Ở trong phần nầy, chúng tôi muốn cung ứng cho Quý độc giả những đoạn kinh mà chúng tôi ghi nhận được khi đọc qua một số Kinh điển của Đạo Phật, hoặc là trích dẫn từ các tác giả khác đã sưu tầm đến với Quý vị, để từ đó Quý vị có thể suy ngẫm, ngẫm nghĩ một cách tốt hơn khi tìm hiểu vào Đạo Phật, và cũng là có cái hiểu của chính mình giúp Quý vị củng cố tri thức đó được vững mạnh. Chúng tôi chỉ phác họa thêm vài điều nào đó cũng không nhằm hướng tư tưởng của Quý Vị phải theo chiều mà chúng tôi đã có. Mong Quý Vị thông cảm cho.
Những phần trích dẫn trong
phần nầy phần lớn là từ các Kinh mà Hoà Thượng Thích Thiện Hoa dịch Việt ngữ
trong bộ sách Phật Học Phổ Thông của Ngài qua các Kinh Lăng Nghiêm, Viên Giác và
Kim Cang. Nhưng trước khi đi vào phần chính, chúng tôi xin kính mời Quý Vị đến
với một bài kinh sau để hiểu Đức Phật nói gì về con đường hướng dẫn của Ngài
khi hành đạo. Bài Kinh ấy như sau:
Một
thưở nọ, tại Kỳ Viên Tịnh Xá của trưởng lão Cấp Cô Độc gần thành Xá Vệ. Trong
thời gian cư trú ở đây, Đức Phật thuyết pháp cho đại chúng vào lúc bốn giờ chiều
mỗi ngày. Có một chàng thanh niên mỗi chiều đều đến đây để nghe chánh pháp.
Sau
một thời gian, chàng có một thắc mắc muốn hỏi Đức Phật nên một buổi chiều nọ,
người thanh niên quyết định đến Kỳ Viên Tịnh Xá trước giờ thuyết pháp để có thể
gặp riêng Đức Phật và nêu thắc mắc của mình.
Người
thanh niên đỉnh lễ Đức Phật và nói: “Bạch Đức Thế Tôn, con có điều hoài nghi,
thắc mắc, mong Đức Thế Tôn mở lòng từ bi giảng giải cho con được rõ.”
“Bạch
Đức Thế Tôn, từ khi Ngài đến thành Savathi này để thuyết pháp độ sanh, trong số
những người đến nghe pháp, có một số người đã chứng đắc đạo quả giải thoát, một
số người khác tuy chưa chứng đắc được đạo quả giải thoát, nhưng gia đình họ
trong sinh hoạt hàng ngày đã được sự an vui, một số người còn lại không những
chưa chứng đắc được đạo quả giải thoát mà vẫn còn ở trong phiền não, khổ đau và
trong số những người đó có con! Bạch Đức Thế Tôn, do nhân chi, xin Ngài mở lòng
từ bi giảng giải cho chúng con được rõ.”
Đức
Phật hỏi, “Này người thanh niên, ngươi chớ nên hoài nghi chánh pháp của Như
Lai. Ngươi từ đâu đến?”
-
“Dạ, con là người của Savathi này.”
Đức
Phật lại hỏi, “Như Lai trông ngươi không phải là người của Savathi này, vậy
ngươi từ đâu đến?”
-
“Bạch Đức Thế Tôn, con là người của Vương Xá Thành, con đến Savathi này để lập
nghiệp, con sống bằng nghề buôn bán.”
Đức
Phật hỏi tiếp, “Này người thanh niên, tổ phụ của ngươi có còn ở Vương Xá thành
không?”
-
“Dạ còn.”
-
“Người có thường tới lui thăm tổ phụ hay không?”
-
"Dạ có.”
Đức
Phật hỏi, “Vậy người có biết con đường đi từ đây đến nhà tổ phụ ngươi ở Vương
Xá thành không?”
-
“Bạch Đức Thế Tôn, con biết.”
-
"Nếu như có một người ở Savathi này muốn đến nhà tổ phụ ngươi ở Vương Xá
thành, liệu người có thể chỉ đường cho họ hay hướng dẩn cho họ đi hay không?”
-
“Dạ được. Ở đây mà muốn về Vương Xá
thành thì phải đi qua thành Ba La Nại, khi đến đó thì rẽ trái đi về hướng cây
đa, từ đây bắt đầu đi về hướng Vương Xá thành, nhà tổ phụ con ở cách Vương Xá
thành vài dặm, muốn đi thì con chỉ cho mà đi”.
Đức
Phật hỏi tiếp, “Này người thanh niên, nếu ngươi biết đường chỉ cho họ mà họ
không đi thì họ có tới được nhà tổ phụ ngươi hay không?”
Người
thanh niên nhìn Đức Phật, tỏ vẻ ngạc nhiên và hỏi lại, “Bạch Đức Thế Tôn, sao lạ
vậy, con biết đường chỉ cho họ nhưng mà họ phải tự đi thì mới tới được, chứ
không đi thì làm sao tới, con đâu có cầm tay ai mà dắt đi được đâu?”
Đức
Phật trả lời: “Này người thanh niên, giáo pháp của Như Lai cũng như vậy. Con đường
đi đến Niết Bàn, Như Lai đã từng đi qua, đi lại, đi tới, đi lui, Như Lai biết
và chỉ cho chúng sinh, nhưng muốn đến thì chúng sinh phải tự đi, Như Lai là bậc
toàn tri, toàn giác chứ không toàn năng nên Như Lai không thể đưa một người đến
nơi mà họ muốn tới, nhưng họ lại không muốn tự đi.
Cũng
tương tự như vậy, nếu ngươi muốn gia đình của mình được an vui thì hãy áp dụng
lời dạy của Như Lai vào trong cuộc sống hàng ngày chứ Như Lai không thể ban hạnh
phúc, an vui cho bất kỳ một ai được.”
Qua bài Kinh nầy có lẽ Quý
Vị hiểu được đại khái con đường giáo hóa của Đức Phật đã như thế nào, và tại sao
Ngài khiêm tốn chỉ nhận mình là một Đạo Sư cứu độ chúng sinh, chứ không là một
hình ảnh siêu hình “cái thế” trong cõi đời nầy! Hay Ngài không thương chúng
sinh? Điều ấy có lẽ là không phải! Vì ở vài đoạn trước chúng ta đã dẫn chứng đến
đoạn trong Kinh Địa Tạng:
“Chí thân như cha với
con, mỗi người cũng theo nghiệp của mình mà đi khác đường, dầu cho có gặp nhau
cũng chẳng bằng lòng chịu khổ thay nhau”.
Hay là Ngài không có thần
thông? Điều ấy lại càng không phải hơn nữa, vì trong Kinh Lăng Nghiêm Ngài cho
chúng ta biết:
"Còn
ta (Phật) thì trái với vọng trần, hiệp với Chơn tâm thường trụ bất sanh bất diệt,
biến khắp cả pháp giới. cho nên ta mới được tự tại vô ngại: Ở trong một hiện ra
vô lượng, vô lượng hiệp làm một, trong nhỏ hiện lớn, trong lớn hiện nhỏ; không
rời nơi đạo tràng mà hiện khắp cả mười phương thế giới. thân ta bao trùm mười
phương hư không vô tận. Trên đầu một mảy lông hiện ra các cõi nước, ngồi trong
hạt bụi, mà chuyển đại pháp luân. Vì ta diệt hết vọng trần nên mới được như vậy".
(Lăng Nghiêm, PHPT khóa VI, VII trang 132-133).
Như vậy, chúng ta có thể
hiểu rõ hơn vì sao Đức Phật đã phải ròng rã hơn 45 năm lặn lội trên mọi nẽo đường,
dùng tri thức mà mình biết được sau khi Giác Ngộ, cố thuyết phục, giảng giải
cho những người Ngài đã gặp nhằm giúp họ biết được con đường mà họ phải đi về.
Tại sao là con đường đi về? Vì với Ngài chúng sinh là những “Quặng vàng” chưa được
tôi luyện, đang bị rơi và xoay vòng trong 6 cõi Luân Hồi do sự không biết (Vô
Minh); để trong đó chúng sinh được tôi luyện “bỏ các tạp chất” trở thành vàng;
khi trở thành vàng rồi, thì vàng sẽ không bao giờ trở lại là quặng nữa. Hay đúng
hơn khi chúng sinh thành Bậc Giác Ngộ (Phật) rồi thì không bị “Vô minh” để trở
thành quặng nữa, giống như trong Kinh Viên Giác đã diễn đạt:
-Này
Thiện nam! Thí như chất kim khoáng, sau khi được nấu lọc, bỏ hết quặng rồi, thì
chỉ còn vàng y, chất vàng này không phải do nấu lọc mới sanh, vì nó có sẵn từ
trước kia rồi; và khi đã thành vàng y, cũng không bao giờ trở lại thành quặng nữa,
dầu trải qua bao nhiêu năm, nó cũng không hư hoại.
Tánh
viên giác thanh tịnh của Như Lai cũng thế. (VG, 70).
Vì sao Đức Phật ví mọi chúng
sinh là “Quặng vàng”? Vì sau khi thành Phật, Đức Phật đã quán chiếu Ngài vốn có
“Phật tánh”, và tất cả chúng sinh cũng đều có Phật Tánh; Phật Tánh đó là chất lõi
để thành Phật. Và với con đường tu tập của Ngài, Ngài đã thành Phật; tất chúng
sinh cũng sẽ thành Phật nếu theo họ theo con đường tu tập mà Ngài hướng dẫn. Do
vậy Ngài tuyên xưng:
“Ta là Phật đã thành,
chúng sinh là Phật sẽ thành”.
Nguyên Thảo,
02/08/2026.
