giáo nhất Châu Âu (711-716) thời bấy giờ. Với sự phát triển,
bành trướng nầy đưa đến các cuộc Thánh Chiến tàn khốc giữa hai tôn giáo Thiên
Chúa và Hồi Giáo trong những thời gian dài của lịch sử. Sở dĩ như vậy, vì trong
Kinh Koran có công khai kêu gọi tín đồ Hồi Giáo phải chống lại tất cả những ai
không tin theo Đạo Hồi, hoặc ở trong lãnh thổ kiểm soát người ngoại đạo phải nạp
thuế thân và chịu địa vị thấp kém.
Thế cho nên, Đạo Phật
vốn dĩ nhân từ và nhân ái nên trên con đường phát triển của nó không phải là hình
thức chiến tranh, hay bắt người khác tin theo. Không một sự áp bức, ép đặt nào,
ngay cả cũng không có luật lệ bắt người khác phải theo đạo, dù là trong hôn nhân.
Đạo Phật đi đến đâu cũng hòa đồng cùng phong tục, tập quán hay văn hóa của khu
vực ấy, kể cả những tín ngưỡng dân gian của địa phương. Điều ấy được minh chứng
rõ ràng ở các quốc gia mà Phật Giáo đã ảnh hưởng tới! Thêm một điều khác nữa là
với hàng tu sĩ Phật Giáo chỉ khuyến khích người tin theo làm thiện, tránh ác và
không hề trang bị vũ trang, không có tinh thần chiến đấu nên các tu sĩ sẽ bị tàn
sát là chuyện thường tình. Nếu gặp những sự xâm chiếm quá khích thì tu sĩ, tín đồ
Phật Giáo sẽ hoàn toàn bị truy sát, và Phật Giáo sẽ lụi tàn không hơn không kém.
Và với tư tưởng tàn phá tất cả, thì những công trình của vua Ashoka không còn tồn
tại thì cũng chẳng có gì phải nghĩ bàn. Thực tế đã minh chứng cho đến thế kỷ hiện
nay, mà hai tượng Phật lớn nhất thế giới được đục trong núi ở Bamiyan, vẫn bị tàn
phá hoàn toàn dù chúng đã được xem là di sản thế giới của nhân loại. Và, chúng
tôi có nhiều điều thắc mắc là: Tại sao những khu vực di tích Phật Giáo được đục
trong núi rất là công phu ở những vùng cao của Ấn Độ như Ajanta, Ellora… nơi mà
không có nhiều thức ăn, thực phẩm như thế? Và Tại sao ở Nam Dương hãy còn một
di tích Phật Giáo lớn nhất thế giới là Borobudur, trong khi nước nầy là một quốc
gia Hồi Giáo đông dân nhất địa cầu. Có phải chăng trước kia Phật Giáo đã phát
triển rất mạnh ở quốc gia nầy trước khi Hồi Giáo xâm chiếm? Và Hồi Giáo là tôn
giáo như thế nào mà đã tàn phá một cách khủng khiếp như vậy, trên con đường phát
triển? Điều đó khiến tôi có nhiều suy nghĩ về quan niệm: Thế nào là một tôn giáo?
Nguyên Thảo,
24/01/2026.
No comments:
Post a Comment