*“Cái Nền Giáo Dục”!

Rõ ràng cái nền giáo dục chắc chắn sẽ ảnh hưởng trên tất cả mọi người đi học từ khi còn nhỏ cho đến hết cuộc đời. Một con người được đi học đều mang những hình ảnh đầu tiên khi cắp sách đến trường, đến thầy cô giáo và mái trường thân yêu, ngay cả cái hình ảnh lớp học và khung trường với những cây cối xung quanh. Rồi những năm dài trên ghế nhà trường cùng bao nhiêu bạn bè chung lớp, hết đợt nầy đến đợt khác; quen, thân rồi lại xa nhau. Từng kỷ niệm, từng kỷ niệm in dấu ấn lên tâm hồn để đến khi già nó được quay lại như một cuốn phim. Ai cũng vậy! Nhưng đi học để làm gì? Không biết các bạn nghĩ như thế nào, chứ Đồ Ngông tôi cũng tự hỏi với mình nhiều lần. Hỏi thì hỏi, nhưng tùy theo hoàn cảnh mà mỗi người có thể có một hướng nhìn hay đi riêng mà trong đó chắc phải có cái “học để biết, có một số kiến thức để ra đời”. Tôi cũng trong trường hợp như vậy, vì khi ba tôi dẫn tôi tới trường là mục đích “cho tôi biết vài ba chữ với người ta”, “cho nó đi học để ở nhà nó đi phá cũng vậy”! Thực ra học cũng là để chống với cái “ngu”, cái “dốt” mà lúc tôi còn nhỏ thường nghe nói lớp “bình dân học vụ”, “xóa nạn mù chữ”, chống với “giặc dốt”. Chính vì vậy mà chữ “quốc ngữ” hay chữ viết theo mẫu tự La Tinh sáng chế của mấy Ông Cố Đạo Tây Phương, có thể khi họ muốn học Tiếng Việt đành phải lấy chữ cái La Tinh để phiên âm mà học (giống như tôi bây giờ học Tiếng Anh phải ghi chú giọng đọc các chữ bằng tiếng Việt vậy) mới được ra đời. Do sự dễ dàng, thuận tiện mà nó phát triển nhanh chóng để thay thế chữ Hán (viết chữ Tàu, nhưng giọng đọc khác Tàu), hay cách viết của chữ Nôm mà phải mượn qua nhiều chữ Tàu kết hợp để phiên âm giọng đọc tiếng “Thuần Việt” quá ư là rắc rối (vì chữ Việt cổ đã bị biến mất từ lâu). Trong sách sử có nói đến ông Hàn Thuyên làm thơ chữ Nôm khởi đầu cho nền Văn Học chữ Nôm, nhưng sự mượn chữ Hán để làm thành chữ Nôm cũng phải qua nhiều năm trước đó. Như vậy ngôn ngữ Việt cho đến ngày nay đã trải qua hai thời kỳ biến đổi: Thời kỳ mượn chữ Hán để phiên âm mà phát triển nhất là bài thơ của Hàn Thuyên khởi đầu cho nền Văn Học Chữ Nôm, và đến khi các Cố Đạo Tây Phương mượn mẫu tự La Tinh để phiên âm học Tiếng Việt nay thứ chữ nầy được phổ biến rộng rãi, được xem là “Quốc ngữ” từ năm 1919. Từ đó các khóa thi bằng Chữ Hán như Thi Hương, Thi Hội, Thi Đình cũng chấm dứt. Thế là Đồ Ngông tôi thất nghiệp, không còn làm Thầy Đồ nữa, mà chỉ còn là thứ “đồ” ngông thôi!

Nhờ thứ chữ dễ viết, dễ học nầy mà mấy ông Cố Đạo Tây Phương thành công trong việc giảng đạo, cũng như người học mau có kiến thức để giúp sức vào đời. Tôi nhớ khi tôi còn nhỏ có biết vài người còn học chữ Nho, nhưng lúc đó họ chỉ học để làm thầy thuốc, hoặc các chú tiểu trong chùa học để đọc Kinh sách nhà Phật thôi. Còn trong dân gian thì họ học lớp “Bình dân học vụ”, “Xóa nạn mù chữ” để biết đọc, biết viết; để dễ tính toán trong buôn bán, đi chợ nhất là để đọc truyện Tàu được in ra bằng chữ Quốc Ngữ. Thời đó những Truyện Tàu được nhiều quầy cho mướn Truyện lưu hành; các sách Thơ như Lục Vân Tiên, Thạch Sanh Lý Thông, Phạm Công Cúc Hoa, Lục Súc Tranh Công… được bày bán theo các chợ. Ông nội tôi biết chữ Quốc ngữ không nhiều chỉ để giao tiếp, đọc chuyện. Ba tôi thì biết khá hơn vì có đi học với các ông Thầy học trước có chữ nghĩa nhiều dạy lại. Đến thời tôi còn nhỏ trường học thật hiếm mấy xã mới có một trường tư. Mãi đến sau năm 1954 thì gần như mỗi xã mới có một trường gọi là Trường Sơ Cấp chỉ có lớp Năm, lớp Tư, và lớp Ba (tức lớp 1, 2, 3 ngày nay). Xong bậc đó, vì số học trò lên cấp trên ít hơn nên từ mấy xã dồn lại để có lớp Nhì, rồi năm sau lên lớp Nhất (tức lớp 4 và lớp 5). Trường phát triển đó gọi là Trường Tiểu Học. Xong năm học lớp Nhất thì thi bằng Tiểu Học và thi lên lớp Đệ Thất (lớp 6) bậc Trung học, nhưng năm tôi học đã bỏ thi bằng Tiểu Học chỉ còn thi lên lớp 6. Năm nay (2019) đánh dấu 100 năm sự áp dụng chữ Quốc Ngữ nên trên mạng có nhiều chương trình kỷ niệm, nghiên cứu về chữ Quốc Ngữ được phổ biến, trình chiếu!

Nói chung, chữ Nôm thì mượn hình thức chữ Tàu để diễn đạt ngôn ngữ Việt khiến người Tàu phải “ngẩn ngơ”, còn chữ Quốc ngữ theo mẫu tự La-Tinh thì người Tây cũng ngạc nhiên vì có những dấu giọng mà họ không thể hiểu. Quả thật Tiếng Việt làm cho thiên hạ dễ “nhức đầu” thắc mắc! Nhưng vấn đề đó không là vấn đề quan trọng, mà vấn đề quan trọng là “Mục đích của nền giáo dục là gì?”.

Đúng ra, theo lẽ khi cái thứ chữ dễ dàng sử dụng, dễ dàng học tập được phổ biến rộng rãi, thì cái nền giáo dục phải được phát triển và càng thăng tiến hơn lên, cộng với những người chuyên môn định hướng cho nền giáo dục khi họ hoạch định “cái chương trình” giáo dục hợp lý thì kết quả mới đem lại cho đất nước những nhân tài, những công dân ưu tú ở tương lai. Nhưng những điều ấy chưa hẳn mà tùy thuộc vào “giai cấp” cầm quyền có nhiệm vụ thi hành nền giáo dục.

Như ngày xưa, người ta cần những người có đạo đức “nhân, nghĩa, lễ, trí, tín”, “chí công vô tư”, “thanh liêm”, “phú quý bất năng dâm, bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng khuất”, “lo trước cái lo của thiên hạ, vui sau cái vui của thiên hạ” để ra làm quan, điều hành công việc của đất nước, nhằm cống hiến tài năng cho cuộc đời để làm cho quốc gia hùng cường “dân giàu, nước mạnh” như trong văn thơ của Nguyễn Công Trứ đã diễn đạt mà chúng ta đã học, đã biết. Như vậy cái học chính của ngày xưa là đào tạo ra những con người có năng lực, tài năng ra làm quan có đạo đức biết “Tu thân, Tề gia” rồi mới đến “Trị quốc, Bình thiên hạ” nhằm làm cho dân giàu có, đất nước trở nên hùng mạnh!

Đến thời Tây học, chương trình học được đặt nặng “Vấn đề tri thức” nhằm cung ứng kiến thức toàn diện cho “những đứa học trò” có điều kiện “đi vào trường học” kể cả vấn đề luyện tập về thân thể theo tinh thần “Một tinh thần minh mẫn trong một thân thể tráng kiện”! Chính vì thế học sinh được hưởng nền giáo dục có tri thức theo ba vòng tròn đồng tâm: Thời Tiểu học học các tri thức khái quát đơn giản, thời Trung học cấp thấp học Tri thức khá hơn, thời Trung học cấp cuối thì học đầy đủ hơn để sau đó bước vào Đại học với Trình độ chuyên môn cao. Chính vì thế mà trong thời kỳ Trung học người ta mới được học nhiều về các vấn đề xã hội, kinh tế trong đó kể cả học về “Chủ nghĩa Cộng sản” và “Chủ nghĩa Tư bản”, đó là tiền đề cho những ai có khuynh hướng “Công bằng xã hội, chống bất công, làm cho xã hội tốt đẹp hơn” thường hay ngã về khuynh hướng “Xã hội chủ nghĩa” vì đã diễn tả cái cảnh một xã hội đầy tốt đẹp và nhân ái! Chính vì thế mà “Chủ nghĩa xã hội” đã thu hút không biết là bao nhiêu người “Trí thức” trên thế giới kể cả những người làm “Cách mạng”! Nói như vậy có nghĩa là với các nền giáo dục khai phóng, phóng khoáng trước kia đã giúp cho cuộc “Cách mạng xã hội chủ nghĩa” ra đời với sự lãnh đạo phần lớn là những người thuộc “Thành phần Tiểu tư sản, hay Tư sản trí thức”. Dĩ nhiên khi họ được đi học, học hành đầy đủ tức họ thuộc thành phần có ăn, hay dư dả, giàu có tức là gia đình Trung nông, Điền chủ hoặc Tư sản chứ không thể là Thành phần “Bần cố nông hay Vô sản” được!

Nền giáo dục Tây học không những đào tạo những con người Tài năng có ích chính cho họ, gia đình mà còn có thể cung ứng cho xã hội nhiều nhân tài đóng góp công sức vào cho xã hội, đất nước và đôi khi vượt ra ngoài biên giới quốc gia tiến ra thế giới và nhân loại nữa!

Đó là chuyện của những nền giáo dục rộng rãi, phóng khoáng, nhưng dù vậy họ cũng không quên định hướng cho tư cách sống, hành xử, lòng bác ái, nhân đạo, lễ phép, lòng tự trọng…của người công dân trong nước qua những bài về Đạo đức, Công dân giáo dục được giảng dạy trong nhà trường. Điều ấy nếu những ai đã đến nước Nhật Bản sẽ nhìn thấy đường sá không có thùng rác mà không thấy rác bừa bãi, hoặc những cung cách của họ đối xử với khách mà chúng ta cần học hỏi và noi theo.

Tuy nhiên, “cái nền giáo dục” không phải “nơi nào cũng giống nơi nào” nó có nhiều thay đổi tùy theo những nhà cầm quyền, các nhà lãnh đạo cũng như phong tục, tập quán mà những nhà hoạch định kế hoạch giáo dục của nước đó vạch ra. Nhưng chung qui nếu nền giáo dục bị giới hạn về tri thức thì nền giáo dục ấy bị “thui chột”, bị “mù” về một số vấn đề mà học sinh không được học. Nền giáo dục mà “bị định hướng” để nhằm phục vụ cho những mục đích nào đó thì những con người tương lai trở thành “những con ngựa kéo xe bị che mắt” để khỏi phải nhìn thấy hai bên đường. Nền giáo dục mà “bị nước ngoài chi phối, nhất là trong vấn đề lịch sử của dân tộc, quốc gia” thì nền giáo dục ấy chỉ là một “nền giáo dục nô lệ” trước sau gì cũng “mất nước”! Do đó, nếu theo một “chủ nghĩa quốc tế” nào đó mà mình chỉ là một nước nhỏ thì nước mình chỉ là “Tôi Mọi” để nước lớn sai khiến mà thôi! Vì vậy mà ông Lão Tử ngày xưa có câu: “Làm thầy thuốc sai lầm chỉ hại cho một người, làm chính trị sai lầm chỉ hại cho một nước, làm giáo dục sai lầm thì hại cả đến muôn đời”, điều ấy khiến cho người đời sau vẫn phải có nhiều “suy ngẫm”! Tôi có nhiều suy nghĩ, nhưng bạn có suy nghĩ gì không?

Đồ Ngông,

02/12/2019.

*Quê Người! (24)

Tôi nghe người ta nói là chúng tôi qua đúng vào lúc gần nghỉ học kỳ của học sinh nên những sinh hoạt ở trung tâm cũng bị đình trệ vì trường học nghỉ, rồi nhân viên liên hệ cũng ít tới nên chúng tôi đành phải chờ. Lớp học Anh Văn cho người mới tới nghỉ gần tuần rồi. Cứ mỗi ngày kéo nhau lên căng-tin ba buổi sáng, trưa, chiều để ăn, rồi lại về phòng cho hết ngày giờ hoặc gặp nhau tán gẫu vài ba câu chuyện, trong khi thì tâm tư không an: Không biết vợ con bây giờ ở quê nhà như thế nào, rồi lại nghĩ đến chuyện gia đình được xếp vào thành phần có người đi vượt biên, thành phần phản quốc thì bị đối xử hất hủi, có khi vợ đang ở nhà bị cho thôi việc, con cái thì bị tách rời khỏi sinh hoạt chung của nhà trường thì lại khổ hơn. Trong khi mình đang ở đây không làm được cái gì để giúp ích cho gia đình. Chỉ hi vọng là bắt được liên lạc qua thư từ để biết được hoàn cảnh gia đình ra sao, nhưng cho đến giờ nầy cũng chẳng được tin tức nào cả. Tôi đã gởi thư qua địa chỉ của cô Ba Thưa ở Sài gòn để nhờ chuyển về cho gia đình. Không biết thư có tới hay chưa? Mọi mối lo âu, tôi phải đành từ bỏ không dám nhớ tới nữa vì có thể nó sẽ làm ảnh hưởng đến sức khoẻ, và tự nghĩ: Mình phải giữ gìn sức khoẻ, ổn định tinh thần để ứng phó với hoàn cảnh hiện tại, cũng như tương lai. Và rồi tôi lại cố gắng chuẩn bị cho chuyện học Anh Văn được nhanh chóng hơn vì ngôn ngữ bây giờ trở nên thiết yếu và quan trọng.

Thời gian gần đây Trọng bận rộn đi làm cho nên ít vào chơi. Nhưng có nó thì hoàn cảnh tôi và Thành được ấm cúng hơn, còn không thì chúng tôi cũng phải tự lo. Những người cùng cảnh ngộ thì dễ cảm thông, cho nên trong trại tiếp cư chúng tôi dễ quen nhau nhiều. Cùng nhau kể cho nhau nghe những mẫu chuyện trong chuyến hành trình vượt biên, những sinh hoạt hồi còn ở quê nhà, hay những suy nghĩ về chế độ mới với ưu và khuyết điểm của nó. Kể thì kể chứ có thay đổi được gì, vì sự cứng nhắc về tổ chức, cũng như đường lối “bảo vệ tới cùng” chế độ bằng sự “chuyên chính vô sản,” bằng “bạo lực cách mạng” thì ai cũng phải đành chịu thua. Mình sống không nổi thì tốt nhất là mình bỏ chạy đi thôi! Riêng tôi, tôi thấy cái lý lịch của mình ảnh hưởng đến con cháu “ba đời” thì tương lai của chúng sẽ ra sao trong chế độ nầy, cho nên khi có dịp tôi chọn con đường ra đi. Ra đi để tìm lấy tương lai cho con cháu và tôi không phải chịu trách nhiệm vì ảnh hưởng của mình lên chúng nó, mặc dù tôi chỉ là một “giáo viên quèn” trong chế độ cũ! Tôi không thể ngờ tình thế đến nước ấy! Lúc trước nhiều người trong quê cứ nghĩ thanh niên trong chiến tranh nên chọn ngành nghề nào không dính dáng đến quân sự, chính quyền để sau khi chấm dứt chiến tranh mình vẫn có thể sống yên ổn, không bị phiền toái. Nhưng không, sau khi chiến tranh kết thúc, đất nước thống nhất hòa bình thì những biện pháp “đối với kẻ thù” bên kia chiến tuyến được bày ra nhiều phương cách. Khi còn được “lưu dung” trở lại, tôi đã thấy những đứa trẻ học giỏi nhiều bộ môn bị đánh rớt trong kỳ thi như thế nào, sau khi cha là sĩ quan cấp trung đã đi học tập cải tạo ở trong các trại tập trung nơi rừng sâu nước thẳm. Mỗi lần khai lý lịch (lý lịch được khai thường xuyên) làm tôi lại càng nhớ đến cái ảnh hưởng của mình đè lên “lý lịch” của con cháu về sau. Bây giờ sang đến đây, chỉ riêng tôi là thoải mái thôi, nhưng cả gia đình đang nằm trong vòng “kiềm tỏa” nặng nề, kể cả ba má tôi và những người liên hệ trên huyết thống! Nhưng tôi cũng đang đối diện rất nhiều cái khó khăn trong đời sống của kiếp “tha hương” nơi đất khách “quê người”! Cũng may là tôi “không chết trên biển”, hay “bị bắt nơi chốn lao tù”. Tại nơi trại tị nạn tôi ở cũng không lâu thì được phái đoàn Úc nhận cho định cư ở Úc Đại Lợi; và rồi tính tất cả chưa đến một năm sang tới Úc và được Úc giúp đỡ đủ thứ, thế mà tôi vẫn có nhiều hụt hẫng dù bên tôi có Thành, Trọng, chị Yến cùng những người mới quen, hay các gia đình bạn bè cùng chuyến bay từ Mã Lai sang Úc. Trong những lúc ấy tôi mới thấy mỗi người có một “định số” vì mình không làm chủ được gì đối với bản thân mình cả, mà chỉ “thí” cho định số quyết định cho mình!

Trong lúc tôi đang có nhiều suy nghĩ, mệt mỏi và thiêm thiếp đi vào giấc ngủ thì được Bác Vỹ gõ cửa rủ sang chơi. Thì ra Vũ Minh với mấy người bạn nữa đến thăm Bác Vỹ, Bác Phương. Trong câu chuyện tôi mới biết những người thanh niên ấy từ Melbourne đến để tổ chức buổi chiếu phim về “Kháng chiến”. Họ nói ông Hoàng Cơ Minh ra mắt “Phong trào kháng chiến” từ trong chiến khu và rủ chúng tôi đi xem. Từ lúc còn ở trong nước tôi có xem báo thỉnh thoảng có đề cập đến phong trào nầy cũng như vài phong trào khác, nhưng tôi không mấy quan tâm vì lúc ấy phong trào thật và phong trào giả rất nhiều. Chính quyền mới bắt người trong phong trào thật cũng có, mà tạo ra phong trào giả để gài bẫy cho những người nhẹ dạ rồi bắt họ để trừ hậu họa cũng có. Vào thời ấy người ta chỉ thủ thân và lo cái ăn nhiều hơn trong cái hoàn cảnh ngăn cấm nhiều thứ khiến cho đời sống thường ngày trở nên khốn đốn và lao đao. Những tổ chức theo kiểu Xã Hội Chủ Nghĩa chỉ mới thành hình, còn thiếu thốn mọi bề không thể cung cấp nỗi cho đời sống của dân chúng: Thương nghiệp thì không có bao nhiêu hàng; giao thông vận tải trưng thu xe vào trung tâm nằm ụ, thiếu xăng dầu; Hợp tác xã nông nghiệp bị nông dân phản đối vì đưa đất vào trong hợp tác xã để rồi đi làm mỗi ngày với chấm công điểm; nhà máy bị quốc hữu hóa không người chuyên nghiệp điều hành, thiếu nguyên liệu để sản xuất… Nhiều và nhiều vấn đề bị đình trệ và cả toàn xã hội đều bị ngưng, sự tiến triển giống như một cỗ xe chở người phải ngừng lại để ổn định, sắp xếp theo một qui cách mới, mà qui cách ấy cũng không được hoàn hảo để rồi khi lên đường xe cứ phải ngừng lại để kiểm điểm, sửa sai. Có lẽ vì thế mà Việt Nam đi sau các nước khác trong vùng rất là nhiều năm, mặc dù trước kia Miền Nam chẳng thua gì với Singapore và Đại Hàn, hơn hẳn cả Thái Lan, Mã lai và Phi Luật Tân mặc dù vùng đất miền nam trong thời chiến tranh bị tàn phá khủng khiếp!

Có lần tôi đọc báo thấy nói đến vụ Võ Đại Tôn từ Úc xâm nhập về Việt Nam bị bắt ở trên vùng Tây Nguyên với đầy đủ tài liệu, tôi không tin là thật. Đến khi sang đến đảo Bidong hay ở trại tị nạn Sungai Bési mới nghe nói nhiều đến phong trào của Hoàng Cơ Minh, nhưng tôi cũng chẳng hề quan tâm vì tôi “vượt biên” chỉ nhằm lôi cuốn con tôi ra khỏi cái ảnh hưởng “lý lịch” của tôi thôi. Tôi đi tìm tương lai thoải mái cho chúng nó dù tôi vẫn biết bước đường của tôi rất là gian nan. Tôi đánh ván bài ăn thua! Nếu tôi chết thình lình đi thì chúng sẽ khổ thêm thôi, còn nếu như suôn sẻ thì tôi không cảm thấy ân hận đối với cuộc đời của chúng. Tôi không ngờ một lý thuyết nhằm đem Thiên Đàng, công bằng, hạnh phúc đến cho con người, cho xã hội như chủ nghĩa của Marx như thế, mà “người ta” áp dụng một cách mà tôi không thể tưởng tượng ra được!

Bây giờ có người đang đi quảng bá phong trào Kháng Chiến của Hoàng Cơ Minh khiến tôi cũng tò mò. Trong cuộc trò chuyện Bác Vỹ hỏi chừng nào. Mấy anh trẻ ấy cho biết là tối nay sẽ chiếu phim tại võ đường Hắc Long của Vũ Minh ở dưới Hindmarsh. Bác Vỹ hỏi sao cho hay trễ vậy thì Vũ Minh cho biết là cả tuần nay rồi, nhưng bữa nay mới cho ở đây biết thôi.

Trong bữa cơm chiều ở căng-tin, tin ấy được truyền lan. Kim cũng tò mò rủ tôi tối nay cùng đi xem thử. Khi xe chở chúng tôi đến võ đường của Vũ Minh thì trời đã tối. Tôi không thấy được rõ hình dáng của cái Nhà Thờ mà những người Việt theo Đạo Thiên Chúa đến hành lễ ở đó. Còn võ đường của Vũ Minh thì ở phía sau Nhà Thờ, tôi và Kim cũng như mọi người đều không thấy rõ hình dáng mà chỉ đi vào phía trong ngồi vào những băng, ghế đã kê sẵn trước màn ảnh để chiếu phim.

Trời lạnh, không gian mờ mờ, người cũng khá đông. Trong khi các anh thanh niên trẻ “giáo đầu” buổi chiếu phim thì người ta truyền nhau miếng giấy ghi tên của mình vào danh sách. Ngồi bên Kim, hai đứa tôi thắc mắc: Không biết đây là thật hay giả đây, không khéo danh sách ấy về Việt Nam thì khổ cả cho gia đình nữa. Ngần ngừ rồi hai đứa truyền tờ giấy ấy cho người kế bên nói để ghi sau. Buổi chiếu phim cũng đến. Nội dung của phim là chiếu cảnh Hoàng Cơ Minh ra mắt cái phong trào của ông ta trong khu rừng mà được cho là chiến khu với bài diễn văn, kêu gọi tham gia phong trào. Nhưng có điều lạ mà tôi và Kim cứ thầm thì là Hoàng Cơ Minh cũng mặc bộ đồ bà ba đen, mang dép râu, khăn rằn quấn cổ, râu cũng để chòm như hình ảnh của Hồ Chí Minh khi ở chiến khu Việt Bắc. Lại thêm ba chữ viết tắt của cái tên cũng là HCM. Hai đứa xem xong phim đều thắc mắc như nhau. Thôi thì: “Ai làm gì thì làm, mình cứ lo chuyện mình trước đi đã”! Tàn cuộc, những người lái xe đưa chúng tôi về nhà Vũ Minh ăn cháo trước khi chở về trung tâm Tạm cư Pennington.

Nguyên Thảo,

19/11/2019.

*Nghe Tin!

         (Tưởng niệm 39 người Việt chết ở Anh)

Nghe tin chấn động

Khắp cả địa cầu

Với 39 người Việt chết trong một toa xe đông lạnh

Để nhập cảnh lậu vào Anh.

Tôi lại nghĩ thân tôi

Một nhân viên quèn chế độ cũ

Sau chiến tranh huynh đệ, tương tàn thảm khốc

Đất nước được thống nhất hòa bình

Hàng triệu người đi vào trại cải tạo

Với lý lịch đè nặng lên con cháu

Chúng chẳng tìm thấy tương lai!

Theo dòng người

Thí thân cho biển cả

Mặc xác chốn lao tù

Làm thân người xứ lạ

Mình chẳng còn quê hương,

Quê hương: “Dành cho người Cộng Sản”!

Đa số các em

Được “Đảng cho mùa Xuân”, “cơm no, áo ấm”

Sao giờ lại bỏ nước ra đi

Để rồi không bao giờ trở lại

Để thế giới thương tiếc ngậm ngùi!

Tôi nghe tin chấn động

Mình cảm thấy chơi vơi!

Quê hương mình đẹp lắm

Dải giang sơn gấm vóc vô ngần

“Rừng vàng, biển bạc” thênh thang

Hai vựa lúa hai đầu Nam, Bắc

Mà sao người cứ mãi muốn lang thang

Sao nghèo đói cứ còn vương vấn mãi!

Tôi lại phải suy tư

Nghĩ đến điều mà người ta không muốn nghĩ!

Đồ Ngông,

13/11/2019.

*Đi Nga. (2)

Thế rồi máy bay của hãng Singapore Airlaines cũng vượt qua chặng đường hơn 10 ngàn cây số,  trong khoảng gần 12 giờ để mang mấy trăm người cùng hành lý đến được phi trường Moscow. Bây giờ chúng tôi rời máy bay để bước lên đất Nga, khiến trong đầu óc lại nhớ đến chuyện Tề Thiên Đại Thánh “đằng vân” (cưỡi mây) đi đây đi đó, rồi ngầm thán phục Ông Ngô Thừa Ân khéo tưởng tượng ra trò “đằng vân” nầy. Thực ra tôi chẳng được đọc là bao nhiêu chương trong truyện Tây Du Ký từ lúc nhỏ cho đến khi trưởng thành; nhưng qua một chuyến du lịch ở vùng núi, tôi thấy mây bay từ bên nây núi sang núi bên kia thì tôi lại nghĩ: Hay những người Tu Tiên ngày xưa thường hay ở trên núi, mỗi lần sang thăm bạn phải cơm nước xuống thung lũng rồi mới sang núi bên kia xa xôi, vất vả quá, nên họ tưởng tượng “nếu họ cưỡi mây sang thăm bạn được thì hay quá”! Và tôi lại đoán phép “đằng vân” được sinh ra từ hoàn cảnh ấy. Nhưng bây giờ “phép đằng vân” một lần được cả mấy trăm người cùng với hành lý cộng với sức nặng của máy bay. Ôi! Thật là vĩ đại cho trí thông minh của con người!

Máy bay đáp xuống phi trường đúng giờ qui định theo lịch trình tức là 6 giờ sáng. Ở phi trường nào cũng vậy, nơi khâu nhập cảnh và thủ tục hải quan đều phải xếp hàng chờ đợi thật đông người. Đợi một lúc khá lâu, thì chúng tôi phát hiện có khu vực dành rìêng cho công dân một số nước đã ghi theo bảng hướng dẫn. Thủ tục thì nhanh hơn, nhưng vì qua máy móc, nên một vài người bị trở ngại do không có người giúp đỡ. Còn những người làm được nhưng phải qua khu chụp hình thì không thể quay lại để giúp. Bởi vậy mà những người gặp trở ngại phải quay lại nơi sắp hàng mà chờ đợi, như vậy phải chịu lâu hơn. Ở đây, tôi thấy anh bạn ngồi kế bên tôi trong chuyến bay đã nói chuyện với nhân viên hải quan bằng ngôn ngữ tiếng Nga. À! Thì ra, anh nầy có thể là người của quốc gia nằm trong Liên bang Xô Viết ngày xưa, hoặc là sắc tộc nào đó của dân Nga. Rồi tôi lại nghĩ đến cách ăn đồ ăn Tây của mình! Cuối cùng thì mọi người đều được êm xuôi qua khâu hải quan để kéo nhau đến khu lấy hành lý nhận lại hành lý của mình.

Xe đẩy hành lý để hơi xa nên chúng tôi phải chạy đi lấy, khá tốn nhiều thời gian và mệt đối với những người già như tôi. Vừa thở vừa chất hành lý lên xe, rồi tập hợp lại một chỗ để đợi mọi người đi chung qua sự hướng dẫn của Jennifer. Vừa ra khỏi cổng của khu vực hành lý thì gặp ngay một anh chàng cầm cờ với chữ Friendly Travel đang giương lên chờ đoàn. Anh chàng nầy có thể là nhân viên của công ty du lịch ở bên Âu Châu mà ông Chánh đã làm ăn với họ trong nhiều năm. Trong một chuyến đi lần trước, tôi mới biết ông Chánh làm ăn với một công ty du lịch ở bên Anh tại Thủ đô London vì vào bữa ăn tối nọ ông Chánh đã giới thiệu ông chủ đó với người trong đoàn.

Sau cuộc giới thiệu để làm quen thì Bernard đưa đoàn ra bên ngoài phi trường. Trời se se lạnh chứ không đến nỗi lạnh nhiều như chúng tôi tưởng, hay do thời tiết hôm nay tốt. Chúng tôi làm một màn chụp hình quay phim sốt dẻo trên đất Nga, nhất là cái nét của phi trường ở Moscow nầy. Với mái vòm hình vòng cung bao trùm một khu vực rộng lớn phủ toàn là kính thật là khang trang. Phi trường nầy có vẻ là phi trường mới nên sự xây dựng chưa được hoàn tất, vật liệu còn đang bày trí khá nhiều. Tên của phi trường là Domodedovo. Trong lúc mọi người còn đang bận rộn với việc quay phim, chụp hình thì Bernard nói chuyện với một bà người Nga và đợi chờ xe buýt đến. Và bên ngoài những chiếc xe đến rước người nhà hay những chiếc taxi màu vàng đang rước khách cùng với màu vàng cam của những cột trụ làm cho phi trường có màu sinh động hơn.

Phi trường Domodedovo vào sáng sớm.

Xe buýt lớn đã đến và tài xế vội chất hành lý lên xe. Mọi người ổn định chỗ ngồi theo sự sắp xếp của Jennifer. Xe đưa đoàn rời phi trường vào lúc 8 giờ 33 phút. Bà người Nga giới thiệu mình với mọi người, Jennifer thông dịch lại, nhưng tôi lại không nhớ được tên của Bà. Bà là người cũng khá lớn tuổi, chắc chắn bà là người đã sinh ra và lớn lên trong thời Nga còn là Cộng Sản hay đúng hơn là theo chế độ Xã Hội Chủ Nghĩa lúc đó được gọi là Liên Bang Xô Viết mà người ta thường gọi tắt là Liên Xô. Đất nước nầy là khởi thủy của tổ chức, và là mẫu mực theo mô hình Cộng Sản cho các nước Cộng Sản trên thế giới. Tuy nhiên chế độ nầy đã sụp đổ và tan rã tại Liên Xô và Đông Âu từ năm 1991. Xe đi trên đường phố theo như được báo là hôm nay theo lịch “City tour”. Đường phố cũng khang trang, xe cộ tương đối đông đảo chứ không là ít; tuy nhiên lạ một điều là hầu như gần hết các xe đều mở đèn khi chạy mặc dù là ban ngày trời sáng tỏ. Lúc đầu tôi lấy làm lạ là trong chuyến đi nầy ngoài Jennifer, Bernard, sau lại có thêm bà người Nga nầy nữa; không giống như chuyến đi Tây Âu thuở trước. Lúc đó chỉ có vợ chồng Anh Chánh dẫn đoàn và khi đến Hòa lan thì giao cho Hướng dẫn viên ở bên đó đưa đi và thuyết minh. Nay Bà người Nga nầy là người thuyết  minh và hướng dẫn, tức là người địa phương am tường và giải thích những gì mà du khách cần thiết phải biết. Tôi nghĩ như vậy thì cũng hay, nhưng những người vốn Tiếng Anh không nhiều như tôi thì cũng chẳng hiểu được bao nhiêu, và phần lớn ai cũng lo nhìn quang cảnh đó đây hoặc chụp hình, quay phim cái “xứ lạ, quê người” thì mấy ai chú ý. Nhưng nếu mình nghe, hiểu được hết các thông tin bà đã truyền cho thì thật là bổ ích. Thôi thì cứ bấp bỏm mà nghe vậy!

Từ phi trường Domodedovo chạy về Trung tâm thành phố Moscow theo tài liệu thì cách tới 42 km từ hướng Nam-Đông Nam, tất nhiên là xe đang chạy qua những vùng phụ cận ngoại ô. Hai bên đường có những khu rừng xanh mát, một màu xanh rất sinh động, chứng tỏ sự phì nhiêu của đất và đầy đủ nước cho cây (có lẽ là sau mùa Đông tuyết tan). Tôi thì thích ghi hình vùng ngoại ô, thôn quê, cách kiến trúc nhà cửa hơn nên tôi đã không bỏ qua từng cơ hội đã đến. Những khu rừng thì cây cũng đa dạng, chứ không giống như xứ Úc, tuy nhiên có một loại cây thân trắng khá nhiều, không biết đó có phải là cây Bạch Dương hay không? Người ta nói xứ Nga là xứ sở của Bạch Dương, vậy thì Bạch Dương là cây thế nào? Tôi nhìn hai bên đường xen với những vườn cây là những khu nhà cao tầng mà Bà Hướng Dẫn Viên cho biết đó là những khu nhà chung cư được xây dựng lên trong thời Xô Viết để cung cấp cho cư dân, nhưng đa số được phân phối theo vị thế, tiêu chuẩn và tùy theo số người. Tất cả nhà cửa, đất đai ở thời kỳ ấy đều do Nhà Nước quản lý và phân phối; không có riêng tư. Qua đến những Nhà Thờ, Bà cho biết ngày xưa trong chế độ Xã Hội Chủ Nghĩa các nhà thờ đều là nơi để chứa hàng, hoặc nhà kho; nhưng sau khi Liên Xô sụp đổ thì dân chúng bắt đầu xây lại với hàng ngàn nhà thờ được mọc lên. Dân Nga đa số theo Đạo Chính Thống giáo. Bà kể lại nhưng chúng tôi cảm thấy có sự dè dặt của Bà là người từng sống trong chế độ Cộng Sản. Ai đã từng sống trong chế độ Cộng Sản đều thừa biết rằng tư tưởng, lời nói của mình đều có thể khiến mình có thể bị tù, hay đi cải tạo vì khác với chủ trương, đường lối của Nhà Nước hay của Đảng. Con đường đi duy nhất là tuân theo, thi hành những gì do Đảng và Nhà Nước lãnh đạo! Bà nói đến một “farm dâu tây” nhưng rẫy dâu đâu không thấy, có thể nó chỉ ở sau khu phố kia mà một tấm bảng của farm được dựng lên gần đó như là sự chỉ dẫn.

Xe về chắc gần Thành phố nên lượng xe càng đông hơn; hệ thống đèn đường cũng nhiều. Các dãy chung cư san sát, cách kiến trúc khá hài hòa, chứng tỏ trong thời Liên Xô sự xây dựng được theo kế hoạch và mỹ thuật nào đó và cũng không mất khung cảnh cây xanh như môi trường sống. Có những chung cư cũ đang được sơn phết lại. Nhiều chung cư, building mới được xây lên nhưng không biết đó là của tư nhân hay Nhà nước hiện nay cùng với những cơ sở của các công ty ngoại quốc khác đầu tư vào. Bên đường những chuyến xe lửa cũng thường xuyên tới lui, cùng với các xe lửa điện (tram) và xe buýt chạy bằng điện với hai cần dài nối lên dây điện để đưa khách trong phương tiện công cộng. Ít thấy những xe tải hạng nặng trên đường, chẳng lẽ những khu kỹ nghệ sản xuất nằm xa trên tuyến đường nầy!

Đã có triệu chứng đường bị kẹt xe, chắc là có tai nạn phía trước, hay là xe đi vào khu vực Thành phố. Xe cũng nhích lần về phía trước từ từ, chậm chạp. Nhưng không, đó chỉ là một ngã tư với rất nhiều xe. Qua nơi đó là xe đi vào khu vực xe cộ, building đông đúc hơn. Quả thực xe càng đi sâu vào khu vực Thành phố Moscow sau khi đã quẹo phải. Bà Hướng Dẫn Viên chỉ cho chúng tôi một công trình chung cư xây dựng dang dỡ rất là cũ bên đường mà bà nói đó là từ thời Liên Xô còn sót lại, nhưng không được đập quá dọn dẹp đi. Mọi người cười ồ! Riêng tôi tôi thấy điều ấy không lạ vì trong chế độ mà Nhà Nước quản lý thì “Cha chung không ai khóc” là một chuyện thường! Ngày tôi còn đi dạy sau 30/04/75 do nơi mọi hoạt động xã hội đều phải đình trệ vì Nhà Nước tái phối trí, cũng như tổ chức trở lại cái hệ thống xã hội theo Chủ Nghĩa Xã Hội đã làm cho người ta lâm vào cảnh thiếu thốn mọi bề kể cả lương thực, nhu cầu thiết yếu cho đời sống; lúc đó người làm cho Nhà Nước chỉ lo chạy kiếm ăn, lo đời sống gia đình chứ không coi nhiệm vụ của mình là chính yếu nữa, nhất là với lương bổng chẳng bao nhiêu. Còn trong dân chúng vì quá đói người ta sinh ra trộm vặt khá nhiều, càng làm cho đời sống của người dân càng khó khăn hơn nữa! Ở trường hợp nầy khi nào Nhà Nước cung ứng đầy đủ thì được xây tiếp để hoàn tất, không thì bao nhiêu đó rồi cứ đợi chờ. Đó là chưa nói đến trường hợp cắt xén ngân sách để bỏ vào túi riêng, hoặc chia chác nhau một cách vô tội vạ vì tiền ấy là của Nhà Nước chứ không phải của nhân dân.

Xe đi qua các con đường tương đối rộng rãi với nhiều xe cộ, cũng đông đúc không khác gì với các nước khác mà tôi đã biết, có thể từ lúc Liên Xô tan rã cho đến ngày nay cũng đã là gần 30 năm rồi còn gì. Các building mới mọc lên khá nhiều, nhất là những cơ sở thương mại khang trang của các nước khác đầu tư vào. Cơ sở thức ăn nhanh của Mac Donald hiện diện rải rác ở hai bên đường.

Nguyên Thảo,

04/08/2019.

*Cứ Đi!

Đi mãi, cứ đi, trọn cuộc đời

Đời buồn, nhiều khổ, chẳng bao vui

Có chăng, những lẽ đời vô vị

Như thế, mà suy cái sự đời

Năm tháng, bao mùa luôn tiếp nối

Ngày qua, chuỗi tuổi lại không rời

Trách không? Con tạo vô duyên quá!

Nhân thế vào đời đóng kịch chơi!

Đồ Ngông,

13/10/2013.

*Đi Nga. (1)

Tôi dự trù sẽ viết thêm một hoặc hai bài nữa về “Đường Đến Băng Hà” để hoàn tất loạt bài nầy khi chuyện kể kết thúc ở chặng đường “Giã từ Vancouver và Canada”, mà sẽ không tiếp theo ở chặng đường Hawaii trước khi trở về Úc. Nhưng mọi dữ liệu ghi lại trong máy vi tính đã mất theo sự hỏng của nó nên đành “bỏ qua”. Nhưng dù gì: Bao nhiêu đó cũng gọi là “Tạm đủ”, dù là chưa được trọn vẹn.

Thế rồi, hôm nay tôi lại “hứng thú” muốn ghi lại vài “chia sẻ” khác đến cùng Quý độc giả xem chơi. Đây không là một ký sự, mà là những chặng đường của một chuyến đi. Tôi sẽ ghi lại những thực tế, và kinh nghiệm mà chúng ta cần rút ra vài bài học.

Nhân hai vợ chồng tôi và đôi cặp vợ chồng: Anh Thới - Chị Hai; Anh Bích và Chị Tường Vi cùng rủ nhau đăng ký vào tour du lịch ở công ty Friendly Travel của anh Vương Chánh tự trên Melbourne qua Tina thuộc công ty du lịch Goodway trên đường Hanson. Mọi thủ tục đều êm xuôi, giấy tờ đầy đủ, và rồi chúng tôi chuẩn bị cho một cuộc hành trình xa xôi đến “Nước Nga và vài vùng ở Trung Âu”.

Vì chuyến bay của Singapore Airlines đến Adelaide không nhiều, nên chúng tôi phải đi sang Singapore mới nhập đoàn chung với các nơi khác, tính theo thời khắc là phải đến Singapore và đợi đoàn đến gần nửa ngày trời. Nhưng dù vậy vẫn còn hơn là đến Melbourne nhập đoàn thì phải tốn thêm khá nhiều tiền cho máy bay và khách sạn để ngủ qua đêm.

Sáu người qua thủ tục “Check in” gởi hành lý, vào cổng, và qua hải quan để đến phòng đợi lên máy bay. Tất nhiên là phải đợi khá lâu cho chuyến bay vì mãi đến hơn 9 giờ máy bay mới bắt đầu cất cánh.

Chuyến bay vượt đường dài và mất gần tám tiếng đồng hồ thì cũng đến được phi trường Changi của Singapore. Xuống máy bay với hành lý xách tay, còn hành lý ký gởi khi đến Moscow mới nhận lại.

Phi trường Singapore rộng nên chúng tôi phải lần mò đi tìm nơi để lấy cái voucher mà hãng máy bay cho với khoảng 20 đô Singapore mỗi người, nhờ chị Tường Vi (chị Bích) khá Tiếng Anh nên công việc trôi chảy không gặp trở ngại nào.

Do nơi mấy lúc gần đây tôi thường thấy trên “you tube” rất nhiều người làm những ký sự du lịch bằng hình ảnh, video rất là hấp dẫn, mà cũng không thiếu tài liệu mà họ gọi là Vlog. Xem các chương trình ấy mà tôi lại thấy tự thẹn với lòng. Mình sao tệ quá! Nhưng an ủi được cái là mình viết kỷ niệm cho mình, đồng thời chỉ để mua vui cho mọi người, với những ai đã bỏ thời gian để vào blog mình mà đọc, nhất là cùng với các Cựu Học Sinh của trường Trịnh Hoài Đức.

Nhiều lần tôi đã khẳng định là tôi chẳng có khả năng về viết lách hoặc làm thơ từ lúc xa xưa. Nhưng do một “nguyên nhân kỳ lạ” tôi lại “nhảy ra” làm thơ và viết văn, thì những cái chuyện thơ văn “vớ vẩn” tôi vẫn xem là chỉ “chia sẻ” cùng với mọi người cái mà mình có được! Do suy nghĩ như vậy mà tôi lại không tự thấy “thẹn” với  lòng nữa!

Trong chuyến đi nầy, những suy nghĩ “viết về chuyến du lịch” làm tôi cứ mãi băn khoăn, đôi lúc không muốn viết giống như lúc trước mình không viết thì cũng chẳng có sao. Rồi lại nghĩ “viết để kỷ niệm, để mua vui với bạn bè” thì cũng tốt. Nhưng viết như thế nào bây giờ. Về hình ảnh, tài liệu người ta đã có đầy đủ trên Vlog của họ rồi. Còn muốn tìm tài liệu đầy đủ hơn thì cứ đánh lên Google để hiện ra mà đọc. Vậy thì mình viết như thế nào bây giờ? Đôi lúc tôi lại không muốn viết nữa!

Từ kinh nghiệm trong vài chuyến đi thì chuyến đi nào cũng vậy, khâu chuẩn bị đều vất vả cả, kể cả những chuyến đi ngắn ngày ở gần; còn đi xa thì phải suy nghĩ, chuẩn bị nhiều hơn. Người lo nhiều là vợ tôi, vì tôi bận vào công việc khác. Tôi chỉ dành ra vài ngày để lo hành lý, tư trang của mình trước chuyến đi.

Đi du lịch thì cũng tùy theo quan niệm của mỗi người, người thì thích đi, làm có bao nhiêu tiền cứ dành dụm để đi, họ đi theo cái thích thú và muốn tìm hiểu, ngắm nhìn. Còn người thì không thích, họ thích vào các phương diện khác. Thường thì người thích tìm hiểu, tò mò hay thích đi hơn chứ không hẳn là đi du lịch. Ông bà ta ngày xưa đã có nói: “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” thì tôi nghĩ cũng có thể là vậy, nếu người đi biết học hỏi thì có thể học hỏi rất nhiều điều trên chuyến đi.

Lang thang hàng giờ trên phi trường Changi, từ những tiệm bán hàng cho đến các công viên trang điểm cho phi trường, chúng tôi cứ mãi lo lắng vì không có số điện thoại của người Hướng Dẫn Viên vì cô ấy khi gọi đến chúng tôi là số điện thoại “Private” nên số không hiện ra, mà cổng của phi cơ đi Moscow bây giờ thì chưa hiện lên trên bảng vì thời gian còn quá sớm. Vừa phập phồng, vừa lo âu vì sợ bị lạc với đoàn, cho nên chúng tôi chỉ lẩn quẩn ở Terminal 3 mà thôi. Rồi để giết thì giờ, lại đi xin số Wi-fi để vào internet cho đỡ buồn.

Ngồi hoài thì cũng chán, lại kéo nhau đi ra đi vào. Đến giờ ăn thì lên các quầy bán thức ăn để mua. Mình muốn ăn cái gì thì xếp hàng mua món ấy, lấy giấy và trả tiền. Người ta sẽ kêu mình đến gian hàng nào đó để đưa giấy và sẽ được phục vụ. Chúng tôi đa số là ăn thử cơm gà “Hải Nàm” ở đây xem sao?

Mệt mỏi quá rồi chúng tôi lại đi kiếm chỗ để nghỉ ngơi, mà cứ luôn nhìn vào đồng hồ để xem tới giờ chưa để đi đến cổng chờ nhập với đoàn, đến lúc đó thì chúng tôi mới an tâm. Thế rồi sau một thời gian dài, chúng tôi cũng nhìn thấy giờ giấc, cổng của chuyến bay đi Moscow được hiện lên trên bảng của những chuyến phi cơ sẽ khởi hành. Lòng đỡ lo hơn, và chúng tôi đi mua vài thứ để chuẩn bị cho cuộc đi, rồi kéo nhau đi về cổng của chuyến bay đợi chờ đoàn đến.

Vì nóng ruột và không biết như thế nào, lòng chúng tôi vẫn luôn bồn chồn trông ngóng, không biết rồi sẽ có gặp đoàn hay không. Lòng vòng ở khu đợi cũng khá lâu, thì thấy có bốn người Việt đến: Một người đàn ông và ba người đàn bà. Thấy họ ngồi trên băng, nói tiếng Việt, mà lại ở đây tôi hồ nghi là những người cùng chuyến nên tôi đến bên người đàn ông hỏi chuyện. Đúng là những người từ Sydney đến, anh Thạnh (tên người đàn ông) kêu vào ngồi ghế kế bên anh. Chúng tôi bắt đầu hỏi han nhau và làm quen. Tâm tình hồi lâu thì anh bận công việc đi một chút, tôi cũng đứng dậy ra ngoài. Ngay lúc đó một đoàn người đến, có một cô trẻ mà gương mặt hao hao với cô Liên làm Hướng dẫn viên cho đoàn lúc vợ chồng tôi cùng vợ chồng anh Thới đi trong chuyến sang Canada, nên tôi nghĩ chắc là Jennifer, em cô Liên. Quả đúng là đoàn từ Melbourne đến. Tôi nghe an tâm trong lòng. Jennifer cho biết đoàn gồm có 27 người từ Melbourne kể cả cô, 4 người từ Sydney và 6 người ở Adelaide, vị chi tất cả là 37 người.

Nhưng vì Jennifer bận rộn, dẫn vài người đến vị trí để nhận “voucher” mà hãng máy bay đã cho. Còn “băng” chúng tôi bây giờ hoàn toàn an tâm, ngồi thoải mái để chờ đợi giờ đi qua nơi kiểm soát hành lý và vào khu vực đợi chờ chuyến bay. Thật là một chuyến đi hồi hộp chỉ vì thiếu đi cái số điện thoại để liên lạc mặc dù trong mấy người chúng tôi vẫn có số điện thoại được kết nối khi chuyển qua vùng khác!

Không bao lâu thì chuyến bay cũng được khởi hành. Tất nhiên là chúng tôi cũng chỉ được ngồi hạng “economic” mà thôi! Ngồi phía sau đuôi nhưng cũng là ở trên máy bay; máy bay cũng đưa mình đến nơi, chứ đâu có bỏ lại ở phi trường đâu, mặc dù tiêu chuẩn không cao hay thoải mái lắm. Tôi ngồi kế bên một anh chàng mà tôi cứ ngỡ anh ta là một người Tàu đi du lịch hay làm ăn gì đó trên đất Nga. Khi đến buổi ăn thì tôi để ý là anh ta ăn bánh mì trước, sau đó là ăn toàn là salad rồi mới đến các thức ăn khác. Tôi lấy làm lạ, thầm nghĩ: Không biết cái cách mình ăn sai, hay là cách ăn của anh ta là như thế; vì thực ra về cách ăn thức ăn Tây Phương thì mình cũng chẳng là thông thạo cho lắm! Thôi thì cứ nghĩ là “cái nào cũng vào đấy” như một anh “chi viện” ngày xưa đã nói. Món nào rồi cũng vào trong bao tử cả ấy mà!

Trên chuyến bay đường dài thì người ta chuộng cái ngủ là hơn cả. Ngủ để quên đi đoạn đường “xa lắc, xa lơ”, không cảm thấy khó chịu trong cái chật chội của hạng vé “cá kèo, bình dân”. Nhưng những hãng máy bay khi thiết kế người ta cũng đã tính toán đến các nhu cầu cho hành khách đủ cả từ cái “toilet” đến phương diện giải trí cho những người khó ngủ, từ xem đường bay, vận tốc, độ cao, vị trí của máy bay đến các loại phim, nhạc, TV, hay “game” trên màn hình cho cả con nít lẫn người lớn. Nhưng trong thời đại ngày nay, con nít thường được cha mẹ đem theo cái iPad, hay Tablet để chúng tha hồ chơi “game” quen thuộc của chúng, khiến chúng say mê mà không phải khóc, bực bội như ngày trước nữa. Tôi thuộc loại khó ngủ nên cứ loay hoay trên cái tư thế ngồi, và cái màn hình, cuối cùng thì  cứ chọn cái “Phim movie” nào đó có cái tựa hơi là lạ là cho nó chạy dù tiếng Anh của mình không đủ để hiểu: Cứ coi hình mà đoán vậy! Hết phim thì chẳng biết làm gì, cứ mở thêm phần thông tin về chuyến bay để coi máy bay đang trên độ cao nào, vận tốc là bao nhiêu, còn bao lâu thì đến nơi, hoặc nó đã đi được bao xa rồi! Những chi tiết ấy cũng thú vị, thu hút được rất nhiều người, khiến họ quên đi cái đoạn đường dài!

Nguyên Thảo,

11/07/2019.

*Sự Vô Cảm!

Nói đến sự vô cảm, Đồ Ngông tôi lại nhớ đến những thời kỳ đầu sau ngày thống nhất, khi mà mọi hoạt động xã hội phải đứng chựng lại để đợi chờ những gì xảy ra kế tiếp. Trong dân chúng người ta hớn hở, vui mừng vì hòa bình đã đến; và lúc ấy người ta thi đua nhau chết theo như ước nguyện của họ: “Cho tao thấy hòa bình rồi tao chết cũng vui”. Điều ấy làm cho người chết được thỏa mãn phần nào. Kế đến là những phong trào xây dựng lại đất nước, nhất là thủy lợi thì rất năng nỗ, đôi khi vượt ra ngoài ý kiến của người dân. Bên cạnh đó là những biện pháp đối với thành phần thuộc chế độ trước. Rồi tiếp đến những biện pháp về kinh tế và tổ chức theo xã hội mới. Tất cả phải lần lượt vào khuôn phép theo cách tổ chức kinh điển mà đường lối đã vạch ra. Không một cơ cấu nào hoàn tất cho nhanh được, và luôn gặp nhiều trở ngại vì quyền tư hữu của người dân bị giới hạn. Nơi thì thừa ăn, nơi thì chịu đói, nạn buôn lậu dẫy đầy vì tổ chức của chính quyền chưa hoàn thành. Có nơi thì hoàn thành, nhưng lấy hàng hóa đâu mà phân phối hay cung cấp dù theo tiêu chuẩn: Nhà máy không đủ nguyên liệu để sản xuất. Nông nghiệp thì thiếu thuốc trừ sâu, ruộng đất thì chờ để vào hợp tác xã, nên mùa màng bị sâu hoành hành thất bát. Xe cộ đi vào giao thông vận tải, không xăng dầu để chạy. Nhà không chất đốt phải phá đến rừng…Mọi thứ đều trở nên khó khăn và cũng không vài tháng hay một năm mà còn kéo ra trong thời gian khá là dài!

Vào thời kỳ ấy, nhiều nơi thuộc vùng lao động ngày xưa hay dân nghèo không có tiền sinh sống, họ đành “túng quẩn phải làm liều” trở thành “người ăn cắp, ăn trộm, hay cướp giựt”. Địa phương không có tiêu chuẩn để nuôi, đành ra lệnh: “Ai bắt thì nấy nuôi”. Người dân bất mãn rất nhiều, nên “sự xảy ra” thì đừng quan tâm tới. “Đừng quan tâm, đừng dính líu, dính líu thì phiền hà” mở đầu cho một tinh thần sau nầy là: “Vô Cảm”!

Đồ Ngông tôi không nói ngoa đâu! Quý vị cứ nghiệm lại kỹ mà xem. Trong hoàn cảnh lo chạy ăn từng bữa, lo nuôi sống bản thân, gia đình mình chưa xong, thì dính líu vào chuyện nầy hay chuyện khác làm chi cho mệt. Bởi thế khi bắt đầu dân chúng thường hay tham gia chuyện nầy, hay chuyện kia mong làm cho đất nước khá hơn sau thời chiến tranh tàn phá. Ai là công dân chẳng có lòng yêu nước? Nhưng đói quá thì yêu nước và yêu bản thân, gia đình cái nào là quan trọng hơn? Bây giờ không phải là thời kỳ để “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” thì người ta đâu có chọn cái chết “Vì Tổ Quốc”! Cái lý thuyết bao giờ cũng tốt đẹp, nhưng cái thực tế nó lại khác xa, thế mà tối ngày cứ ôm cái “lý tưởng xa vời” mà sống được sao? Thế cho nên người ta dần dần rồi “Cũng đành dửng dưng!” với mọi cách và tổ chức, mặc cho nhà nước làm gì thì làm, chuyện đó là chuyện của nhà nước và những ai lãnh đạo. “Vô Cảm” tiến thêm một bước xa hơn!

Rồi lại thêm cái “Quan Điểm”, cái bảo vệ “Thành Quả”, cái “Nghi Kỵ” kẻ thù, kẻ địch mọi sự đóng góp ngoài “thành phần nồng cốt” chẳng được quan tâm. Những người có tài, trí thức đành mai một, chết dần chết mòn trong u tối hay họ mở đường cho “Tài năng đội nón ra đi, đem chuông đi giúp xứ người”. Nếu không sang xứ người thì cứ yên phận mà lo cho đời sống của mình và gia đình, chẳng cần quan tâm, lo việc cống hiến chi cho mệt. Lại được thêm một nhóm người vô cảm!

Chuyện “Vô Cảm” không dừng ở đó, nó còn truyền đến mấy chục năm sau một cách vô tội vạ: Những hành động bất tuân luật lệ, những cung cách chạy xe cản trở lưu thông, những hành vi ngang ngược, xả rác lung tung, chẳng giữ vệ sinh công cộng…trở thành phổ biến trong toàn xã hội. Thậm chí đến chiếc xe chở bia gặp tai nạn, đổ đầy ra ngoài đường, con người đã chẳng giúp thì thôi, lại nở nhẫn tâm đi “hôi của”, như là một “cơ hội” để họ được thỏa mãn say sưa. Ôi, con người mới là như thế đấy! Con người mới không phải trong xã hội không đâu mà còn len lỏi trong tận chốn “Công Quyền”. Họ “Vô Cảm” để đòi “Thủ tục đầu tiên”, tìm cách làm tiền, đòi hối lộ và cắt xén ngân quỹ, lấy tiền của công làm của tư một cách qui mô không thương tiếc. Họ chạy chức, chạy quyền đến vị trí nào “có tiền” nhiều hơn. Họ không từ “xài bằng giả” để giữ vững cương vị của mình! Chỉ tiếc rằng “Sự Vô Cảm” đã đánh bại tư cách con người, cũng như quan chức theo điều đã được dạy: “Chí Công, Vô Tư”, “Lo trước cái lo của Thiên Hạ, vui sau cái vui của Thiên Hạ”. Nhưng đó cũng là chuyện thường tình trong một kiếp của con người! Biết trách ai bây giờ…!!!

Đồ Ngông,

2/10/2019.