*Quê Người! (23)

Thời tiết trong khoảng thời gian nầy đã vào mùa Thu, cho nên những ngày mưa gió làm cho tôi thấy càng lạnh lẽo. Ban đêm cần mở sưởi nhiều hơn, nhưng với lò sưởi ống dài đốt không khí trong phòng nóng “hỗn” quá, nên đến sáng tôi cảm thấy khô cổ, đôi khi bị khan giọng nữa. Có người chỉ nên có thêm một tô nước trong phòng, để với độ nóng đó làm hơi nước bốc hơi dung hòa sự khô khan cho mình dễ chịu hơn. Với thời tiết như thế nầy, chắc hôm nào tôi phải đến Hội ICRA để tìm xem có quần áo cũ nào cho đủ ấm vì các ngày lạnh làm cho tôi cảm thấy nhức ở vai, lưng phần trên phổi. Tôi sợ bệnh phổi ngày xưa của mình lại tái phát thì khổ cho mình và cho cả vợ con còn ở quê nhà. Họ bây giờ còn trông chờ vào mình. Nghĩ như vậy tôi lại càng buồn, nhưng mình không thể làm gì được hơn là ráng chịu đựng để chờ tới “một lúc nào đó” mà mình cũng chẳng biết lúc ấy là lúc nào!

Thời gian mỗi ngày đi qua, cứ đến bữa thì kéo nhau lên căng-tin ăn, rồi lại tụ họp nhau nói vài ba câu chuyện, xong ai về phòng nấy lo làm công việc riêng của mình. Thành thì hay đi rảo đó đây, còn tôi thì không hứng thú lắm mà chỉ về phòng xem lại những từ ngữ Tiếng Anh mà tôi đã ráng ghi chép khi còn ở bên trại Sungai Bési để mong khi vào lớp học sẽ đốt được giai đoạn khó khăn mình sẽ gặp. Vì vào thời ở Trung học tôi chỉ học Anh Văn là sinh ngữ 2, nhưng nói chung học sinh ngữ lúc ấy dù Anh hay Pháp, chẳng qua là để cho biết chứ biết khi nào sẽ đến thực hành. Chuyện đời không ai học được chữ “ngờ”!

Hôm thứ năm vừa rồi, Thành và tôi có nhận được khoảng trợ cấp từ An Sinh Xã Hội mỗi đứa khoảng năm mươi mấy đô sau khi trừ các chi phí ăn ở nơi trung tâm tạm cư nầy. Tôi ráng dành dụm để khi có được thư và địa chỉ bên nhà thì có thể gởi chút ít quà để gia đình có thể chi phí trong lúc ngặt nghèo! Tôi lại nhớ đến câu mà những người đi vượt biển hay nói: “Một là con nuôi cá, hai là má nuôi con, ba là con nuôi má”! Nhưng giờ nầy tôi vẫn là người bất động, mặc cho mọi tình huống qua đi mà trong đầu luôn có những ưu tư và lo lắng! Tại vì đâu như thế?

Từng ngày mùa Thu lại qua đi, giống như những chiếc lá vàng của cái cây bên kia hàng rào từ xanh sang vàng, rồi từng nhóm lá lả tả theo các cơn gió. Những người tị nạn từ Ba Lan có ngày họ nằm phơi nắng trên sân cỏ ở gần hàng rào, nhưng sao mình cứ nghe lạnh hoài, chắc mình đến từ xứ nóng nên chưa quen. Một hôm tôi, Thành rủ Kim, Kiệt, Liêm đi đến Hội ICRA coi có những đồ nào ấm hơn để mặc vào thời gian lạnh sau nầy. Đồ đạc thì cũng chẳng có gì khác hơn nhiều, nhưng đi cầu may, may ra có vài cái để mặc cho ấm chứ chưa có tiền làm gì mua cho thấu.

Mỗi ngày cứ sáng, trưa, chiều đi lên căng-tin ăn rồi về phòng làm vài công việc lặt vặt mãi thì cũng chán. Khi còn ở trại tị nạn thì có những công việc như đi nhân lực, làm công tác chung; hay ít ra thì có nhiều bạn bè có thể đi tán gẫu ngoài giờ học, hoặc vào thư viện đọc sách, ghi chép từ ngữ Anh Văn như tôi đã làm. Còn ở đây thì “lạ nước, lạ cái” nên đành rút vào thế thủ, lặng yên mà nghe ngóng, học hỏi. Tính ra từ ngày sang đến đây tôi đã học được rất nhiều vấn đề, và gần như thứ gì tôi cũng phải học, nhưng cái thứ rất cần mà tôi chưa đáp ứng được là ngôn ngữ. Đến giờ nầy tôi mới thấy ngôn ngữ là rất hệ trọng như ông bạn già ngày trước đã nói “Mình biết thêm được một ngôn ngữ giống như mình có thêm con người thứ hai trong mình”. Tôi đã hoàn toàn thiếu tự tin và còi cọc trong xã hội mới hiện tại, mà nơi nầy đã cho tôi một cuộc sống mới và cũng là quê hương thứ hai. Cũng bởi vì đâu? Thực ra tôi không muốn lang thang nơi xứ người mà chỉ vì chế độ mới khiến tôi phải buộc lòng ra đi. Cái lý tưởng tổ chức cao đẹp của một xã hội tương lai sao mà cay đắng đến thế!

Một ngày tôi và Kim bàn tính mình cần phải mạnh dạn đi lần ra ngoài để tìm hiểu những vùng quanh đây xem sao, mặc dù chúng tôi đặt chân lên đất Úc đúng vào thời gian mà ông Giáo sư Sử học Blainy nào đó đang khơi dậy sự kỳ thị người Á Châu. Chúng tôi phải lặng lẽ, chai mặt khi có ai đó chạy xe ngang qua bóp kèn, la lối; nhưng cũng may là những người như vậy không nhiều. Chúng tôi ra vòng trung tâm tiếp cư đi lần ra đường lớn, rồi quẹo về hướng trái theo lịch trình không xa lắm, cỡ chừng khoảng trên dưới một cây số thì quẹo, tính theo một vòng tròn khi về đến trung tâm thì đúng giờ ăn trưa hay sớm hơn. Chúng tôi theo kế hoạch, đi dọc con đường lớn rồi đến ngả tư đèn xanh đèn đỏ thì quẹo trái, rồi cứ hướng đó mà đi tiếp. Đến ngã tư lớn thì thấy bên kia đường là một trung tâm thương mại lớn, nhưng chúng tôi không qua bên đó mà cứ tiếp tục đi về hướng trái để vòng về trung tâm. Đi khoảng hơn cây số thì đã tương đối mỏi chân, gặp mấy người Việt của mình mua đồ ăn ở một tiệm thực phẩm kế bên. Tò mò tôi và Kim đi vào coi thử. Trong tiệm Hưng Thạnh bán đủ thứ các thức ăn trong gói, hộp hay bình, gần như đầy đủ các thứ cần thiết cho thức ăn Á Châu. Tôi tình cờ nhìn trên kệ sau lưng của người tính tiền thì thấy có mấy cuốn sách về Tiếng Anh, đồng thời có luôn cả Tự điển Anh Việt nữa. Mừng quá tôi chỉ Kim, rồi hỏi giá tiền cuốn sách. Quyển Tự Điển gần hai chục đô. Tôi xem lại mình có đủ tiền không, rồi mua quyển sách ấy. Kim đợi mua sau. Mua được Tự Điển tôi mừng lắm, vì khi ở bên đảo hoặc Bési những người đi định cư trước viết thư về cho bạn bè báo là sách học về Tiếng Anh ở Mỹ cũng như ở Úc rất hiếm, nhất là về Tự Điển. Chính vì vậy mà khi sang Trại chuyển tiếp Sungai Bési ở Kuala Lumpur tôi cố gắng đi thư viện để mượn Tự Điển ghi chép Từ ngữ phòng cho mai sau. Bây giờ vấn đề ưu tư của tôi từ lâu đã được giải quyết. Tôi nghe lòng nhẹ nhỏm hơn. Vừa vui lại vừa mỏi chân tôi và Kim định quay trở về Trung tâm theo con đường tắt. Chúng tôi cứ nhắm hướng mà băng vào các khu xóm. Các con đường bên trong cũng khang trang không khác với những con đường bên ngoài, chỉ khác đi là ít xe thôi. Nhà nào cũng quay mặt ra đường, cất theo thứ tự chứ không quay hướng nầy hay hướng khác. Từ vòng rào mặt tiền ra mặt đường có một khoảng cách của đường đi bộ và một khoảng cỏ khiến cho mình cảm thấy thoải mái mà cảnh trí lại đẹp nữa. Chúng tôi băng qua nhiều con đường đến khu trường học Pennington thì đến đó là một con đường cụt. Thấy vậy đành phải quay lại tìm con đường khác, nhưng không dám đi xa hơn cái vòng trung tâm. Đến con đường có vòng rào của mấy cái hãng, tôi và Kim dọc theo đó nhắm hướng mà về. Trên vách tôn của hãng nào đó người ta viết lên chữ “Asian out” cũng khiến lòng tôi có nhiều lo ngại, nhất là trong suốt cuộc đời còn lại của mình đã “chọn nơi nầy làm quê hương”! Cây lớn bên cổng vào trung tâm mấy ngày nay gió nhiều đã thổi bay những lá vàng, làm lá rụng đầy trên mặt đất nhưng cây chỉ còn lại trơ cành!

Tôi và Kim về còn kịp giờ ăn trưa, nhưng tôi về phòng để cất cuốn Tự Điển rồi mới lên căng-tin. Ăn xong gặp Bác Vỹ cho hay là: “Bọn mình vài ngày nữa học lớp Đời sống mới do ông Y phụ trách, đã có thông báo dán lên bảng rồi kìa; nhưng tớ cũng báo cho biết một tin buồn là Việt Nam ngưng cứu xét hồ sơ bảo lãnh cho gia đình rồi”! Tôi ngạc nhiên: “Sao Bác biết”? “Thì báo đăng”. Về đến phòng Bác rủ tôi và Thành qua uống trà, xong Bác đưa tờ báo “Chuông Sàigòn” trên đó đăng tin là Chính phủ Việt Nam đã ngưng cứu xét những hồ sơ đoàn tụ gia đình chưa biết là đến bao lâu. Bác Phương và Bác Vỹ đưa ra nhận định: Có lẽ hôm mình qua, người ta biểu tình chống ông Ngoại Trưởng Nguyễn Cơ Thạch ở Thủ đô Canberra, nên ông ấy ngưng cứu xét hồ sơ chứ gì. Thôi thì tới đâu thì tới, mà chừng nào gia đình gởi giấy tờ qua thì tính sau. Tôi cũng trong tình huống như vậy!

Tính ra, tôi và Thành cũng được nhiều may mắn: Thứ nhất là gặp Trọng, chị Yến để biết thêm vài người đi trước khiến cho mình ấm lòng. Thứ hai ở kế bên Bác Vỹ, Bác Phương là những người từng trải, giao thiệp rộng, lớn tuổi nên họ được sự cung kính của những người khác và chúng tôi cũng được hưởng “ké” ân huệ. Lần nào có người vào thăm, tôi, Thành đều được rủ sang chơi để nghe tâm tình, kinh nghiệm sống trên xứ người. nhằm đốt giai đoạn trong tương lai. Riêng Bác Vỹ vì trong quá trình trong quân đội nên được nhiều người, nhất là những cựu quân nhân thuở xưa kính trọng thường ghé thăm, mà mỗi lần như vậy, tôi và Thành đều được rủ sang để uống nước trà hoặc cà phê và nghe chuyện hơn là tham gia ý kiến. Gia đình anh Ba Nguyên qua cùng chung “list” ở bên kia đường, ngày xưa cũng là sĩ quan, mà anh lại có hai người em qua trước nên sự giao tiếp của anh rất rộng rải, nhiều lần anh dẫn nhiều người sĩ quan cũ về ghé thăm Bác Vỹ, cứ mỗi lần như vậy tôi đều được “ké”. Ngồi cùng tham gia trà, cà phê chứ trong câu chuyện tôi chẳng biết gì để nói hay là kể vì “Lính” thì tôi không biết gì, còn nghề của tôi thì lạc lỏng ở đây hoặc là trong câu chuyện, nên tôi chỉ đành ngồi “để mà nghe”!

Nguyên Thảo,

26/09/2019.

*Cái Vòng "Kim Cô"!

Thú thật với độc giả, nếu nói về cái vòng Kim Cô thì Đồ Ngông tôi không rành cho lắm, vì lúc nhỏ chỉ đọc chuyện Tây Du Ký lờ mờ, có đoạn đọc, đoạn không. Và rồi tôi lại nhớ đến thằng Nghi, thằng bạn mà ba nó cho mướn truyện Tàu. Có một ngày nó rủ tôi cùng nhau xem truyện, đó là truyện Tây Du Ký. Hai thằng xem say sưa, chun vào một cái hốc trốn ba má mà đọc, nhất là đang lúc mùa hè được nghỉ học. Truyện hấp dẫn vì cái con khỉ sanh ra từ “đá nứt” để rồi sau đó nó sống theo bản năng tha hồ tung hoành nơi Động Thủy Liêm ở Hoa Quả Sơn. Thời con nít đã mê chuyện loài vật, nay lại thấy cái con khỉ khác thường làm cho tôi và thằng Nghi càng mê đọc hơn. Hở ra cứ rảnh là hai thằng ráp nhau lại mà đọc, kể cả quên ăn và thích nhứt là câu đầu chương: “Đây nói về…”. Không biết tôi với thằng Nghi mê con khỉ Tôn Ngộ Không đó được bao lâu, thì một buổi chiều má tôi đi kiếm tôi về, rồi bả cho tôi một trận đòn đáng đích. Từ đó tôi không dám lén đi coi truyện nữa. Thế là tôi phải bỏ Tôn Ngộ Không nửa chừng. Để về sau tôi chỉ nghe bạn bè thỉnh thoảng kể chuyện Tề Thiên Đại Thánh oai hùng với cây Thiết Bảng, và nó làm mưa làm gió từ dưới đất cho đến trên Trời.

Con khỉ “sanh ra từ đá nứt” ngang tàng đó lên tới Trời “đại náo Thiên Cung” đòi làm “Tề Thiên Đại Thánh”, và rồi phá Hội Bàn Đào để đến đổi Phật Tổ ra tay, Ngài “úp bàn tay” biến thành Ngủ Hành Sơn nhốt ông Tề Thiên đến 500 năm, đợi đến lúc Đường Tăng đi thỉnh kinh mới được thoát ra. Nhưng vì do tính khí theo bản năng nên Quan Thế Âm cho con khỉ đội mão có vòng Kim Cô để kìm hãm tính ý qua lời chú Định Tâm mà Ngài đã truyền cho Tam Tạng.

Ngày đó khi đọc truyện Tây Du Ký chúng tôi chỉ biết mê về những con thú có hành động giống như người, nhất là cái con khỉ ngang tàng dám đánh tới Thiên Đình mà chẳng sợ một ai. Đọc như giải trí vui chơi chứ không hiểu vào cái chiều sâu của nó. Mãi đến về sau khi Thầy Thu Giang Nguyễn Duy Cần giảng về Triết Đông Phương mới phân tích con khỉ trong Tây Du Ký ấy tượng trưng cho cái Ý Thức là cái Lý Trí, cái thông minh của con người mà trong Duy Thức của Đạo Phật gọi là Thức Thứ Sáu thì tôi mới lan man hiểu về cái tính triết lý trong đó, chứ chưa chính thật biết là gì. Sau nầy có dịp tìm hiểu về Duy Thức Học tức là môn Tâm Lý Học trong Đạo Phật tôi mới có thể lĩnh hội được chút nào về các nhân vật chính trong truyện Tây Du Ký. Rồi tôi lại thán phục đến tác giả Ngô Thừa Ân đã khéo gởi gấm kiến thức của mình hiểu được qua câu chuyện mà ông đã tạo ra.

Và cũng từ đó tôi lại chú ý đến cái “Vòng Kim Cô” mà Phật Bà Quan Âm đã cho Tôn Ngộ Không đội lên đầu. Nó có mục đích kiềm hãm lại những tính khí ngang tàng, vượt ra ngoài tầm kiểm soát của Tề Thiên Đại Thánh để có thể giúp ích rất nhiều trong cuộc đi thỉnh kinh của Đường Tam Tạng đến Tây Trúc, giống như một hành giả như tên gọi là Tôn Hành Giả.

Xong tôi lại nhìn vào xã hội, cũng thấy có rất nhiều người mang cho mình một cái vòng “Kim Cô”. Nếu họ không mang vòng Kim Cô, có lẽ xã hội đều loạn. Đọc đến đây, Quý Vị có thể sẽ vô cùng ngạc nhiên, nhưng đó là thực tế. Mọi tổ chức đều có cái qui định, nguyên tắc hoạt động, kỹ luật để những thành viên phải tuân theo như là giềng mối giữ vững sinh hoạt, chứ không thể mạnh ai nấy làm hay hành động theo cách riêng của mình. Do vậy khi tham gia vào một tổ chức nào, mọi thành viên đều phải tuân theo cái nguyên tắc chung cho nên tự họ đã chọn cho mình một cái vòng Kim Cô để đội lên đầu! Nếu một trường học không có một qui định, kỹ luật hẳn hòi thì khó đưa đến kết quả tốt đẹp, hay thành quả cao. Nếu trong quân đội không kỹ luật thì hậu quả thật là khó lường mà ta khó có thể tưởng tượng ra nổi. Cho nên những cái vòng Kim Cô đầy rẫy trong xã hội từ tổ chức nhỏ cho đến lớn, hay từ quốc gia cho đến quốc tế!

Có một lần, ông bạn của tôi kể một câu chuyện mà tôi không biết đó có phải là thật hay không vì chuyện ấy cũng không phải là chuyện của ông ta. Chuyện kể rằng: Có nhiều đảng phái chọn người trong đám dân chúng thấy người nào đó xuất sắc có khuynh hướng giống như điều kiện của đảng phái họ, họ chiêu dụ làm cảm tình. Rồi sau đó họ yêu cầu người kia phấn đấu để được chọn vào thành phần dự bị. Sau khi được vào dự bị thì họ phải phấn đấu làm đối tượng của thành viên chính thức của đảng phái. Xong họ phải phấn đấu làm thành viên chính thức. Và lúc họ là thành viên chính thức thì phải làm nhiệm vụ giao cho và phấn đấu cho đến khi nghỉ hay chết. Nếu một lúc vì điều kiện nào đó họ không thể tiếp tục mà suy giảm thì sẽ bị kiểm điểm. Hoăc họ tỏ ra chống đối, bất tuân thì bị thi hành kỹ luật và nặng hơn nữa họ sẽ bị khai trừ. Câu chuyện kết luận là người ấy “còn thua một quần chúng tốt”. Khi tôi nghe xong câu chuyện ấy thì quả thật trong lòng tôi có nhiều suy nghĩ cùng thắc mắc. Nhưng tôi chỉ nghĩ đó chỉ là một câu chuyện thêu dệt để vui chơi mà ông bạn tôi được nghe kể!

Trong đời ai cũng có lý tưởng và một hướng riêng cho mình về cuộc sống và xã hội. Thực hiện lý tưởng là mơ ước của không biết bao nhiêu người. Tuy nhiên lý tưởng đó có khi là tốt đẹp cho thiên hạ, đôi khi lý tưởng “dị chứng” làm hại hay khổ đến nhiều người. Nếu lý tưởng “xấu” ấy được tiếp tay nhiều người với vòng “Kim Cô” thắt chặt thì tác hại chẳng biết bao nhiêu mà kể. Cho nên cuộc đời nầy là những canh bạc hay trò chơi “khủng khiếp” đối với mọi người!

Đồ Ngông,

21/09/2019.

*Quan Và Dân!

Dân là những “Thằng Người” của tận cùng xã hội, là tầng lớp “đại đa số đang sinh sống” trong một quốc gia. Đối nghịch lại là “Những con người đang lãnh đạo” trên tầng lớp cao nhất của đất nước. Khoảng giữa là những ông quan kể cả quan văn và quan võ, là những tầng lớp giúp cho chính phủ hay chính quyền thực hiện những chỉ thị, phương cách cai trị đến các tầng lớp thấp kém bên dưới, là lũ “dân ngu cu đen” (theo thói thường những người dân đã tự coi họ đúng với những từ ngữ ấy)!

Ngày xưa, nếu tính theo từ thời Thượng Cổ thì những con người sống bình đẳng với nhau, nhưng vì mạnh ai nấy nói, mạnh ai nấy làm, làm cho cuộc sống trở nên xô bồ xô bộn, không ai nghe lời ai cả mà trở nên xung đột. Qua quá trình tiến bộ cũng như sự phát triển về trí thông minh, con người đã biết tổ chức theo kiểu bầy đàn để cùng nhau hợp lực chống chọi với thiên nhiên, thú dữ; hoặc đôi khi chống lại với những đoàn người khác đến từ bên ngoài, nhằm bảo vệ khu vực của mình khi mà con người biết chú trọng đến quyền chiếm hữu và định cư, dùng nông nghiệp, săn bắn để làm môi trường sinh sống. Để rồi, từ khung cảnh đó tiến đến tổ chức xa hơn là lãnh thổ và phát triển lãnh thổ bằng cách chiếm lấy của người, sắc dân khác bằng vũ lực, sức mạnh hay chiến tranh, làm cho đất của mình càng ngày càng lớn hơn, to ra.

Theo như nền văn hóa của Đông Phương, nhất là những nơi ảnh hưởng của nền văn minh Trung Hoa thì vị vua được xem là “Chân mạng Đế Vương” do số ở Trời định là được làm vua để cai trị dân trong toàn lãnh thổ của mình. Ông Vua nầy có quyền tối thượng thi hành mọi chính sách, cách cai trị của ông, đồng thời cũng như bổ nhiệm, cử ai làm quan, làm tướng tùy ông ta. Tuy nhiên theo quá trình lịch sử, và do vào kinh nghiệm trong dân gian, từ xưa đã có những điều ghi chép để giúp công việc trị nước của vua được tốt hơn cho người dân. Và các điều ấy được Khổng Tử trong Thời Xuân Thu Chiến Quốc thu thập và san định trở lại thành những Kinh, Thư làm căn bản cho một nền Học Thuật Nho giáo, mà dân gian gọi nôm na là Đạo Khổng, Nho Giáo hay Khổng giáo giống như câu: “Dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh” chẳng hạn. Tuy nhiên Vua cũng là con người, mặc dù mọi quyền hạn, sinh sát trong tay thì Ông ta cũng không thoát qua khỏi những cái “Tính” căn bản của con người mà chỉ có Duy Thức Học trong Phật Giáo mới phân tích rõ các tâm tính ấy, và cũng chẳng có triết học nào phân tích được rõ hơn. Các tâm tính ấy là gì? Là “Tham, Sân, Si”. Tham là đã có nhưng lại muốn được nhiều hơn, sung sướng lại thích sung sướng hơn, có ít thì lại muốn có nhiều. Muốn mà không được thì sinh ra sân hận, giận dữ, lòng nổi lửa lên; để rồi không kiềm chế được cơn nóng giận dữ mà sinh ra những hành động tàn ác, ngoài ý muốn thiện của mình và có hại đến cho muôn dân và cơ đồ, xã tắc.

Đó là chuyện của ông vua, còn ông Vua có toàn quyền bổ nhiệm cái đám “Tay sai” của mình để thừa hành những điều, chỉ thị mà mình đã ban ra, bằng cách phong cho những thân nhân, người quen, hoặc những người có tài về phương diện nào đó giữ những chức vụ quan trọng điều hành, thực hiện cái ước muốn của ông vua thành hiện thực trong mọi phương diện. Nếu về phương diện hành chính thì là quan văn, nếu về quân sự, võ lực thì là quan võ. Văn hay võ đều là củng cố, thực hiện cái chính sách của chế độ, của Ông Vua. Ngoài việc sử dụng những người Thân, Quen, Người đã có công trong công cuộc kiến quốc hay tạo nên triều đại; ngày trước người ta còn tuyển dụng những người có tài, có kiến thức trong dân chúng nên mới có tầng lớp sĩ tử từ trong dân gian. Không những tầng lớp sĩ tử nầy phải học về những điều cần thiết trong việc làm quan theo đường hướng của Đạo Khổng, mà còn phải biết về việc võ nữa, thế mới có câu; “Văn võ toàn tài”. Đã thế mà họ còn trải qua các kỳ thi, mà ở Việt Nam trong Lịch sử đã có Thi Hương, Thi Hội, Thi Đình mà các sĩ tử phải “xôi Kinh, nấu Sử” chờ ngày đi thi. Do đó mà vợ phải: “Bên anh đọc sách, bên nàng quay tơ” để chờ ngày “Bái Tổ Vinh Quy”, “Ngựa anh đi trước, võng nàng theo sau”. Từ quan niệm đó mà vinh dự của làng xã, thôn xóm cũng tăng theo nếu có người đỗ đạt. Hay có những gia đình làm được cuộc đổi đời bằng có người làm quan và giúp cho dòng họ khá hơn theo dân gian đã nhận xét “Một người làm quan, cả họ được nhờ”!

Cái tiêu chí làm quan ngày xưa, theo quan niệm của Đạo Khổng là “Tu Thân, Tề Gia” trước, rồi mới đến xa hơn là “Trị Quốc, Bình Thiên Hạ” chẳng kể là Vua hay quan đều như thế cả. Ông Quan phải đem hết tài trí, khả năng của mình ra đóng góp cho đất nước, làm cho đất nước được giàu mạnh, dân chúng ấm no, hạnh phúc “Quốc Phú, Dân Cường”, vì vậy mà các Ngài phải “Chí Công, Vô Tư”, “Lo trước cái lo của Thiên hạ, vui sau cái vui của Thiên hạ”, và lòng Kiên Định không thay đổi giống như câu “Phú Quý bất năng dâm, bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất”.

Tuy nhiên trên lý thuyết thì như thế ấy, nhưng thực tế thì tùy vào tâm tính, hoàn cảnh kinh tế xã hội mà vị quan thể hiện cái ước muốn, cũng như tỏ thái độ của mình trên đường quan lộ. Nhất là những kẻ “nịnh hót, hèn hạ với cấp trên” để rồi “hống hách bắt nạt kẻ dưới, làm tiền ở người dân” làm cho dân chúng càng trở nên điêu đứng, sau sự khốn khó mà triều đại đem đến. Điều ấy không phải là hiếm, ngay từ trong các Triều đại xưa cho đến nay đều có xảy ra. Nơi nào kiếm ăn được, có thể kiếm được nhiều tiền thì các vị làm quan đều “ngắm nghía” đến và có thể tung tiền ra mua chức vị ở đó để được “giàu vì làm quan” mong cầu bản thân, gia đình được ấm no, hạnh phúc và sung sướng. Đôi khi với chức vụ ấy cần có trình độ Văn hóa đến đâu thì với cương vị, quyền hạn người ta có thể bỏ tiền ra mua những bằng giả để được duy trì ở chức vụ mà thực hiện âm mưu, lẫn ước mơ của mình. Mãi rồi trong xã hội người ta không biết là ai xài bằng giả, hay bằng thiệt; ai là quan giả, ai là quan thiệt; ai là quan làm cho “dân giàu, nước mạnh” và ai là quan “tham nhũng, đòi hối lộ, hút máu của nhân dân”! Thật là chuyện xã hội, quả khó mà lường! Mãi rồi bao nhiêu người dân không biết phải xử trí thế nào và cũng chẳng biết tương lai mình sẽ về đâu?

Trong những xã hội Tự do, với báo chí người ta có thể phanh phui những trường hợp quan lại tham nhũng, hống hách, bức hại người dân. Hay với những thư tố cáo lên cấp trên thì quan lại ấy có thể mất chức như chơi mà không phải bị bắt, trù yếm, đe dọa, trả thù. Và với “lỗi lầm như thế đấy” họ khó có thể đi kiếm một công việc nào khác để sinh sống nếu ở xã hội tự do. Vì khi đi xin việc ở nơi mới, thì nơi dó thường hay tìm đến lý do nghỉ việc ở nơi trước, nếu quá trình xấu thì không được nhận làm. Nhưng ở trong vài chế độ người làm xấu nơi nầy lại chuyển đi đến nơi khác, để rồi họ lại tiếp tục làm chuyện xấu bằng những hành vi cẩn thận và tinh tế hơn. Và càng ngày những vị quan chức xấu càng nhiều, họ chẳng hề có lợi mà chỉ là những “Con sâu” bòn rút, gây hại cho đất nước, khiến người dân nghèo nàn, xã hội băng hoại và đất nước càng lúc càng bị tiêu vong hơn.

Và cũng ở nơi Dân Chủ và Tự Do, người dân hội đủ điều kiện có thể ra ứng cử để được bầu vào những Hội Đồng Địa Phương làm Nghị Viên, tham gia công việc hoạch định những kế hoạch làm ích lợi cho Địa Phương mình. Họ có thể là trong Đảng phái hoặc là những Ứng Viên tự do, không theo Đảng phái nào. Nhưng khi họ được dân chọn, bầu cho thì ít ra họ cũng có những khả năng cống hiến cho địa phương hay là đất nước, nếu trong nhiệm kỳ mà họ làm không được việc, thì đến cuộc bầu cử sau, họ không được dân chúng chọn nữa. Còn ở những nơi đặc quyền, đặc trị cho thành phần nào đó và với thành phần đó khó kiếm người thay thế thì với quyền hạn, thế lực họ dễ dàng bức hiếp người dân để đòi hối lộ, hay gây khó khăn làm tiền, hầu cho người dân phải “lòi” tiền ra mà lo lót, hối lộ để viên chức không cần làm nhiều mà được lợi to. Không biết những giới chức ở cấp cao có biết không, mà sao các thành phần ấy cứ ung dung “hút máu” của dân lành! Điều đó trong lịch sử xã hội trên thế giới chắc là không ít, kể cả mọi thời đại dù là phong kiến hoặc hiện nay. Quý vị thử “nghiệm” lại xem sao?

Đồ Ngông,

13/08/2019.

*Đại Cuộc?

"Đại cuộc" là cái chi chi

Kẻ to lại lấy “Đường đi” khởi đầu

Mỗi lần hiếp đáp thâm sâu

Lấn đầu, lấn đít, vuốt ve, lấy lòng

Mỗi lần chiếm lấy bờ Đông

Tiến sâu bên Bắc, đưa dòng người sang

Đem câu “Đại Cuộc” lên bàn

Thể như Đại Cuộc mục tiêu cuối cùng

Lý tưởng là chuyện của chung

Nhưng ai đâu biết, cái Tâm lọc lừa?

Hòa Bình, Nhân Nghĩa đã chưa

Đủ che Tâm Ý “Bao Trùm” Thế gian!

Đồ Ngông,

09/08/2019.

*Triều Đại!

Nói đến Triều Đại là nói đến thời gian sau của loài người chứ không thể nói đến thời sơ khai được. Vì thời sơ khai loài người chỉ sống với nhau như bầy đàn, đến thời kỳ có tranh giành với các nhóm khác thì trở nên có người lãnh đạo để tiến đến thời bộ lạc với tù trưởng hay trưởng bộ tộc. Nhưng mãi đến khi phát triển lớn hơn nữa thì chế độ phong kiến được thành hình, để người lãnh đạo cao nhất trở thành ông Vua, và các vị lãnh đạo thấp hơn là quan hay tướng được phân bổ ở các vùng khác nhau, hỗ trợ để cai trị, chăn dắt người dân cho ông vua. Vua được “Cha truyền con nối”. Từ đó chế độ phong kiến mới có triều đình, quan quân, có lãnh thổ rộng lớn được gọi là đất nước hay lãnh địa của đế quốc. Sự cai trị của người Vua sáng lập đầu tiên cho đến vị vua cuối cùng được gọi là “Triều Đại”, như trong lịch sử ta có Triều Đại nhà Lý, nhà Trần, nhà Nguyễn… chẳng hạn.

Những vị vua của các Triều Đại đều là những con người cho nên họ cũng đều có lòng ham muốn, tham lam ích kỷ, giận dữ, si mê như bao con người khác, cho nên triều đại của họ cũng biến chuyển theo từng thời kỳ. Nếu những ông Vua bao dung, biết lo cho dân, đem tài trí vận dụng phương cách để làm cho kinh tế của đất nước giàu lên thì người dân đỡ khốn khổ. Còn trái lại với những ông Vua ích kỷ chỉ biết lo hưởng thụ, vui chơi, trác táng, rượu chè, tìm cách lấy tiền của người dân chi phí vào cách sống của mình thì dân chúng lao đao, nghèo khó, đất nước suy tàn, dân chúng sẽ khốn khổ, lầm than! Do đó người ta chỉ cần nhìn vào đời sống của người dân là có thể đánh giá vào cách lãnh đạo của ông vua hay triều đại ấy đã lãnh đạo như thế nào! Nếu đời sống của người dân được sung túc, giàu có, cuộc sống được an bình thì xã hội cũng yên ổn nên người ta gọi đó là “Thời kỳ thái bình thịnh trị”. Ngược lại dưới triều đại ông vua hoang dâm vô độ, tàn ác bất tài thì đời sống dân chúng sẽ bị thuế khóa do triều đại đặt lên nhiều để bù đắp vào ngân quỹ bị thâm hụt (sưu cao, thuế nặng), xã hội bất ổn, đầy dẫy nạn trộm cắp, cướp giựt, dân chúng nghèo đói, làm ăn khó khăn, làm kiếm tiền không phải là dễ!

Thế cho nên ngày xưa người ta rất coi trọng về phong cách các ông vua để định được cái vị thế của triều đại trong một thời kỳ nào đó. Nhưng thông thường những ông Vua thời kỳ đầu của triều đại thường là những ông Vua có tài đức hay chăm lo cho đất nước, người dân nên các thời kỳ ấy là “Thời kỳ hưng thịnh”. Còn các ông vua trong thời kỳ cuối là những ông vua kém tài đức, lo ăn chơi hưởng thụ, chẳng để ý đến dân chúng lầm than, nên xã hội bị rối loạn, giặc giã khiến các phong trào chống đối nổi lên khắp nơi nhằm lật đổ chế độ để lập nên một triều đại khác. Đó là cái hành động mà người ta gọi là “Cách mạng”. Có người lại giải thích rõ hơn: “Cách mạng là một cuộc thay cũ đổi mới, mà cái mới tốt đẹp hơn cái cũ”. Cái định nghĩa đó ngày nay có người nghi ngờ bằng hai chữ: “Chưa chắc”! Thời kỳ cuối của một triều đại thường là “Thời Kỳ suy vong” để một triều đại khác lên thay thế!

Một triều đại mới được phát xuất từ một người hay một nhóm ưu tú trong người dân thuộc thời kỳ suy vong của chế độ trước, do hoàn cảnh nổi lên để làm một cuộc cách mạng dựa vào sức mạnh, hỗ trợ của đa số dân chúng. Cuộc cách mạng thành công thì họ trở thành những kẻ lãnh đạo của quốc gia với một triều đại khác.

Như vậy lúc nào chúng ta cũng đều thấy lực lượng người dân mới là yếu tố chính yếu cho những cuộc cách mạng. Thế nhưng, nhìn vào lịch sử từ trước cho đến nay ta mới thấy những kẻ cầm quyền từ những ông Vua cho đến những Đảng phái cầm quyền chỉ lo đến quyền lợi của chính họ chứ chẳng có bao nhiêu người “để tâm” đến đời sống của dân chúng. Họ chỉ mượn danh nghĩa “dân chúng” để thực hiện những dã tâm và bảo vệ “quyền lãnh đạo” của họ! Đối với những chế độ độc tài lại càng đi xa hơn nữa bằng dùng những lực lượng mạnh bạo để “đàn áp, trấn áp” dân chúng, hoặc những nhóm phản kháng chẳng một chút thương tâm!

Ngày nay, trên sự tiến triển của con người, xã hội, người dân đủ trình độ để nhận ra những sự tốt xấu từng tổ chức xã hội cũng như nền dân chủ trên thế giới như thế nào; nhưng người dân không thể có phản ứng nào tốt hơn đối với những thành phần lãnh đạo vì người dân không có quyền lực; và vì người lãnh đạo đã củng cố quyền lực, sự tồn vong của chế độ của mình với bất cứ giá nào qua những kinh nghiệm của lịch sử và các chế độ trước. Chính vì thế mà ngày nay quan niệm “Cách mạng là thay cũ đổi mới, cái mới tốt đẹp hơn cái cũ” được thay bằng câu khác: “Cách mạng là thay sự bốc lột, đàn áp cũ bằng sự bốc lột, đàn áp mới, nhưng chưa biết cái nào tốt hơn cái nào”? Một ý tưởng đáng tức cười! Nhưng dù gì nó cũng là một phản ánh của xã hội, của người dân cũng như cái ý “kẻ trước đã bốc và lột sẵn, thì bây giờ mình chỉ cần “bốc lủm” mà thôi, không cần phải lột nữa”, quả là cái “tế nhị” của người đời! Ôi! Đó là một lẽ thường tình của thế giới con người!

Đồ Ngông,

19/07/2019.

*Những Người Loay Hoay!

Ngẫm cười cái đám loay hoay

Loay hoay mà lại thích hay cầm đầu

Cầm đầu chẳng biết đi đâu

Đi đâu chẳng biết: Ra sao..? Thế nào..?

Đi ra vướng phải hàng rào

Đi vô vướng phải cái hàng chắn song

Nhìn ra chỉ thấy mênh mông

Bao la vô định, biết đâu là bờ?

Thôi thì làm kẻ ngu ngơ

Đưa người xỏ mũi, gục đầu dẫn đi!

Đồ Ngông,

19/07/2019.

*Cái Vỏ Ốc Xa-Cừ!

Ta được chun vào cái vỏ ốc xa-cừ

Thấy hiện lên muôn màu muôn sắc

Ta tưởng ôi là đẹp

Rồi lại ước, mộng mơ

Để biến thành sự thực!

Ta theo đuổi vạn lần

Thêm kéo bè kéo lũ

Dùng thật nhiều biện pháp

Với o ép mọi người

Cho đi vào quỹ đạo:

Chỉ nhìn về một hướng

Chỉ nghe được một chiều

Không con đường nào khác!

"Cố lên đi thiên hạ

Hãy vui vẻ tiến lên

Vượt qua ngàn gian khổ

Ngày mai đẹp vô vàn

Thế giới sẽ Thiên Đàng

Không đâu bằng Hạ giới

Loài người không áp bức

Chẳng bốc lột một ai

Trong thế giới Đại Đồng"!

Nhưng đâu là lý thuyết

Đâu thực tế con người

Lớn vẫn còn hiếp nhỏ,

Mạnh đè yếu, thế cô

Tư tưởng vẫn lại là:

"Bá Chủ trong Thiên Hạ"!

Ta lại vẫn nằm mơ

Mặc người đời đau khổ

Mặc oằn oại lầm than

Ta vẫn đi, đi lên

Cho đến tận Thiên Đàng?

Thiên Đàng đâu chẳng thấy

Chỉ thấy:

Địa Ngục trải vô vàn

Người ơi! Ai có biết

Đời khốn khổ lầm than!

Đồ Ngông,

07/05/2019.