Ghé Hà Nội.
Những ngày Hà Nội chỉ đi qua
Thoáng thoáng mưa bay nhà lại nhà
Phố cũ những "Hàng.." người chen chút
Chợ xưa các "sạp" khách la cà
Xe chi nườm nượp, sao mà khiếp
Còi lại inh tai, gớm quá à!
Thành phố đông người bương với chãi
Hàng hàng lớp lớp ta tìm ta!
Kem Bờ Hồ.
Cây kem bờ hồ cũng khá ngon
Ăn nhanh mau hết để không còn
Vừa mút, vừa ăn nhanh đi chứ,
Đừng để phơi khô, kẻo chẳng còn!
Mưa Đêm Trên Hồ Gươm.
Trên cao (trên lầu quán cà phê) lại ngắm mặt hồ
Mưa đêm thổn thức, nàng thơ lạnh lùng
Sao mưa đem lại mông lung
Khách thơ vời vợi, đóng khung nỗi buồn.
Ngoài trời mưa mãi mưa tuôn
Lâm thâm trên phố, trên khuôn Tháp rùa
Bóng ai như bóng nhà vua
Vừa hoàn thanh kiếm cho rùa vừa xong.
Người qua người lại khá đông
Bên hiên khép nép, mà trông ngóng nhìn.
Khách ngồi lặng lẽ buồn tênh
Ngụm cà phê đắng, cho mình suy tư!
Bên Hồ Trúc Bạch.
Quán ở bờ hồ người khá đông
Vừa ăn, vừa ngóng lại vừa trông
Đồ ăn, bia đắng ta vui vẻ
Đường phố xôn xao chẳng bận lòng!
Đê Yên Phụ.
Yên Phụ, đê xưa có thấy đâu?
Nhìn ra chỉ thấy những cây cầu
Nhà lầu, nhà trệt đua chen chút
Nước lớn làm sao... Nước chảy đâu?
Hồ Tây.
Ta đến Hồ Tây một buổi chiều
Mặt trời hấp hối, bóng cheo leo
Mây bay che khuất trên cao ấy
Ráng ửng hây hây, đỏ lập lòe!
Đèn hôm mới bắt vẫn còn vàng
Chưa đủ soi đường kẻ lang thang
Lành lạnh hương chiều theo gió thoảng
Len lén len bờ sóng nhẹ vang.
Thuyền ai thấp thoáng bóng ngoài xa
Gợi nhớ cho ai nỗi nhớ nhà
Mặc mãi du thuyền đang rạng rỡ
Chẳng màng cao ốc sáng hẵn ra.
Đường chiều xe cộ lại xôn xang
Nữ tú nam thanh cảnh rộn ràng
Nói nói, cười cười, xe tới tấp
Mặc đời vướng bận, còn mang mang!
Cầu Long Biên.
Long Biên một chiếc cầu dài
Bắt qua sông Cái, nối về Lạng Sơn
Qua thời chinh chiến đạn bom
Thay đi những nhịp không còn dáng xưa
Khúc bằng, khúc chởm lưa thưa
Ai tìm ký ức những ngày còn thơ
Chỉ riêng người đứng thẫn thờ
Với bao kỷ niệm ơ hờ riêng tây!
Tháp Rùa.
Ừ sao, lại gọi Tháp rùa?
Vuông vuông được dựng trên cồn bên trong
Hay là rùa muốn chơi rong
Bò lên cồn nhỏ, vào trong tháp rùa!
Sunday, February 7, 2010
Những Cái "Tết"
"Cu kêu, ba tiếng cu kêu
Cho mau đến Tết dựng nêu ăn chè
Hôm nay Xuân đã lôn về
Ba mươi tháng Chạp tư bề vui tươi..."
Đó là bốn câu thơ lúc nhỏ Đồ Ngông tôi đã học thuộc lòng mà bây giờ Đồ tôi không nhớ rõ là đúng hẳn vậy không? Nhưng cả hơn hai chục năm sau Đồ tôi cũng chưa hiểu rõ vì sao lại là "cu kêu" và "ba tiếng cu kêu". Mãi đến vào khoảng cuối những năm 70, khi đọc trong sách giáo khoa của cấp 1 Phổ thông, trong đó có kể lại con cu gáy gáy vào đúng khoảng thời gian gần đến Tết ở ngoài Bắc, thế là Đồ tôi đã tìm được câu giải đáp của "cu kêu, ba tiếng cu kêu", giống như một bộ đội chiêu hồi nào đó, khi ra ngoài viết lên tình cảnh ở trong rừng sâu bị mưa nên bạn anh ta chợt nghĩ đến "rừng sâu mưa lâm thâm" tạm gọi là đối lại câu "da trắng vỗ bì bạch" của Bà Đoàn Thị Điểm đã ra từ xưa.
Nói đến Tết, Đồ tôi lại cũng cảm thấy nôn nôn mà nhớ lại thời còn bé tí teo, "thằng lùn đen đen nói đớt" cứ mãi trông đến Tết để má cho mặc đồ mới, dẫn đi về nội, về ngoại được tiền lì xì để mua kẹo, cà lem ăn. "Cà rem đây! năm cắc một cây, đồng hai cây, cà rem đây". Ôi! Tiếng rao sao hấp dẫn lạ, lại thêm tiếng xe lắc chuông leng keng, leng keng. Cái cảnh ấy bây giờ chỉ còn vương vương lại trong ký ức kỷ niệm mà thôi. Ôi! vuông tre, gò mã, đường sá chun vào ruột hai hàng tre của thôn xóm và có cả những gai tre đâm lủng chân hay ruột xe đạp nữa. Ôi! Những bông xương ong (cactus) vào mùa mưa hay những trái sim ngọt nhưng hột khá nhiều, hoặc những trái cơm rượu, trái mua, trái thù đù... mà bọn con nít như Đồ Ngông tôi thuở ấy rất thích. Tất cả cũng đi rồi, giống như thời thơ ấu đã qua..!
Ôi! Cảm giác trông chờ ngày Tết đến sao mà lâu quá, dài quá vậy! Ngày lại càng dài ra thêm. Lâu lâu cứ hỏi má "còn bao lâu mới tới Tết hả má?". "Còn bao lâu nữa hả Dì Tư?".
Rồi ngày Tết cũng đến. Đồ Ngông tôi được cái áo sơ-mi trắng, thằng On được bộ đồ bà ba, thằng Khanh được cái áo sơ mi cụt tay với quần sọt, thằng Rờn chỉ có cái áo không thôi. Sáng sớm mùng một, trên các nẽo đường làng bọn con nít lớn lớn xun xoe quần áo mới, đứa đội nón, đứa đội khăn lũ lượt kéo về phía chợ để coi múa cù (múa lân), đánh trống, ông Địa nhảy lưng tưng cầm cây quạt phe phẩy với chú cù. Đâu đâu cũng có tiếng pháo đì đẹt, đì đùng. "Tay ra nè! Hai con cua một trái bầu", bên kia "Nai, bầu, gà". Một dọc hàng bầu cua, cá cọp cũng chẳng thiếu người chơi. Kia là mấy bàn tài xỉu, hoặc bài cào, xổ số hột vịt lộn. Mấy xe nước mía, nước đá không kịp bán; đậu đỏ, bánh lọt, đậu phọng rang, mía ghim, cóc ổi ngâm cam thảo...Quả cảnh ngày Tết thật là náo nhiệt! Những ngày đó, có lúc ba Đồ tôi chở đi về nội bằng xe đạp, hoặc theo má đi về ngoại, hôm nay đi ngang qua hai gò mã "Đồ con nít" tôi không sợ ma nữa, vì đã có đông người.
Thắm thoát Đồ Ngông tôi cũng được lớn hơn. Theo thời cuộc để lánh chiến tranh, ba má Đồ tôi dời nhà về chợ ở vừa tránh được bom đạn, vừa tránh được cảnh khó khăn do sự bố ráp của phe bên ngoài hoặc sự lôi cuốn của phe trong rừng. Đồ tôi được ôm tập đến trường với ông thầy giáo già dạy lớp Đồng Ấu vỡ lòng. Có bửa ông dạy đến bài "Cam-quít-ngọt" rồi ông làm bộ ăn nhiều quá bị đau bụng ông làm dáng điệu mà cả lớp cười ồ. Và đến lúc ông làm ra kiểu oai phong của "Yên-cưỡi-quất", dáng dấp ngồi trên lưng ngựa nhảy tưng tưng, Đồ nhóc con tôi mãi mê ngó mà khoái chí...
Cảnh Tết ở chợ vui hơn nhiều, nhất là từ rằm tháng Chạp trở đi ai cũng lo buôn bán nườm nượp. Các tiệm may được đặt may từ tháng mười một âm lịch, may đồ cho người lớn, cho trẻ con, trong tháng Chạp thợ phải may ngày may đêm. Còn các gian hàng bánh, kẹo mứt, dưa hấu được bày bán cả ngày lẫn đêm. Tối có đèn măng sông, đèn khí đá sáng trưng.
Năm nào má Đồ tôi cũng bán dưa hấu cả, nên tối ngủ lại ở chợ cũng vui. Và cũng từ những năm nầy Đồ tôi không khoái Tết nữa, mà lại bắt đầu sợ. Mỗi lần đến Tết, Đồ tôi phải leo lên gác nhà dọn dẹp, quét mạng nhện, trang Ông trang Bà, rồi sắp xếp. Xong tới dưới nhà: Chà chưng đèn, chùi lư, quét sạch sẽ; lau chùi, trang trí lại bàn thờ Tổ Tiên. Chỉ có một mình thôi! Đôi lúc đứa em gái khó khăn khóc đòi ẳm thì Đồ tôi phải bỏ cả mà dỗ nó. Nhiều lúc Đồ tôi nỗi sùng "đéc" cho nó vài cái, rồi ngồi khóc với nó. Ngày 23 phải về ngoại dẫy mã; rồi 26, 27, 28 lo gánh nước lần cho đầy để xài trong ba ngày Tết. Đồ tôi nhiều lúc tưởng mình là "Cô bé lọ lem", nhưng lỡ làm thân con trai rồi nên lại thành "thằng mặt vện", đôi lúc mấy thằng bạn lại kêu "Ê! mặt vằn !".
Đến 29, 30 Đồ tôi phải xé lá, gói bánh phụ má, và chở đi cho. Ôi! Tết nhứt thật là đứ đừ! nên Đồ tôi không tha thiết gì tới Tết nữa cả. Chỉ biết sắp tới mình thêm được một tuổi, vóc dáng cao thêm một chút, làm công việc nặng thêm tí nữa. Thế thôi!
Và từ lúc nầy Đồ tôi mới chứng kiến được các ông Đồ nho viết chữ Tàu. Có ông thì có cái bàn để ngồi, có ông thì trải giấy dầu ngồi dưới đất, chung quanh treo các chữ, hoặc câu chữ Tàu để dán cột, hoặc những chữ chiếc để dán ở lu nước, cột hay trên thân cây, bàn thiên mà bán hoặc viết mướn cho người ta. Má Đồ tôi cũng mua một số rồi hỏi người quen, họ kêu dán ở đâu thì dán ở đó, chứ chẳng hiểu nghĩa là gì và đọc làm sao. Có nhiều người lại dán ngược đầu. Đến mãi vài năm sau khi vào Trung học Đồ tôi mới hiểu loáng thoáng những chữ chiếc đó, thường là Phước, Lộc, Thọ hoặc Phú, Quí, Vinh, Hoa, Tài Danh gì đó hoặc Vạn, Sự, Như, Ý..v..v...Còn các câu dán cột nhiều chữ, thường thì năm hoặc bảy chữ là câu đối. Kiểu cách câu đối Tết vậy mà..! Nhưng mua gì thì mua vẫn phải có hai cái bùa nêu, ông hổ để dán ở khung trên cửa chính của nhà. Bùa nêu là lá in hình bát quái, còn ông hổ là tấm in hình con cọp để trấn giữ nhà trong năm. Sau nầy, Đồ tôi mới hiểu đó là hai lá treo với cây nêu dựng ở cổng vào nhà, hoặc ở sân để có vẻ Tết và những hình ảnh đó với ý nghĩa để trấn giữ ma quỷ, cái xấu xa chúng sợ ông cọp và bùa bát quái mà không dám xâm nhập vào nhà để quấy phá. Nghe nói lúc xưa dựng nêu đến bảy ngày, nhưng sau nầy chỉ có ba ngày Tết thôi. Ôi! Cái chữ Tàu đã khó, mà lòng người lại khó hơn, có nhiều người bảo cái cũ xé bỏ nhưng không được bỏ vô thùng rác như vậy bị mang tội vì chữ đó là chữ của Thánh hiền, sau nầy học sẽ ngu, mình phải trân trọng nó. Thì ra, Kinh sách Tàu nhất là của Khổng Tử, mà các nhà nho coi như là Vị Thánh nên họ quý, kỵ nhất là lấy mấy giấy có chữ Tàu mà "chùi" khi đi vệ sinh là mang tội. Viết đến đây, Đồ tôi lại nhớ đến ba của thằng bạn học, ông ta vốn học chữ nho giỏi lắm và làm nghề hốt thuốc, cứ mỗi lần nói chuyện thì ông ta thường hay nói đến "Khổng Tử viết" hoặc "Sách có câu". Trong đám bạn có đứa cháu ruột của ông, nó lại hay "rắn mắt", một bửa nọ, ông vừa nói "Khổng Tử viết" thì nó lại nói: "Con biết rồi Chú 6", ông ngạc nhiên hỏi nó "Mầy biết cái gì?". Nó liền nói "Con biết rồi Khổng Tử viết : Từng trang từng trang, Sách có câu : Từng hàng từng hàng". Bọn tụi Đồ Ngông tôi giật mình, nói với nhau "Nó dám giởn với ổng he!". Vừa nói xong tính đợi nghe ổng chửi cho một chập, nhưng không ngờ ổng lại cười và nói "Tổ cha mầy Gia, mầy thiệt là..!" Thế mới biết không phải nhà nho nào cũng khó tánh cả. Nhưng đến bây giờ, ông đồ chẳng còn có mấy người:
"Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ?"
(Ông Đồ già, Vũ Đình Liên)
Và từ những lúc đó, bọn thanh niên Đồ Ngông tôi cũng tập tành làm người lớn, ngoài bổn phận về nội, về ngoại, bái lạy tổ tiên ông bà; rồi thì cũng dành hơn một ngày tập hợp nhau ăn uống, nhậu nhẹt, hay dẫn nhau đi vòng vòng chúc Tết cùng nhau cho có vẻ một mùi Tết, mà cũng đánh dấu mình trưởng thành thêm một tuổi vậy.
Đến khi trong lứa tuổi có đứa bắt đầu lấy vợ, thì lần lượt từ từ "em nào cũng tới phiên". Thế rồi, mạnh thằng nào nấy lo. Thỉnh thoảng gặp nhau vài ly, vài câu chuyện rồi lại trở về nhà; không còn lang thang "đầu hôm sớm mai" chia nhau từng điếu thuốc, chỉ nhau làm vòng chữ O, hay nói chuyện tào lao, chỉ nhau một hai thế võ... Thời ấy chỉ còn lại là dư âm..!
Đất nước hòa bình, thống nhất thì bạn bè tứ tán khắp nơi, đứa vào tù, đứa đi kinh tế mới, đứa chạy áp phe, đứa về ruộng rẫy, đứa bơ vơ, đứa lây lất qua ngày với nghề nghiệp cũ...
Đồ tôi lại may mắn được hưởng Tết trên xứ người. Ngồi trên đảo, trong trại mà đếm những ngày Tết qua đi với bao nỗi lòng lo lắng, với các nỗi buồn mênh mông, vừa nhớ vợ nhớ con, nhớ cha nhớ mẹ rồi nhớ người thân,... Những con đường, những căn nhà, những nơi mình phải tới hiện dần trong trí óc, nhưng chỉ là ở trí óc thôi!...
Rồi những năm trên xứ người, Tết vẫn phải đi "cày". Sự khác biệt về lịch, khác biệt về phong tục nên không dám nghỉ hảng, bỏ công việc làm. Nhưng rồi người Tây dần dần cũng hiểu, bây giờ cũng được một hai ngày để gọi là "ăn Tết" lai rai. Đã mấy năm rồi Đồ tôi vẫn phải "hái lộc đầu năm" ở trong nhà nilông với cái nóng của mùa Hè trên xứ Úc. Xong về nhà bắt cassette để các ông A.V.T hỏi cô hàng bánh "bánh chưng thì có.. bánh dày.. cô để đâu?...". Bạn có biết cô hàng để ở đâu không? Chứ Đồ Ngông tôi thì không biết ở đâu rồi! Hoặc đọc đến bài thơ "Chúc Tết" của Cụ Tú Xương để mà nghe cái thâm thúy, cái thi vị trào lộng nhẹ nhàng nhưng rất độc đáo của nhà thơ:
Chúc Tết.
Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau
Chúc nhau trăm tuổi bạc đầu râu
Phen nầy ông quyết đi buôn cối
Thiên hạ bao nhiêu đứa giã trầu.
Lẳng lặng mà nghe nó chúc sang
Đứa thì mua tước, đứa mua quan
Phen nầy ông quyết đi buôn lọng
Vừa bán vừa la cũng đắt hàng.
Nó lại mừng nhau cái sự giầu,
Trăm ngàn vạn mớ để vào đâu?
Phen nầy chắc hẵn gà ăn bạc,
Đồng rụng, đồng rơi lọ phải cầu.
Nó lại mừng nhau sự lắm con,
Sinh năm, đẻ bảy được vuông tròn
Phố phường chật hẹp, người đông đúc,
Bồng bế nhau lên nó ở non.
Trần Tế Xương.
Đồ Ngông.
Cho mau đến Tết dựng nêu ăn chè
Hôm nay Xuân đã lôn về
Ba mươi tháng Chạp tư bề vui tươi..."
Đó là bốn câu thơ lúc nhỏ Đồ Ngông tôi đã học thuộc lòng mà bây giờ Đồ tôi không nhớ rõ là đúng hẳn vậy không? Nhưng cả hơn hai chục năm sau Đồ tôi cũng chưa hiểu rõ vì sao lại là "cu kêu" và "ba tiếng cu kêu". Mãi đến vào khoảng cuối những năm 70, khi đọc trong sách giáo khoa của cấp 1 Phổ thông, trong đó có kể lại con cu gáy gáy vào đúng khoảng thời gian gần đến Tết ở ngoài Bắc, thế là Đồ tôi đã tìm được câu giải đáp của "cu kêu, ba tiếng cu kêu", giống như một bộ đội chiêu hồi nào đó, khi ra ngoài viết lên tình cảnh ở trong rừng sâu bị mưa nên bạn anh ta chợt nghĩ đến "rừng sâu mưa lâm thâm" tạm gọi là đối lại câu "da trắng vỗ bì bạch" của Bà Đoàn Thị Điểm đã ra từ xưa.
Nói đến Tết, Đồ tôi lại cũng cảm thấy nôn nôn mà nhớ lại thời còn bé tí teo, "thằng lùn đen đen nói đớt" cứ mãi trông đến Tết để má cho mặc đồ mới, dẫn đi về nội, về ngoại được tiền lì xì để mua kẹo, cà lem ăn. "Cà rem đây! năm cắc một cây, đồng hai cây, cà rem đây". Ôi! Tiếng rao sao hấp dẫn lạ, lại thêm tiếng xe lắc chuông leng keng, leng keng. Cái cảnh ấy bây giờ chỉ còn vương vương lại trong ký ức kỷ niệm mà thôi. Ôi! vuông tre, gò mã, đường sá chun vào ruột hai hàng tre của thôn xóm và có cả những gai tre đâm lủng chân hay ruột xe đạp nữa. Ôi! Những bông xương ong (cactus) vào mùa mưa hay những trái sim ngọt nhưng hột khá nhiều, hoặc những trái cơm rượu, trái mua, trái thù đù... mà bọn con nít như Đồ Ngông tôi thuở ấy rất thích. Tất cả cũng đi rồi, giống như thời thơ ấu đã qua..!
Ôi! Cảm giác trông chờ ngày Tết đến sao mà lâu quá, dài quá vậy! Ngày lại càng dài ra thêm. Lâu lâu cứ hỏi má "còn bao lâu mới tới Tết hả má?". "Còn bao lâu nữa hả Dì Tư?".
Rồi ngày Tết cũng đến. Đồ Ngông tôi được cái áo sơ-mi trắng, thằng On được bộ đồ bà ba, thằng Khanh được cái áo sơ mi cụt tay với quần sọt, thằng Rờn chỉ có cái áo không thôi. Sáng sớm mùng một, trên các nẽo đường làng bọn con nít lớn lớn xun xoe quần áo mới, đứa đội nón, đứa đội khăn lũ lượt kéo về phía chợ để coi múa cù (múa lân), đánh trống, ông Địa nhảy lưng tưng cầm cây quạt phe phẩy với chú cù. Đâu đâu cũng có tiếng pháo đì đẹt, đì đùng. "Tay ra nè! Hai con cua một trái bầu", bên kia "Nai, bầu, gà". Một dọc hàng bầu cua, cá cọp cũng chẳng thiếu người chơi. Kia là mấy bàn tài xỉu, hoặc bài cào, xổ số hột vịt lộn. Mấy xe nước mía, nước đá không kịp bán; đậu đỏ, bánh lọt, đậu phọng rang, mía ghim, cóc ổi ngâm cam thảo...Quả cảnh ngày Tết thật là náo nhiệt! Những ngày đó, có lúc ba Đồ tôi chở đi về nội bằng xe đạp, hoặc theo má đi về ngoại, hôm nay đi ngang qua hai gò mã "Đồ con nít" tôi không sợ ma nữa, vì đã có đông người.
Thắm thoát Đồ Ngông tôi cũng được lớn hơn. Theo thời cuộc để lánh chiến tranh, ba má Đồ tôi dời nhà về chợ ở vừa tránh được bom đạn, vừa tránh được cảnh khó khăn do sự bố ráp của phe bên ngoài hoặc sự lôi cuốn của phe trong rừng. Đồ tôi được ôm tập đến trường với ông thầy giáo già dạy lớp Đồng Ấu vỡ lòng. Có bửa ông dạy đến bài "Cam-quít-ngọt" rồi ông làm bộ ăn nhiều quá bị đau bụng ông làm dáng điệu mà cả lớp cười ồ. Và đến lúc ông làm ra kiểu oai phong của "Yên-cưỡi-quất", dáng dấp ngồi trên lưng ngựa nhảy tưng tưng, Đồ nhóc con tôi mãi mê ngó mà khoái chí...
Cảnh Tết ở chợ vui hơn nhiều, nhất là từ rằm tháng Chạp trở đi ai cũng lo buôn bán nườm nượp. Các tiệm may được đặt may từ tháng mười một âm lịch, may đồ cho người lớn, cho trẻ con, trong tháng Chạp thợ phải may ngày may đêm. Còn các gian hàng bánh, kẹo mứt, dưa hấu được bày bán cả ngày lẫn đêm. Tối có đèn măng sông, đèn khí đá sáng trưng.
Năm nào má Đồ tôi cũng bán dưa hấu cả, nên tối ngủ lại ở chợ cũng vui. Và cũng từ những năm nầy Đồ tôi không khoái Tết nữa, mà lại bắt đầu sợ. Mỗi lần đến Tết, Đồ tôi phải leo lên gác nhà dọn dẹp, quét mạng nhện, trang Ông trang Bà, rồi sắp xếp. Xong tới dưới nhà: Chà chưng đèn, chùi lư, quét sạch sẽ; lau chùi, trang trí lại bàn thờ Tổ Tiên. Chỉ có một mình thôi! Đôi lúc đứa em gái khó khăn khóc đòi ẳm thì Đồ tôi phải bỏ cả mà dỗ nó. Nhiều lúc Đồ tôi nỗi sùng "đéc" cho nó vài cái, rồi ngồi khóc với nó. Ngày 23 phải về ngoại dẫy mã; rồi 26, 27, 28 lo gánh nước lần cho đầy để xài trong ba ngày Tết. Đồ tôi nhiều lúc tưởng mình là "Cô bé lọ lem", nhưng lỡ làm thân con trai rồi nên lại thành "thằng mặt vện", đôi lúc mấy thằng bạn lại kêu "Ê! mặt vằn !".
Đến 29, 30 Đồ tôi phải xé lá, gói bánh phụ má, và chở đi cho. Ôi! Tết nhứt thật là đứ đừ! nên Đồ tôi không tha thiết gì tới Tết nữa cả. Chỉ biết sắp tới mình thêm được một tuổi, vóc dáng cao thêm một chút, làm công việc nặng thêm tí nữa. Thế thôi!
Và từ lúc nầy Đồ tôi mới chứng kiến được các ông Đồ nho viết chữ Tàu. Có ông thì có cái bàn để ngồi, có ông thì trải giấy dầu ngồi dưới đất, chung quanh treo các chữ, hoặc câu chữ Tàu để dán cột, hoặc những chữ chiếc để dán ở lu nước, cột hay trên thân cây, bàn thiên mà bán hoặc viết mướn cho người ta. Má Đồ tôi cũng mua một số rồi hỏi người quen, họ kêu dán ở đâu thì dán ở đó, chứ chẳng hiểu nghĩa là gì và đọc làm sao. Có nhiều người lại dán ngược đầu. Đến mãi vài năm sau khi vào Trung học Đồ tôi mới hiểu loáng thoáng những chữ chiếc đó, thường là Phước, Lộc, Thọ hoặc Phú, Quí, Vinh, Hoa, Tài Danh gì đó hoặc Vạn, Sự, Như, Ý..v..v...Còn các câu dán cột nhiều chữ, thường thì năm hoặc bảy chữ là câu đối. Kiểu cách câu đối Tết vậy mà..! Nhưng mua gì thì mua vẫn phải có hai cái bùa nêu, ông hổ để dán ở khung trên cửa chính của nhà. Bùa nêu là lá in hình bát quái, còn ông hổ là tấm in hình con cọp để trấn giữ nhà trong năm. Sau nầy, Đồ tôi mới hiểu đó là hai lá treo với cây nêu dựng ở cổng vào nhà, hoặc ở sân để có vẻ Tết và những hình ảnh đó với ý nghĩa để trấn giữ ma quỷ, cái xấu xa chúng sợ ông cọp và bùa bát quái mà không dám xâm nhập vào nhà để quấy phá. Nghe nói lúc xưa dựng nêu đến bảy ngày, nhưng sau nầy chỉ có ba ngày Tết thôi. Ôi! Cái chữ Tàu đã khó, mà lòng người lại khó hơn, có nhiều người bảo cái cũ xé bỏ nhưng không được bỏ vô thùng rác như vậy bị mang tội vì chữ đó là chữ của Thánh hiền, sau nầy học sẽ ngu, mình phải trân trọng nó. Thì ra, Kinh sách Tàu nhất là của Khổng Tử, mà các nhà nho coi như là Vị Thánh nên họ quý, kỵ nhất là lấy mấy giấy có chữ Tàu mà "chùi" khi đi vệ sinh là mang tội. Viết đến đây, Đồ tôi lại nhớ đến ba của thằng bạn học, ông ta vốn học chữ nho giỏi lắm và làm nghề hốt thuốc, cứ mỗi lần nói chuyện thì ông ta thường hay nói đến "Khổng Tử viết" hoặc "Sách có câu". Trong đám bạn có đứa cháu ruột của ông, nó lại hay "rắn mắt", một bửa nọ, ông vừa nói "Khổng Tử viết" thì nó lại nói: "Con biết rồi Chú 6", ông ngạc nhiên hỏi nó "Mầy biết cái gì?". Nó liền nói "Con biết rồi Khổng Tử viết : Từng trang từng trang, Sách có câu : Từng hàng từng hàng". Bọn tụi Đồ Ngông tôi giật mình, nói với nhau "Nó dám giởn với ổng he!". Vừa nói xong tính đợi nghe ổng chửi cho một chập, nhưng không ngờ ổng lại cười và nói "Tổ cha mầy Gia, mầy thiệt là..!" Thế mới biết không phải nhà nho nào cũng khó tánh cả. Nhưng đến bây giờ, ông đồ chẳng còn có mấy người:
"Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ?"
(Ông Đồ già, Vũ Đình Liên)
Và từ những lúc đó, bọn thanh niên Đồ Ngông tôi cũng tập tành làm người lớn, ngoài bổn phận về nội, về ngoại, bái lạy tổ tiên ông bà; rồi thì cũng dành hơn một ngày tập hợp nhau ăn uống, nhậu nhẹt, hay dẫn nhau đi vòng vòng chúc Tết cùng nhau cho có vẻ một mùi Tết, mà cũng đánh dấu mình trưởng thành thêm một tuổi vậy.
Đến khi trong lứa tuổi có đứa bắt đầu lấy vợ, thì lần lượt từ từ "em nào cũng tới phiên". Thế rồi, mạnh thằng nào nấy lo. Thỉnh thoảng gặp nhau vài ly, vài câu chuyện rồi lại trở về nhà; không còn lang thang "đầu hôm sớm mai" chia nhau từng điếu thuốc, chỉ nhau làm vòng chữ O, hay nói chuyện tào lao, chỉ nhau một hai thế võ... Thời ấy chỉ còn lại là dư âm..!
Đất nước hòa bình, thống nhất thì bạn bè tứ tán khắp nơi, đứa vào tù, đứa đi kinh tế mới, đứa chạy áp phe, đứa về ruộng rẫy, đứa bơ vơ, đứa lây lất qua ngày với nghề nghiệp cũ...
Đồ tôi lại may mắn được hưởng Tết trên xứ người. Ngồi trên đảo, trong trại mà đếm những ngày Tết qua đi với bao nỗi lòng lo lắng, với các nỗi buồn mênh mông, vừa nhớ vợ nhớ con, nhớ cha nhớ mẹ rồi nhớ người thân,... Những con đường, những căn nhà, những nơi mình phải tới hiện dần trong trí óc, nhưng chỉ là ở trí óc thôi!...
Rồi những năm trên xứ người, Tết vẫn phải đi "cày". Sự khác biệt về lịch, khác biệt về phong tục nên không dám nghỉ hảng, bỏ công việc làm. Nhưng rồi người Tây dần dần cũng hiểu, bây giờ cũng được một hai ngày để gọi là "ăn Tết" lai rai. Đã mấy năm rồi Đồ tôi vẫn phải "hái lộc đầu năm" ở trong nhà nilông với cái nóng của mùa Hè trên xứ Úc. Xong về nhà bắt cassette để các ông A.V.T hỏi cô hàng bánh "bánh chưng thì có.. bánh dày.. cô để đâu?...". Bạn có biết cô hàng để ở đâu không? Chứ Đồ Ngông tôi thì không biết ở đâu rồi! Hoặc đọc đến bài thơ "Chúc Tết" của Cụ Tú Xương để mà nghe cái thâm thúy, cái thi vị trào lộng nhẹ nhàng nhưng rất độc đáo của nhà thơ:
Chúc Tết.
Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau
Chúc nhau trăm tuổi bạc đầu râu
Phen nầy ông quyết đi buôn cối
Thiên hạ bao nhiêu đứa giã trầu.
Lẳng lặng mà nghe nó chúc sang
Đứa thì mua tước, đứa mua quan
Phen nầy ông quyết đi buôn lọng
Vừa bán vừa la cũng đắt hàng.
Nó lại mừng nhau cái sự giầu,
Trăm ngàn vạn mớ để vào đâu?
Phen nầy chắc hẵn gà ăn bạc,
Đồng rụng, đồng rơi lọ phải cầu.
Nó lại mừng nhau sự lắm con,
Sinh năm, đẻ bảy được vuông tròn
Phố phường chật hẹp, người đông đúc,
Bồng bế nhau lên nó ở non.
Trần Tế Xương.
Đồ Ngông.
*Những Bài Thơ : Tết Và Xuân.
**Thơ Đồ Ngông
*Những Bài Thơ : Tết Và Xuân.
Đón Tết Và Xuân.
Xuân nầy thấm thoát đã hai mươi
Hưởng Tết bao năm ở xứ người
Pháo Tết, bánh chưng chừng tẻ nhạt
Nắng chiều bóng ngã: Nhớ Xuân xưa!
Đón Xuân quê mẹ, cõi phương Nam
Lửa Hạ như thiêu, bỏ việc làm
Trốn nắng ở nhà nghe máy lạnh
Ồn ào như cảnh đón xuân sang!
Tết đến, năm qua! Cũng bạn bè
Cùng nhau chúc tụng, lắng nhau nghe
Dư âm ngày Tết quê hương cũ
Cùng lớn thanh âm thế hội hè!
Mừng anh, mừng chị lại mừng tôi
Tuổi nữa gắn lên tóc... bạc rồi!
Cứ chúc cùng nhau nhiều sức khoẻ
Để còn hưởng Tết với nhau thôi!
Đồ Ngông,
12-10-04.
Pháo Nổ Xuân Nầy!
Tớ tính năm nay với bạn bè
Cùng nhau pháo nổ xúm nhau nghe
Tiếng de, tiếng nút kêu canh cách
Âm trống, âm thùng dộng chẻ tre
Cứ nói, cứ la vang trời đất
Lại đùa, lại xạo bể "bô" xe.
Người người ngạo nghễ như ra trận
Chẳng chết thằng Tây, chẳng chém vè!
Đồ Ngông,
11-11-04.
Chuyện Khai Bút.
Đầu năm mở bút viết thơ chơi
Nhưng bút..., ngờ đâu hết mực rồi!
Cắn bút, ngồi ngơ trong chốc lát
Ngậm buồn, đứng ngó thoảng mây trôi.
Ý đi, ý đến sao chưa tới?
Chữ về, chữ lại vẫn xa vời!
Đầu năm "khai" bút... mà "không mở"
Bút đóng để dành những ý chơi!
Đồ Ngông,
14-01-07.
Tết!
Thiên hạ xôn xao đua đón Tết
Tiền kho đổ trút mua cho hết
Nào quà, nào biếu lẫn lì xì
Lại "xếp", lại "thân" cùng bạn thiết
Bận rộn, xập xình lo đáo để
Ba chân, bốn cẳng mà chưa hết
Người giàu nườm nượp tranh nhau sắm
Kẻ khó lo buồn: "Rầu muốn chết!"
Đồ Ngông,
17-01-07.
Xuân Lại Xuân.
(Họa vận bài "Đầu Xuân nhớ lại" của Cổ Nguyệt)
Xuân đi, Xuân lại rồi Xuân sang
Từng cánh hoa mai rực ánh vàng
Đón Tết, trẻ con mừng khắp chốn
Chào Xuân, thiên hạ vui muôn đàng.
Mỗi năm một tuổi: Ngồi hoài niệm
Từng tháng lại ngày: Đốt nén nhang
Nhìn khói hương bay, bay tỏa nhẹ
Lòng còn vương vấn, dạ ngổn ngang.
Đồ Ngông,
13-03-07.
Đầu Xuân Nhớ Lại.
Năm cũ qua rồi, năm mới sang,
Miền nam nước Việt rực mai vàng.
Đầu làng pháo nổ vang vang dậy,
Cuối xóm lân reo khắp khắp đàng.
Trẻ nhỏ lăng xăng mừng áo mới,
Người già thong thả đốt trầm nhang.
Đầu Xuân, đất khách, ngồi mơ lại:
Cảnh cũ, người xưa, dạ ngổn ngang..
Cổ Nguyệt.
Độc Ẩm.
Đầu năm lấy giấy viết thơ chơi
Nhưng ý đi đâu mất biệt rồi
Lí nhí, loay hoay mà chẳng được
Một mình độc ẩm “đợi thơ” chơi!
Đồ Ngông,
01-03-09.
Chúc Tết.
Tết đến, năm qua lại chúc nhau
Chúc nhau sức khỏe được sống lâu
Làm ăn khấm khá, nên danh phận
Tiền của dư ăn, lại phát giầu.
Chúc cháu, chúc con thêm có nhiều
Đứa thì thành đạt, đứa duyên yêu
“Được voi” lại có “nàng tiên” đẹp
Hí hửng cùng nhau, hí hửng nhiều!
Ngày Xuân cầu chúc đến bao người
Chúc tụng ước mơ, có thế thôi
Đời khổ quá nhiều, ta cứ ước
Mong mong, ước ước đẹp thêm đời!
Đồ Ngông,
06/01/10.
Tết Ngày Thơ.
Nhớ Tết ngày xưa bé tí ti
Lại mong đến Tết được lì xì
Có tà áo mới xun xoe: “Lạ!”
Lại chiếc quần xinh súng sính: “Kỳ!”
Dạo khắp phố phường trên bước nhảy
Lân la nội ngoại bước chân đi
Ngày thơ mong Tết như trông mẹ
Đi chợ về trưa thật dị kỳ!
Đồ Ngông,
07/01/10.
Xuân Đến!
Mùa Đông tàn tạ nay đã tàn
Trời đất giao hòa đón Xuân sang,
Cây cỏ đua nhau chồi với lộc
Hoa cùng chen chút mừng Xuân sang!
Mùa Đông chui rúc, nay ló mặt
Sặc sỡ quần tơ, áo lụa hàng
Nàng Xuân phơi phới, tô màu sắc
Lặng ngồi nhấm rượu, đón Xuân sang!
Đồ Ngông,
07/01/10.
Đối Ẩm Với Nàng Xuân.
Nàng Xuân hơ hớ chưa chồng
Nõn nà da thắm, càng trông đẫy đà
Sắc Xuân rạng rỡ thêm ra
Tình Xuân e ấp, hương hoa thêm nồng
Rượu Xuân còn đợi, còn mong
Nàng Xuân đối ẩm, khơi dòng tứ thơ!
Đồ Ngông,
07/01/10.
Xuân Nghệ Sĩ.
Mùa Xuân cây cỏ nẫy chồi
Vương vương sức sống, ngõ lời thế nhân
Tốt tươi thêm đẹp cuộc đời
Khi mùa Xuân đến, người người hân hoan
Qua rồi mùa Đông gian nan
Hết thời lạnh lẽo, tuyết tan, đất mầu
Ngàn hoa khoe thắm đua nhau
Bướm vờn, ong lượn với bao sắc màu.
Những người nghệ sĩ “chợt” mau
Vang lời ca hát, ghi thành bài thơ
Nghiêng nghiêng nốt nhạc, cung tơ
Ngân nga tiếng vọng, hòa trong thác ngàn,
Trở về trong giấc miên man
Nàng Xuân đang “dáng” cho người ngợi ca!
Đồ Ngông,
07/01/10.
Xuân Thì!
Đời người có một thời xuân
Hai mươi năm lẽ, trong vườn bướm bay
Rộn ràng như nắng ban mai
Vầng dương chói lọi, tràn lời hát ca
Trăm năm một cõi người ta
Thời xuân để xứng, lời ca thỏa lòng!
Đồ Ngông,
07/01/10.
Quà Tết.
Tết nhau một chút đôi quà
Không nhiều thì ít gọi là giao duyên
Quà mừng dịp Tết triền miên
Nhiều người! Cũng lại đôi phen thẩn thờ,
Gói quà to nhỏ trông chờ
Nội lo quà Tết, đủ cho ể mình!
Đồ Ngông,
10/01/10.
Nhớ Tết Quê Nhà!
Mỗi lần Tết đến lại cùng lo
Mua sắm nầy kia chạy vắt giò
Bánh mứt, trái cây, mai lại đẹp
Lì xì, quà biếu, rượu đầy vò
Dưa chua, bánh tráng cùng đồ nhấm.
Củ kiệu, thịt hầm với cá kho
Nội, ngoại, láng giềng ba bửa Tết
Vui say, chúc tụng chẳng cần lo.
Đồ Ngông,
10/01/10.
Những Mùa Xuân Đi Qua!
Nhớ những mùa Xuân ngày xưa
Mình cùng với nhau
Hẹn hò đi chúc Tết.
Ta đến cùng nhau
Mừng tuổi ông bà rồi cùng nhau chúc tụng:
Một năm mới vuông tròn
May mắn,
Vạn sự như ý; sức khoẻ dồi dào
để dựng nên cơ nghiệp.
Mấy mươi năm
Ta không còn mơ về dĩ vảng
Để cuộc đời cứ trôi
Như mùa Xuân đi qua
Rồi mùa Xuân lại đến.
Hết Tết nầy và Tết khác lại đi.
Ta vẫn là Ta!
Ta đã trở nên già
Vì già mà ngồi nhớ lại
Một năm dài, dĩ vảng lại đi qua!
Đồ Ngông,
10/01/10.
*Những Bài Thơ : Tết Và Xuân.
Đón Tết Và Xuân.
Xuân nầy thấm thoát đã hai mươi
Hưởng Tết bao năm ở xứ người
Pháo Tết, bánh chưng chừng tẻ nhạt
Nắng chiều bóng ngã: Nhớ Xuân xưa!
Đón Xuân quê mẹ, cõi phương Nam
Lửa Hạ như thiêu, bỏ việc làm
Trốn nắng ở nhà nghe máy lạnh
Ồn ào như cảnh đón xuân sang!
Tết đến, năm qua! Cũng bạn bè
Cùng nhau chúc tụng, lắng nhau nghe
Dư âm ngày Tết quê hương cũ
Cùng lớn thanh âm thế hội hè!
Mừng anh, mừng chị lại mừng tôi
Tuổi nữa gắn lên tóc... bạc rồi!
Cứ chúc cùng nhau nhiều sức khoẻ
Để còn hưởng Tết với nhau thôi!
Đồ Ngông,
12-10-04.
Pháo Nổ Xuân Nầy!
Tớ tính năm nay với bạn bè
Cùng nhau pháo nổ xúm nhau nghe
Tiếng de, tiếng nút kêu canh cách
Âm trống, âm thùng dộng chẻ tre
Cứ nói, cứ la vang trời đất
Lại đùa, lại xạo bể "bô" xe.
Người người ngạo nghễ như ra trận
Chẳng chết thằng Tây, chẳng chém vè!
Đồ Ngông,
11-11-04.
Chuyện Khai Bút.
Đầu năm mở bút viết thơ chơi
Nhưng bút..., ngờ đâu hết mực rồi!
Cắn bút, ngồi ngơ trong chốc lát
Ngậm buồn, đứng ngó thoảng mây trôi.
Ý đi, ý đến sao chưa tới?
Chữ về, chữ lại vẫn xa vời!
Đầu năm "khai" bút... mà "không mở"
Bút đóng để dành những ý chơi!
Đồ Ngông,
14-01-07.
Tết!
Thiên hạ xôn xao đua đón Tết
Tiền kho đổ trút mua cho hết
Nào quà, nào biếu lẫn lì xì
Lại "xếp", lại "thân" cùng bạn thiết
Bận rộn, xập xình lo đáo để
Ba chân, bốn cẳng mà chưa hết
Người giàu nườm nượp tranh nhau sắm
Kẻ khó lo buồn: "Rầu muốn chết!"
Đồ Ngông,
17-01-07.
Xuân Lại Xuân.
(Họa vận bài "Đầu Xuân nhớ lại" của Cổ Nguyệt)
Xuân đi, Xuân lại rồi Xuân sang
Từng cánh hoa mai rực ánh vàng
Đón Tết, trẻ con mừng khắp chốn
Chào Xuân, thiên hạ vui muôn đàng.
Mỗi năm một tuổi: Ngồi hoài niệm
Từng tháng lại ngày: Đốt nén nhang
Nhìn khói hương bay, bay tỏa nhẹ
Lòng còn vương vấn, dạ ngổn ngang.
Đồ Ngông,
13-03-07.
Đầu Xuân Nhớ Lại.
Năm cũ qua rồi, năm mới sang,
Miền nam nước Việt rực mai vàng.
Đầu làng pháo nổ vang vang dậy,
Cuối xóm lân reo khắp khắp đàng.
Trẻ nhỏ lăng xăng mừng áo mới,
Người già thong thả đốt trầm nhang.
Đầu Xuân, đất khách, ngồi mơ lại:
Cảnh cũ, người xưa, dạ ngổn ngang..
Cổ Nguyệt.
Độc Ẩm.
Đầu năm lấy giấy viết thơ chơi
Nhưng ý đi đâu mất biệt rồi
Lí nhí, loay hoay mà chẳng được
Một mình độc ẩm “đợi thơ” chơi!
Đồ Ngông,
01-03-09.
Chúc Tết.
Tết đến, năm qua lại chúc nhau
Chúc nhau sức khỏe được sống lâu
Làm ăn khấm khá, nên danh phận
Tiền của dư ăn, lại phát giầu.
Chúc cháu, chúc con thêm có nhiều
Đứa thì thành đạt, đứa duyên yêu
“Được voi” lại có “nàng tiên” đẹp
Hí hửng cùng nhau, hí hửng nhiều!
Ngày Xuân cầu chúc đến bao người
Chúc tụng ước mơ, có thế thôi
Đời khổ quá nhiều, ta cứ ước
Mong mong, ước ước đẹp thêm đời!
Đồ Ngông,
06/01/10.
Tết Ngày Thơ.
Nhớ Tết ngày xưa bé tí ti
Lại mong đến Tết được lì xì
Có tà áo mới xun xoe: “Lạ!”
Lại chiếc quần xinh súng sính: “Kỳ!”
Dạo khắp phố phường trên bước nhảy
Lân la nội ngoại bước chân đi
Ngày thơ mong Tết như trông mẹ
Đi chợ về trưa thật dị kỳ!
Đồ Ngông,
07/01/10.
Xuân Đến!
Mùa Đông tàn tạ nay đã tàn
Trời đất giao hòa đón Xuân sang,
Cây cỏ đua nhau chồi với lộc
Hoa cùng chen chút mừng Xuân sang!
Mùa Đông chui rúc, nay ló mặt
Sặc sỡ quần tơ, áo lụa hàng
Nàng Xuân phơi phới, tô màu sắc
Lặng ngồi nhấm rượu, đón Xuân sang!
Đồ Ngông,
07/01/10.
Đối Ẩm Với Nàng Xuân.
Nàng Xuân hơ hớ chưa chồng
Nõn nà da thắm, càng trông đẫy đà
Sắc Xuân rạng rỡ thêm ra
Tình Xuân e ấp, hương hoa thêm nồng
Rượu Xuân còn đợi, còn mong
Nàng Xuân đối ẩm, khơi dòng tứ thơ!
Đồ Ngông,
07/01/10.
Xuân Nghệ Sĩ.
Mùa Xuân cây cỏ nẫy chồi
Vương vương sức sống, ngõ lời thế nhân
Tốt tươi thêm đẹp cuộc đời
Khi mùa Xuân đến, người người hân hoan
Qua rồi mùa Đông gian nan
Hết thời lạnh lẽo, tuyết tan, đất mầu
Ngàn hoa khoe thắm đua nhau
Bướm vờn, ong lượn với bao sắc màu.
Những người nghệ sĩ “chợt” mau
Vang lời ca hát, ghi thành bài thơ
Nghiêng nghiêng nốt nhạc, cung tơ
Ngân nga tiếng vọng, hòa trong thác ngàn,
Trở về trong giấc miên man
Nàng Xuân đang “dáng” cho người ngợi ca!
Đồ Ngông,
07/01/10.
Xuân Thì!
Đời người có một thời xuân
Hai mươi năm lẽ, trong vườn bướm bay
Rộn ràng như nắng ban mai
Vầng dương chói lọi, tràn lời hát ca
Trăm năm một cõi người ta
Thời xuân để xứng, lời ca thỏa lòng!
Đồ Ngông,
07/01/10.
Quà Tết.
Tết nhau một chút đôi quà
Không nhiều thì ít gọi là giao duyên
Quà mừng dịp Tết triền miên
Nhiều người! Cũng lại đôi phen thẩn thờ,
Gói quà to nhỏ trông chờ
Nội lo quà Tết, đủ cho ể mình!
Đồ Ngông,
10/01/10.
Nhớ Tết Quê Nhà!
Mỗi lần Tết đến lại cùng lo
Mua sắm nầy kia chạy vắt giò
Bánh mứt, trái cây, mai lại đẹp
Lì xì, quà biếu, rượu đầy vò
Dưa chua, bánh tráng cùng đồ nhấm.
Củ kiệu, thịt hầm với cá kho
Nội, ngoại, láng giềng ba bửa Tết
Vui say, chúc tụng chẳng cần lo.
Đồ Ngông,
10/01/10.
Những Mùa Xuân Đi Qua!
Nhớ những mùa Xuân ngày xưa
Mình cùng với nhau
Hẹn hò đi chúc Tết.
Ta đến cùng nhau
Mừng tuổi ông bà rồi cùng nhau chúc tụng:
Một năm mới vuông tròn
May mắn,
Vạn sự như ý; sức khoẻ dồi dào
để dựng nên cơ nghiệp.
Mấy mươi năm
Ta không còn mơ về dĩ vảng
Để cuộc đời cứ trôi
Như mùa Xuân đi qua
Rồi mùa Xuân lại đến.
Hết Tết nầy và Tết khác lại đi.
Ta vẫn là Ta!
Ta đã trở nên già
Vì già mà ngồi nhớ lại
Một năm dài, dĩ vảng lại đi qua!
Đồ Ngông,
10/01/10.
Wednesday, February 3, 2010
H.T Chữ Nghĩa 7: “Những Bài Viết Về Vu Lan Và Mẹ”
“Những Bài Viết Về Vu Lan Và Mẹ” Được Ra Đời!
Với những bài viết về con cái và cho con, tôi thấy là tạm đủ. Tuy nhiên, sau khi suy nghĩ kỹ lại, thì không thể không nghĩ đến vai trò của người Mẹ và nhất là tình mẹ thương con. Với tình cảm và sự mềm mỏng tự nhiên của một người đàn bà; nhất là của những phụ nữ Á Đông, thì họ dễ dàng thu hút con cái, đó là nguyên nhân người mẹ có thể hướng dẫn, giáo dục con cái sẽ được tốt hơn ở nơi cái xã hội Tây Phương nầy. Do suy nghĩ như vậy, nên tôi cộng thêm vào bài “Hãy thương yêu Mẹ” trong “Những bài viết cho con” bằng những bài viết ca tụng Mẹ hay tri ân mẹ trong ngày Lễ Vu Lan để thành “Những bài viết về mẹ”; thứ nhất để Thanh Thiếu Niên hiểu ý nghĩa sâu xa về ngày báo hiếu cho mẹ trong đạo Phật qua tấm gương của Ngài Đại Hiếu Đại Bồ Tát Mục Kiền Liên, thứ hai để nhắc nhỡ các em nhớ đến mẹ, hiểu công lao mà mẹ đã “bỏ ra” cho các em mà từ đó để các em biết thương mẹ, nghe lời mẹ rồi từ từ mẹ sẽ hướng dẫn, lôi kéo các em vào con đường tốt, có ích cho mình và cho xã hội ở mai sau.
Tôi ráng vận dụng mọi khả năng từ ngôn từ diễn tả đến từ ngữ sử dụng hoặc những tấm gương có thật được chuyển hóa để nhằm thu hút Thanh Thiếu Niên “phải cảm động” trước tình thương của chính mẹ mình. Và từ đó người mẹ sẽ đóng vai trò quan trọng “lôi kéo” con vào con đường tốt. Tôi không biết kết quả sự cố gắng của mình tới đâu, vì các em không mấy đứa hiểu rành tiếng Việt để đọc những bài viết của tôi, mà tôi chỉ mong nhờ sự trợ giúp của bậc cha mẹ mà thôi! Quả cũng thật là gian nan! Nhưng tôi thấy vào mùa Vu Lan có khá đông người, không biết do thời tiết tốt hay là do bậc cha mẹ tác động vào. Tôi chỉ nghĩ: Tôi cứ viết vì một tấm lòng, còn kết quả ra sao thì ra!
Không phải tôi không coi trọng vai trò của người cha trong vấn đề giáo dục con cái; nhưng vì tánh nóng nảy, thiếu kiên nhẫn hay cứng cỏi khiến không ít trường hợp đã có tác động không tốt giữa cha và con làm cho sự hướng dẫn con gặp nhiều khó khăn hoặc nan giải. Tôi chỉ đưa biện pháp nầy ra nhằm giúp giải quyết khó khăn đó là chính, và ngoài ra nếu biện pháp nầy có kết quả thì tôi cũng mừng cho những ai được sự hỗ trợ của nó.
Từ đó cứ vào mùa Vu Lan báo hiếu trong hai ba năm liền, tôi cố gắng viết dù là văn hay thơ, dù là ngắn hay dài, tôi hâm nóng tình “con nhớ ơn cha mẹ”, tôi chỉ sợ là các em sẽ quên. Nhưng về sau nầy, theo nhiều diễn biến của xã hội, các bậc cha mẹ không dám buông thỏng con cái để theo đuổi công việc làm ăn nữa; mà đa số lại bám sát vào con: Đưa rước đi học, cho học thêm, hay học đàn, học võ, thể thao... để chúng không có thì giờ bị bạn bè, người xấu lôi cuốn vào tệ nạn. Tình hình kinh tế càng khó khăn, tệ nạn càng dẫy đầy; luật pháp càng nhân đạo, thì tệ nạn cũng nhân đó mà vươn lên. Sự dạy con trở nên là một vấn đề quan yếu! Sau đây là một số bài cho cùng mục đích ấy:
*Hãy Thương Yêu Mẹ!
Con yêu dấu,
Không phải kể ơn khi Ba viết về đề mục nầy. Nhưng ít ra khi làm con người có suy nghĩ, có được ý thức, tức là con đã biết mình thương người nào, ghét người nào; và con cũng cần nên biết Ba Mẹ mình đã làm những gì cho mình, và làm việc ấy với mức độ hi sinh ra sao? Nhiều hay ít?
Ba không biết bây giờ con có người yêu hay bạn gái chưa? Tình yêu con dành cho người bạn gái thế nào? Gần thì vui, xa thì nhớ phải không con? Tình yêu ấy mới chỉ là mãnh liệt, bộc phát trong khoảng thời gian nào đó thôi. Chứ còn một thứ tình yêu khác mà con không thể tìm ra được khi Ba Mẹ đã mất! Đó là tình Ba Mẹ thương con!
Chắc có lần con đã ngắm nghía và quan sát một bông hoa từ lúc nó còn búp đến khi nó nở, tàn rồi trở thành trái. Đó là một lẽ của tạo hóa! Thời gian mà con thích nhìn nó nhất là lúc nó nở hoàn toàn. Có những cánh hoa mềm mại, màu mơn mỡn, nhụy lấm tấm vàng, đẹp đẽ làm sao ấy! Và lúc mà hoa ấy bắt đầu úa để tạo thành trái là lúc con không thích nhìn nữa. Đấy là giai đoạn của loài hoa. Con người cũng không khác hơn bao nhiêu con ạ! Con người lúc bắt đầu dậy thì, phát triển như bông hoa đang độ búp. Khi hoa nở là lúc thanh niên nam nữ vào lứa tuổi yêu đương. Cho nên người xưa mới gọi thời kỳ ấy là "Tuổi thanh xuân" hay "Thời kỳ hoa bướm", giống các con hiện nay vậy. Các thiếu nữ là những bông hoa. Hoa nở ra mỗi bông một vẻ, màu sắc mơn mỡn xinh tươi, tràn đầy sức sống, lay mình trong gíó để chào đón các cánh bướm "chàng trai" đang nhởn nhơ, tung cánh khoe màu sắc của cánh mình. Con thấy cảnh ấy có nên thơ không? Chính vì vậy, những vần thơ tình, những bài hát yêu đương, những tiếng còi sinh hoạt thanh niên đều vào thời ấy cả! Và đó, cũng là thời kỳ nhiều kỹ niệm nhất được gom góp bỏ vào "rương cuộc đời" để về già, ngồi uống nước trà mà nhớ lại!
Khi con chọn được người yêu và tiến đến hôn nhân, quyết lập gia đình tức là bắt đầu vào giai đoạn khác của con người. Những năm đầu chưa có con, hai vợ chồng vẫn còn thoải mái, đi đây đi đó, vui vẻ lẫn nhau. Khi có con thì cặp vợ chồng nào cũng vậy. Cũng phải lo lắng, nghĩ đến làm thế nào chăm sóc cho con. Làm có tiền để lo cho con đầy đủ. Con mình phải đẹp thế nầy, thế kia. Ngoan thế nào? Học giỏi ra làm sao?
Mỗi bước trưởng thành của cái thai là mang thêm một suy tính cho người mẹ và suy nghĩ cho cả người cha. Đôi khi cái thai làm cho người mẹ ăn không được ngon, uống không được thoải mái. Hoặc đôi lúc sức khoẻ yếu kém, nhưng người mẹ vẫn thấy thích thú: Vì mình sắp có con. Bước đi ấy phải mất 9 tháng 10 ngày!
Sự đau đớn của Mẹ sinh con ra không phải là đơn giản. Chắc có lúc, con đã coi phim trên truyền hình, có vài đoạn phim chiếu cảnh người mẹ sinh con, quả cực khổ vô ngần như Thánh Kinh đã viết: "Ngài (Đức Chúa Trời Giê Hô Va) phán cùng người nữ rằng: Ta sẽ thêm một điều cực khổ bội phần trong cơn thai nghén; ngươi sẽ chịu đau đớn mỗi khi sinh con;..." (Sáng thế ký; 3:10).
Khi con ra đời, nhìn thấy con trọn lành, mẹ con mĩm cười, hôn đứa con mình lần đầu tiên: Sao mà dễ thương quá! Rồi nửa đêm con thức giấc đòi bú, ỉa, đái hoặc con khóc; tất cả sự việc đó mẹ con đều phải thức, giấc ngủ chẳng được ngon! Chứ không như bây giờ, mẹ con kêu con dậy để học bài vì trời đã tối, con lại cự nự, cằn nhằn. Hoặc kêu con ngủ sớm để mai dậy sớm thì con cũng lớn tiếng, cộc cằn. Đó là chưa kể đến ngày thì mẹ phụ cùng ba, tối về con lại bị bệnh nóng sốt hay khóc suốt đêm, thì con cứ thử nghĩ: Mẹ con sẽ phải làm gì? Mỗi năm con mỗi trưởng thành, mỗi năm mẹ con phải lo nhiều hơn. Ai đi làm, ai cơm nước, ai giặt giũ quần áo cho con, ai dậy sớm thức khuya. Công sức ấy rất nhiều con ạ! Đó là tình mẹ thương con! Nếu "công cha" chỉ cao "như núi Thái sơn", thì "Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chày ra", không bao giờ dứt. Nếu con đã hát karaoké, thì ba nghĩ ít ra cũng có một lần con hát bài "Lòng mẹ" của nhạc sĩ Y-Vân: "Lòng mẹ bao la như biển Thái bình dạt dào" và "lòng mẹ như dòng suối hiền ngọt ngào" và nhiều...nhiều nữa! Con cảm thấy lòng mình thế nào khi con hát?
Có một câu chuyện hồi nhỏ ba học, bây giờ ba kể lại cho con nghe. Chuyện đó nói về lòng mẹ thương con: "Một ngày kia, có một người thợ săn đi vào trong rừng săn thú. Đi đến một rừng cây nọ, người thợ săn thấy con vượn mẹ đang đèo con vượn con chuyền qua cành. Người thợ săn liền lấy cung tên nhắm bắn con vượn mẹ. Con vượn trúng tên. Biết mình không thể sống được nữa, con vượn mẹ liền cho con bú, xong rồi lăn ra chết. Con vượn con bò quanh vượn mẹ kêu gào! Người thợ săn bắt luôn con vượn con đem về nuôi. Nhưng liền mấy ngày nó không ăn, không uống rồi cũng chết".
Con có hiểu chuyện kể ấy không? Vượn mẹ thương con đến lúc sắp chết vẫn còn sợ con đói và vượn con thương mẹ cũng không ăn, không uống mà chết. Thì đối với con người, tình thương con còn sâu đậm hơn nữa con ạ! Mỗi lúc con đi chơi về khuya, con đâu biết mẹ con cứ thức giấc chờ con. Con càng về khuya thì mẹ con càng bồn chồn, không an lòng! Thực ra, tình mẹ bỏ ra không bao giờ tính toán đúng như câu:
Mẹ nuôi con như biển hồ lai láng,
Con nuôi mẹ tính tháng, tính ngày. (ca dao)
Những điều ấy bây giờ Ba nói thì con chẳng chịu tin. Nhưng đến khi lớn lên có vợ, có chồng và có con thì lúc đó con mới hiểu. Khi con hiểu thì Ba Mẹ có thể đã mất đi rồi! Cho nên, trong đạo Phật có ngày lễ Vu-Lan, đó là ngày báo hiếu vào ngày rằm tháng bảy. Lễ ấy bắt đầu lúc Ngài Mục-Kiền-Liên báo hiếu cho mẹ được truyền đến nay. Và sau nầy, trong buổi lễ có thêm phần "Bông hồng cài áo". Ai còn mẹ được cài bông hồng đỏ, ai mất mẹ thì cài bông hồng trắng. Nếu lúc ấy, con phải cài bông hồng trắng thì có lẽ: "Lòng con chan hòa nước mắt!", mà muốn mình được cài lên bông hồng đỏ. Vậy thì, con đừng đợi đến lúc ấy, một ngày nào đó, "Rồi một ngày nào đó, con về nhìn Mẹ yêu, nhìn thật lâu, và nói với Mẹ rằng: Mẹ ơi! Mẹ ơi!..Mẹ!..Mẹ có biết rằng...biết rằng...Con yêu Mẹ lắm không?" (Bông hồng cài áo, nhạc Phạm Thế Mỹ). Chắc lúc đó, Mẹ con sẽ nhìn con qua làn nước mắt vì cảm động.
Mẹ già như chuối Ba Hương,
Như xôi nếp một, như đường mía lau. (ca dao)
*Bài Viết Cho Người Bạn Nhỏ
(Nhân ngày lễ "Vu lan").
Bạn nhỏ ơi!
Ngày Vu-lan lại đến nữa rồi! Lòng em có nôn nao không? Em có nghĩ gì về mẹ mình không? Em hãy dành một chút thì giờ đi em nhé! Em hãy nhớ lại mái tóc mẹ, nhìn kỹ vào sóng mũi, vầng trán hoặc khóe miệng của mẹ cười...Để rồi sau nầy, khi mẹ mất đi em sẽ không bao giờ được thấy nữa. Ngày ấy tất cả những gì sống động của mẹ đều vĩnh viễn ra đi!
Theo thói thường, cái gì mình có trong hiện tại, hoặc đang nắm trong tầm tay thì mình không thấy quý. Khi mất đi rồi, mình mới thấy nó cần thiết và đôi lúc trở nên quý giá vô ngần!
Mẹ đã đưa em vào đời. Mẹ đã bồng em, hôn em, trìu mến em. Bầu sữa mẹ giúp cho em được lớn. Người của mẹ trở nên gầy gò, và da mặt của mẹ theo thời gian cũng nhăn nheo đi. Em có biết vì sao không? Có khi nào em nghĩ đến là do em mà mẹ trở nên như thế không? Em đừng đổ lỗi hẵn cho thời gian nha! Em có biết đâu mỗi giấc ngủ của em, mỗi cơn nóng sốt, hoặc chỉ một buổi em ăn cơm không được, đều là một sự lo lắng chập chùng cho mẹ cả ngày lẫn đêm.
Mỗi lúc em càng lớn hơn. Tới ngày em vào trường học, mẹ phải lo cơm nước, quần áo cho em. Công việc của mẹ càng nhiều thêm. Nào chị, nào anh lại nào em. Bao nhiêu người thì công việc gấp bấy nhiêu lần. Chắc có lẽ mẹ không còn đủ thì giờ để săn sóc cho chính mẹ. Đó là chưa kể mẹ phải lo đi làm kiếm tiền phụ với ba để trang trải chi phí cho gia đình, mua sắm cho em, cho anh và cho chị.
Bạn nhỏ ơi!
Ngày "Mother’s Day" là một ngày tượng trưng. Một bó hoa, một tấm thiệp, một ngày về thăm mẹ, một nụ hôn vẫn chưa đủ, em ạ! Em có nghe người ta đọc lên câu ca dao: "Mỗi đêm mỗi thấp đèn trời, cầu cho cha mẹ sống đời với con", hoặc câu: "Chiều chiều ra đứng ngõ sau, nhớ về quê mẹ ruột đau chín chiều". Mẹ đã dành cho em suốt một khoảng cuộc đời, thì cầu nguyện, nhớ nhung vẫn hãy còn chưa thấm vào đâu!
Ngài Đại-Hiếu Bồ-Tát Mục-Kiền-Liên đã phải nhờ đến mười phương tăng cùng cầu nguyện để cứu mẹ thoát đời ngạ quỷ. Thế thì em, em sẽ làm gì?
Này bạn nhỏ ơi! Mỗi lúc em đi học, mẹ chỉ sợ em ăn không được, ngủ không đủ giấc, thân thể em sẽ ốm, sức khoẻ suy giảm đi; và sự học của em bị thua kém bạn bè, thời gian thành đạt phải kéo dài thêm ra, đời của em càng gian nan cực khổ. Và mỗi khi em đi chơi càng về khuya, mẹ càng thấp thỏm trông chờ. Mẹ không ngủ được, phải đi ra, đi vào. Nào em có biết không? Em có nhìn lên mái tóc của mẹ không? Ngày nào bóng mướt, bây giờ tóc bạc đã vương vương. Mỗi cọng tóc bạc là một nỗi buồn, một điều lo cho em. Mắt mẹ sâu hơn, quầng thâm đen hơn. Em có bao giờ nhìn thấy rõ được điều ấy không?
Em có thể đem đến cho mẹ một nụ cười, một niềm vui, một ý nguyện thỏa mãn bằng sự cố gắng học tập, thành đạt của mình. Em học giỏi, đậu cao, em thành danh, em có việc làm nhẹ nhàng, lương bổng hậu, điều đó đem đến ích lợi cho em; Nhưng tại sao lòng mẹ lại vui? Em chưa hiểu được ư? Nỗi vui ấy giống như em đi thi vậy. Em cố gắng học hành, học ngày học đêm; Đến ngày có kết quả, em mừng vì thấy em đậu có điểm cao; thì công mẹ em cũng vậy: Kết quả của em chính là thành quả của mẹ, hay em chính là kết quả công lao nuôi nấng của mẹ em.
Thế thì, em hãy vâng lời sự dạy bảo của mẹ em đi! Em hãy quấn quít, tâm tình, hỏi ý kiến của mẹ dù em có là bao lớn..! Thời gian đi qua rất nhanh! Khi mẹ đã già, mất đi, em sẽ không bao giờ...không bao giờ kiếm lại được nữa. Ngày ấy em có họa cái hình của mẹ thật to, hoặc ngồi nhớ mẹ bao nhiêu đi nữa, thì mẹ cũng đã..."đi rồi"!
Bạn nhỏ ơi!
Ngày Vu-Lan là ngày để em tưởng nhớ đến mẹ. Em có thể cầu nguyện cho mẹ dù mẹ chết hay còn sống. Ngày đánh dấu sự thay đổi của em, vì em biết rằng "Em hãy còn có mẹ", em hãy cố gắng đem đến cho mẹ những nguồn vui, những nụ cười bằng tình thương yêu mẹ, biết nghe lời và săn sóc mẹ như những ngày mẹ săn sóc cho em. Lúc ấy, em sẽ thấy lòng mình hân hoan, thơ thới đón nhận một bông hồng đỏ mà người ta sẽ cài lên áo em. Và một mai kia, dù em có phải nhận một bông hồng trắng thì em cũng chẳng phải thẹn lòng: Vì em đã làm tròn với mẹ...!
*Nỗi Niềm Của Mẹ !
Bạn nhỏ ơi!
Chắc em chưa có lần em để ý, mỗi khi em kể câu chuyện gì của em ở trường học mà vui thì mẹ em mĩm cười, vui vẻ cùng em. Còn khi em bước về nhà mặt mày em bí xị, mẹ em chưa dám hỏi đến em câu nào. Mẹ phải lựa lúc để tìm hiểu tại sao em buồn. Trong lúc ấy lòng mẹ cũng không an. Và mỗi lúc em ho, em than van nhức đầu mẹ bồn chồn hối thúc em đi khám bệnh, uống thuốc. Em có hiểu vì sao không?
Em ạ! Em có biết em chính là thân thứ hai của mẹ không? Em ra đời từ thân thể của mẹ, hay là từ con người của mẹ đã cấu tạo, thành hình vóc dáng của em. Mẹ nuôi em lớn, em là tâm tư của mẹ, em là phản ánh niềm mơ ước của mẹ. Em làm khác đi mẹ cảm thấy khổ sở vô cùng, mà em đi lạc hướng ngoài đời, em trở thành người xấu, hay em lêu lỏng sống cuộc đời không định hướng, không có tương lai ấy là niềm đau của mẹ đã khởi dậy không nguôi.
Bạn nhỏ ơi!
Hôm nay tôi muốn kể cho em nghe một câu chuyện, câu chuyện niềm đau của mẹ, đó cũng là lý do tại sao tôi là một người cha, mà tôi lại khuyến khích em nên thương mẹ, thương mến mẹ, vì tôi đã hiểu rằng không có tình thiêng liêng nào trong thế gian nầy trường cữu và sâu đậm bằng tình mẹ thương con. Câu chuyện nầy đã có một lần tôi được nghe, và đã ảnh hưởng nhiều trên cuộc sống của tôi. Hôm nay tôi sẽ kể lại cùng em, để em có đôi lần suy nghĩ.
"Tôi là đứa bé, nếu người ta nói trên trời thật sự có những vì sao xấu, thì một trong những vì sao xấu ấy lại là phần của tôi! Tôi không được may mắn từ thuở thiếu thời. Vào năm tôi lên tám, đứa em gái cùng đứa em trai kế tôi không biết vì lý do gì, chúng nóng sốt và mất đi trong vòng một tháng. Mẹ tôi khổ sở vô cùng, mất đi một đứa con là lòng lặng chết đi một khoảng thời gian dài, mà mất hai đứa thì anh thử nghĩ lòng mẹ tôi phải ra sao? Sau thời gian ấy ba tôi đi làm xa, lâu lâu mới về. Mẹ tôi phải tạo công việc để làm, một phần cho lòng bà được nguôi ngoai, hai là kiếm tiền để gia đình sinh sống. Mẹ tôi giỏi lắm! Chính vì sự giỏi giang ấy mà là một sự khổ cho tôi! Nhà không có người, mỗi khi mẹ tôi làm một việc gì, và buôn bán đắt chừng nào, mẹ tôi và tôi lại bận rộn chừng nấy. Tôi phải phụ giúp mẹ từ việc nhà cho đến việc buôn bán, ngoài thời gian đi học. Những đứa bạn cùng lứa tuổi như tôi chúng thoải mái đi chơi, không hề bị ngăn cấm; còn tôi không thể rời xa khỏi nhà hơn trăm thước. Riêng ba tôi mười bửa, nửa tháng lại trở về vài ngày rồi đi, khi nào hết việc thì ở nhà lâu hơn. Tôi không hiểu thế nào ba và mẹ tôi hay cãi cọ nhau lắm! Sự xung đột thường xuyên. Có những đêm mẹ tôi khóc, bà khóc thật nhiều! Tôi nghe bà khóc mà tôi chẳng biết làm sao? Cuối cùng tôi nói "Má đừng khóc nữa". Mẹ tôi lại khóc nhiều hơn! Thì ra, ba tôi không đưa tiền mà còn lại lấy tiền của mẹ tôi. Sự việc ấy cứ tiếp tục xảy ra. Có lần mẹ tôi nói với tôi "Mai mốt ba má thôi nhau, con theo má nhe!". Tôi nghe đến điều ấy, tôi lặng thinh mà nghe lòng mình chơi vơi. Tôi không muốn! Tôi không muốn sự việc ấy xảy ra. Rồi mẹ tôi có bầu. Những tháng gần sanh mẹ tôi lại khóc nhiều hơn và cứ như vậy đến khi mẹ tôi ra ngoài tháng. Có lần mẹ tôi bắt tôi lấy giấy, viết để ghi. Tôi tưởng ghi những gì ít thôi, nhưng không ngờ mẹ tôi đọc những chi phí mua thức ăn, giá cả của từng ngày, lui về trước cả tháng. Tôi buồn ngủ quá mà cố gắng ghi. Lúc ấy, tôi mới khám phá ra rằng: Trí nhớ của mẹ tôi thực quá tốt. Bà nhớ từng món đồ mua, nhớ từng giá tiền với số tiền lẽ. Mẹ tôi làm như vậy, "té ra" là do nơi ba tôi đưa tiền ăn uống mà ba tôi bảo là bà xài nhiều. Ngay cả tôi, ba tôi chẳng mấy khi cho tiền đi học, mọi thứ cũng đều do mẹ tôi. Có nhiều lúc bà bực mình ba tôi, bà đổ trút lên tôi. Tôi lớn lên, đôi lần, tôi không hiểu tôi là con ghẻ hay là con ruột của ba mẹ tôi. Tôi nhìn vào những gia đình của các đứa bạn, tôi ao ước: Tôi được một phần nào của tụi nó là tôi cảm thấy hạnh phúc lắm rồi...! Ba tôi đã làm khổ quá nhiều cho mẹ tôi và lây cả đến tôi!".
Bạn nhỏ ơi!
Qua câu chuyện trên, em thấy thế nào? Có những lúc mẹ phải âm thầm chịu đựng mọi đớn đau, sầu khổ, hoặc thiếu thốn mà tập trung lo cho con. Nếu em là người may mắn được có người cha biết chú ý và săn sóc cho em, em hãy trân trọng cha thật nhiều! Em hãy ngoan để cha mẹ vui lòng; mà cha mẹ cũng thỏa mãn với tất cả những gì bỏ ra để giúp em nên người. Trên đời nầy không ít những người cha chỉ biết ham vui cho chính thân mình như nhậu nhẹt, cờ bạc, đĩ điếm...để rồi về nhà làm khổ vợ lẫn con!
Bạn nhỏ ơi!
Em hãy trân trọng mẹ đi! Hãy trân trọng mẹ trong suốt cuộc đời của em. Có trân trọng mẹ; em mới thấy mẹ chịu khổ vì em, mẹ lo lắng cho em, mẹ thức khuya hồi hộp mỗi khi em đi chơi về quá trể. Em có chú ý đến mẹ, em mới thấy tóc mẹ nay đã bạc nhiều, người của mẹ gầy đi, dáng mẹ yếu dần...; để rồi em mới biết thương đến mẹ, em mới nhìn lại tương lai của mình và em mới cố gắng làm một điều gì để cho mẹ được vui.
Tôi sẽ mượn đoạn văn của Thiền sư Thích Nhất Hạnh để nói cùng em:
"..., Tôi chỉ nhắc anh: mẹ là chuối, là xôi, là đường, là mật, là ngọt ngào, là tình thương. Để anh đừng quên. Để chị đừng quên. Để em đừng quên. Quên là một lỗi lớn: cũng không phải lỗi nữa, mà là một sự thiệt thòi. Mà tôi không muốn anh chị thiệt thòi, vô tình mà bị thiệt thòi. Tôi xin cài vào túi áo anh một bông hoa hồng để anh sung sướng, thế thôi..." (Bông hồng cài áo).
Và cũng như Thiền sư Thích Nhất Hạnh, tôi cũng chỉ mong cho em, cho các bạn của em thấy được một nguồn vui nơi mẹ; để một ngày tốt trời nào đó, khi đi ra bờ biển nhìn sóng biển dạt dào, em khe khẻ hát lên "Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào, lòng mẹ thương con như dòng suối hiền ngọt ngào..." (Lòng mẹ -Y Vân). Rồi em cảm thấy em được chan hòa trong tình thương của mẹ, và vòng tay mẹ đang ôm chầm lấy em. Cả hai đều trong niềm vui sung sướng..!
*Sự Âm Thầm Của Mẹ !
Bạn nhỏ ơi!
Nếu có một ngày nào đó rỗi rảnh, em cứ nhìn mẹ làm các việc trong ngày rồi em sẽ thấy. Em không thể tưởng tượng được, mẹ làm quá nhiều công việc, từ ngày này qua ngày khác và chắc có lẽ sẽ kéo dài cho đến ngày mẹ trở nên yếu đuối không thể làm nhiều được nữa mới thôi!
Thói thường trong đời, ít ai để ý đến điều ấy. Người ta cứ coi đó như là một việc tự nhiên, nó xảy ra một cách vô tình và những người chồng cùng các đứa con cũng chẳng hề bận tâm hay ghé mắt đến chút nào! Cuộc đời cứ lặng lẽ trôi qua! Mẹ cứ âm thầm miệt mài cái bổn phận của mình theo từng thời gian một.
Hôm nay tôi muốn nói, muốn đề cập cùng em về một chuỗi ngày đăng đẳng làm việc của mẹ. Một sự hi sinh rất là thiêng liêng cho gia đình, cho chồng, cho con. Và với mục đích của tôi để em sẽ định lại vai trò của mình, em sẽ có được ý thức hơn trong việc đền đáp công ơn cha mẹ; mà mai nầy khi em trở thành một người chồng, một người vợ các em sẽ hiểu nhau hơn; sẽ giúp đỡ, tương nhượng lẫn nhau hầu tạo được một "chân hạnh phúc" trong cõi đời nầy.
Bạn nhỏ ơi!
Có một hôm, tình cờ tôi xem trên truyền hình một chương trình thời sự phỏng vấn bà mẹ nuôi năm đứa con. Bà kể lại các công việc làm của bà từ sáng sớm, bà phải thức dậy lúc mấy giờ, sửa soạn thức ăn, quần áo cho các con, chuẩn bị cho chúng đi học. Khi con đi học xong, bà phải làm những gì trong các thời gian còn lại. Rồi rước con về, chăm sóc cho chúng nó đến khi chúng đi ngủ. Tôi nhớ không rõ lắm trên bảng tổng kết là bà làm việc suốt khoảng 17, 18 tiếng đồng hồ mỗi ngày, bảy ngày trong tuần; nếu tính theo tiền đi làm thì bà phải được trả bằng một số tiền khá lớn. Vì tiếng Anh của tôi "lỏm bỏm" có khúc hiểu, khúc không; nên tôi không thể kể lại cho em một cách tường tận được. Mà đôi lúc tôi ngồi xem, tôi cũng tức cười: Tôi không hiểu bà nầy muốn nói lên sự hi sinh của một người mẹ hay là bà muốn kể với xã hội về sự đóng góp của bà trong xã hội. Người Úc, mà chắc có lẽ, với những người phương Tây đều có những nét thực tế như vậy. Họ không phải dấu diếm, che đậy hay âm thầm hi sinh hoặc chịu đựng. Đó cũng lại là một nét hay. Đối với người Việt của chúng ta, hay nói chung là đa số người Á Đông họ thường không kể, mà chỉ là "một sự âm thầm", vì kể ơn kể nghĩa là một điều không tế nhị lắm, làm giảm mất đi ý nghĩa sự hi sinh của mình. Nhưng em ạ! Ta cần nên biết. Biết để ta thương mẹ nhiều hơn, ta ráng học hành thêm lên, giúp mẹ làm các công việc mà mẹ phải bận rộn làm. Đó cũng là môi trường tạo cho em có được ý thức trong cuộc sống. Điều ấy về sau sẽ giúp cho em rất nhiều để em có được một gia đình hạnh phúc; hoặc em sẽ là một người cha, một người mẹ hiểu biết; đồng thời là một người con có hiếu. Một mai kia khi nhìn lại cuộc đời của mình đã trải qua, em chẳng thấy phải thẹn lòng vì em đã sống được một đời đáng sống: Có ích cho em, gia đình và cho xã hội. Em có suy nghĩ gì không? Hỡi người bạn nhỏ của tôi ơi!
Bây giờ, tôi sẽ kể cho em nghe một câu chuyện trong làng quê ở Việt Nam, mà câu chuyện ấy đã khiến lòng tôi suy nghĩ nhiều lắm từ lúc tôi mới mười bảy tuổi. Câu chuyện ấy giống như một điển hình của một người mẹ Việt Nam.
"Thuở ấy, tôi còn là một cậu học trò lớp Đệ Tam Trung học (tức lớp 10 bây giờ). Tôi sống hủ hỉ với ông nội tôi. Đối diện nhà ông nội tôi là gia đình của Bác Tư. Gia đình bác sống về nghề nông. Cứ sáng sớm vào khoảng bốn, năm giờ là bác đã thức dậy sửa soạn xe, bò, cuốc, rựa...là những dụng cụ để làm. Xong xuôi bác cùng bác gái ăn cơm, rồi lên xe bò đánh đi ra ngoài ruộng. Sau nầy, khi tôi cũng vào nghề nông tôi mới biết, bác gái tôi phải thức dậy sớm hơn để lo nấu cơm, làm thức ăn, sửa soạn thúng giống vừa cho hai vợ chồng, vừa phải soạn phần cho con cái. Khi trời sáng chúng thức dậy ăn uống và đi học. Ra đồng, bác gái cũng phải làm với bác trai, giờ giấc cũng như nhau, chỉ khác một điều là công việc của bác trai nặng nề hơn vì bác trai là đàn ông. Đến trưa bác gái lo nấu nướng. Ăn xong, thì bác trai nằm nghỉ, còn bác gái rửa chén, nồi rồi mới nghỉ ngơi được. Chẳng bao lâu, hai người phải tiếp tục công việc. Tới chiều, thu dọn lên xe bò, đánh xe về. Đến nhà bác trai tắm rửa, làm chút đỉnh, hoặc sửa soạn vài công việc cho ngày mai. Còn bác gái lo nấu ăn, tắm rửa các đứa con còn nhỏ vì gia đình của bác có đến tám người con. Ăn cơm chiều xong, bác trai nghỉ ngơi hay đi "tào lao thế sự" hoặc "nhậu" vài ly với bạn bè; bác gái lại phải nhắc nhở con học bài; giặt quần áo cho gia đình, cho con; dặn dò con làm gì ở ngày mai. Về sau, lúc tôi có con, tôi mới hiểu cuộc sống không gói gọn bao nhiêu đó, mà còn phải nhắc đến lúc con bệnh hoạn nữa. Nhiều lúc tôi nói với vợ tôi: "Nhà bác tư đông quá lở mà mấy đứa nhỏ bệnh hoài thì thật là cực khổ vô cùng, bác gái sẽ vất vã không ngớt. Nào thức dậy sớm lo cơm nước, nào đi làm, nào công việc nhà, nào con cái, nếu chúng nó bệnh nữa thì chắc có lẽ bà ấy chẳng ngủ được bao lâu trong ngày".
Em có hiểu được không? Chắc em cảm thấy một hình ảnh rất là xa lạ, em hãy hỏi mẹ em, mẹ em có thể giải thích cho em hiểu; rồi em hãy nhìn kỹ vào mẹ em, biết đâu mẹ có ít nhiều dáng dấp nào đó của câu chuyện nầy cũng không chừng.
Bạn nhỏ ơi!
Em yêu mến mẹ, em trân trọng mẹ, em vâng lời, làm theo các điều mẹ dạy chỉ là có lợi cho em mà thôi! Kinh nghiệm mẹ đã đi qua, cuộc đời mẹ đã trải, mẹ đúc kết truyền đạt lại cho em, mà em hãy còn nghi ngờ những điều ấy nữa ư? Tôi chỉ sợ mai kia khi hiểu được, em sẽ tiếc nuối không nguôi. Tôi cũng sẽ, tiếc dùm cho em đó!
Em có nhìn vào một cặp vợ chồng trẻ có một hai đứa con không? Nếu cả hai đi làm hảng, công việc vẫn giờ giấc như nhau, nhưng khi về nhà chồng có thể đọc báo, chơi "internet", đọc sách, đi nhậu, chơi "game", còn vợ phải lao vào bếp lo cơm nước, giặt quần áo, quét dọn nhà cửa, hút bụi, đi "shop"; nếu con bệnh thì lại thức khuya nữa thì cuộc sống con người không còn là một sự nương tựa lẫn nhau, phải không em? Đời đâu phải là "ai làm nô lệ cho ai", mà là một sự cộng hưởng, đồng nhịp nương tựa vào nhau để tạo nên hạnh phúc. Người đàn ông giống như con gà trống biết bao che, giúp đỡ cho con gà mái hầu con gà mái có đủ sức lực, khả năng làm tròn bổn phận tự nhiên của mình. Đừng để con gà trống của mình "nhu nhược" trở thành "dở dở ương ương" đi, em nhé! Hỡi người bạn nhỏ thân thiết của tôi ơi!..
*Tặng Cho Em!
Tôi sẽ tặng
một đóa hoa cho em để dành lưu niệm
Trong cuộc đời may mắn
Có bóng dáng mẹ hiền
Có những chiều gió thổi lá vào hiên
Em ngồi nghỉ, nghe lòng mình xào xạc...
Giây phút trôi đi
Như con nai buồn ngơ ngác
Bóng dáng qua rồi
Không níu lại được đâu!
Ngày lại ngày qua
Như thoáng hiện tình sầu
Rồi bỗng chốc
Em thổn thức trong lòng của mẹ!
Mây qua đi
Vầng dương vừa hé
Em thấy mình hạnh phúc hoặc khổ đau
Nhìn đại dương sóng biển dạt dào
Em chợt thấy
Lòng thêm nhiều muối mặn
Mặn trong lòng hay mặn ở trên môi?
"Tiếng hát cho con "trong tiếng hát đầu đời
Đó là những: "Niềm thương yêu của mẹ"...!
Được gởi vào những đoá hoa mới mẻ
Mà tôi sẽ làm quà
gởi tặng cho em
Qua đoá hoa em sẽ thấy mẹ hiền
Dù hoa ấy trắng màu hay sắc đỏ,
Dù hoa ấy có to hay là nhỏ
Vẫn là đóa hoa hồng tôi mến tặng cho em!
*Những Chiếc Lá Vàng.
(Tặng: Các bạn trẻ nhân ngày lễ Vu Lan năm 2007).
Những chiếc lá lại úa vàng sau các trận mưa thu. Mưa nhiều hôm đã thấm ướt đất. Khí trời lành lạnh. Cái lạnh càng ngày càng se thắt hơn thêm. Từng cơn gió lướt nhẹ, nhưng cũng đủ sức làm cho nhiều chiếc lá rời khỏi cành. Những lá vàng óng hay những lá vàng sậm, hoặc những chiếc trở nên đỏ, nên nâu. Cảnh mùa thu quả thật nên thơ! Không trách chi những nhà thơ hay những nhạc sĩ thường hay ca tụng mùa thu. Trong cái lành lạnh có gió nhè nhẹ. Trong cái cảnh màu xanh xanh, ua úa có nhiều cây với bộ áo trở màu điểm xuyết đâu đó cái màu sắc ở trong tranh. Trên trời những đám mây trắng vẩn đục kéo nhau hàng hàng. Cái cảnh hơi buồn buồn khiến người ta dễ nhung nhớ, nhung nhớ mông lung hay nhớ đến một kỷ niệm của một thời đã qua; hoặc một cuộc chia ly nào đó mà người ta dễ ký ức, nhất là trong lứa tuổi học trò.
Một buổi sáng rảnh rang, ly cà phê ở trên tay, quần áo đủ ấm với chiếc mũ len, che kín đến hai lỗ tai. Vừa thở hơi ra khói, vừa bước nhẹ ra mảnh vườn phía trước. Những chiếc lá vàng đã rụng khá nhiều, có cành chỉ trơ trụi, xương xẩu. Ngọn gió thoảng nhanh qua, những chiếc lá khô nằm trên mặt đất, lào xào khua động. Chúng xoáy tròn vào trong hốc của cái góc nhà. Lại thêm vài chiếc lá rơi. Chúng rơi không vội vàng, chỉ lả tả từ từ như sự mệt mỏi trong cái già nua của một kiếp người.
Một năm có bốn mùa ở cái xứ xa lạ này, không ai thích cái nóng nung người của mùa hè với đầy cát bụi từ sa mạc thổi về. Vừa nóng lại vừa khô khan làm người ta muốn ngộp thở. Vừa đi vừa chạy vẫn còn nghe nóng hừng hực. Lại thêm cái mùa đông rét mướt, thở ra khói giống cái ống bô xe; con người dầy, to lớn thêm ra vì quần áo nặng cũng không kém cái thân thể gầy còm, hom hem của mình. Thế mà vẫn hãy còn run lên vì lạnh. Chỉ có cái mùa xuân là tương đối dễ chịu, nhưng ấm áp chẳng được bao ngày thì gió sa mạc lại về, đành trốn trong những trung tâm thương mại hoặc nằm nhà mà nghe máy lạnh chạy vi vu hoặc ồn ào nhức óc.
Một tiếng ho của một bà đi qua. Một hình bóng quá quen thuộc. Lòng ngậm ngùi để nhớ. Trí nhớ bây giờ đã xa xôi. Cố moi ký ức để nhớ, một hình bóng nào đó ẩn hiện, chập chờn quanh đây. Cánh tay bà lão từ từ đưa lên. Ôi hình ảnh nào đó lại càng giống hơn; nó giống, giống hơn nữa. Tại sao mình lại không nhớ được. Cánh tay ấy quen quá mà! Ừ thì thôi! Khó nhớ quá! Một ngọn gió thoảng qua, vài chiếc lá vàng lại rơi! Trên cành cây bây giờ không còn được mấy chiếc lá nữa. Sự nuối tiếc cho những chiếc lá đơn côi ấy lại bắt đầu. Hai hình ảnh lại quện cùng nhau. Một chút cà phê để hương vị vấn vương cùng trí nhớ.
Hương cà phê thấm dần qua khứu giác. Cái mũi đã nhận diện được ra rồi. Cánh tay ấy, cái dáng ấy, cái giọng ho hen ấy nhất định không phải là của mẹ; mà tại sao lại giống mẹ không chừng. Vậy mà, từ nãy giờ cũng không nhớ được cái hình bóng ấy. Nó cứ lởn vởn xa xôi. Một cơn gió thoảng qua, lại vài chiếc lá rơi. Nhìn trên cây, các chiếc lá còn lại lung lay nhè nhẹ đang chờ. Vụt, trong trí lại nhớ đến mẹ. Những thân thương ấy cũng đang chờ, giống như các chiếc lá đang chờ. Chỉ cần một thoáng qua, tất cả đều nằm yên dưới đất.
Những chiếc lá rơi đi để mùa đông tàn tạ và mùa xuân lại đến. Con người rơi đi chỉ để nhớ để thương, để đi vào những ký ức khôn nguôi. Một kiếp người và chỉ một lần đến rồi lại một lần đi. Mấy mươi năm tưởng dài đăng đẳng, nhưng lại là chỉ trong thoáng chốc. Mới ngày nào còn bé tỉ ti, hay đòi tiền mua quà, hoặc làm nư không chịu uống thuốc để được nuông chìu. Thế mà bây giờ tóc đã bạc rồi, lần tiến lên phía trước. Mẹ, lại như chiếc lá vàng còn lại ở trên cây. Chỉ đợi chờ, đợi chờ cơn gió nhẹ thoảng qua!
Giữa hai hình ảnh ấy, tư tưởng lại ngập ngừng, ngập ngừng giữa nuối tiếc và sự đau lòng. Muốn thời gian ngừng lại, nhưng chàng hoàng tử đã lỡ tháo ống chỉ ra rồi, ống chỉ cuộc đời cứ buông, buông cho đến lúc hết mới thôi. Rồi đây bàn tay của mẹ không còn nữa. Những ký ức thơ ngây cũng lại tàn phai theo năm tháng. Những áng mây mùa thu cứ trôi, trôi mãi từng lớp lớp, hàng hàng. Bàn tay mẹ đang vẫy gọi, vấn vương:
Bàn Tay Mẹ.
Bàn tay này của mẹ
Nâng niu con trong những buổi đầu đời
Đong đưa lúc võng lúc nôi
Miệng à ơi, gật gù ru con ngủ.
Có những đêm dài
năm canh thao thức đủ,
Ngồi ôm con sốt ruột mãi trong lòng,
Cơn sốt nào,
cũng đưa mẹ hoài mong.
Cho con khỏe và ngày mau khôn lớn.
Bàn tay mẹ
từng mơn con bú mớm,
từng lừa xương, đút mỗi muỗng con ăn.
Từng ôm con, siết nhẹ trong lòng,
Thương con lắm,
Mẹ thương con nhiều quá!
Mẹ thương con
Tình thương con biển cả
như nước nguồn đem lấp mãi đại dương
Bao la ấy,
Nhưng vẫn hoài, không thấy đủ!...
Từ việc nầy lại nảy sanh ra việc khác, tôi vô tình trở thành người viết văn trong khoảng thời gian nầy; còn làm thơ thì chưa nghĩ tới, nhưng thỉnh thoảng làm một vài bài để chơi cũng như tôi đã thực thụ làm thơ tài tử từ năm Đệ Nhất. Nhưng thơ tôi trước kia chỉ để cho chính tôi thưởng thức và là nơi trải lòng trong những lúc có cảm xúc buồn vui. Thời tôi làm thơ hơi khá đó là lúc tôi về dạy tại trường Sơ cấp ấp 2 Định Thành (Trị Tâm - Dầu Tiếng) của Tỉnh Bình Dương. Nhưng những bài thơ ấy đã mất từ lúc vợ con tôi lên đường sang Úc đoàn tụ với tôi. Ra đi và bỏ lại!
Sau những bài viết về mẹ, tôi lại nghĩ đến một bước nữa để giúp cho cha mẹ và các em bé với những bài học vần và thơ cho bé với chủ đề của đức dục như: Yêu mến cha mẹ, ông bà, thầy cô, kính trọng người già, đi thưa về trình... Tôi viết cũng chỉ vì một tấm lòng! Và cũng chỉ với một tấm long mà thôi!
Nguyên Thảo,
22/12/2009.
Với những bài viết về con cái và cho con, tôi thấy là tạm đủ. Tuy nhiên, sau khi suy nghĩ kỹ lại, thì không thể không nghĩ đến vai trò của người Mẹ và nhất là tình mẹ thương con. Với tình cảm và sự mềm mỏng tự nhiên của một người đàn bà; nhất là của những phụ nữ Á Đông, thì họ dễ dàng thu hút con cái, đó là nguyên nhân người mẹ có thể hướng dẫn, giáo dục con cái sẽ được tốt hơn ở nơi cái xã hội Tây Phương nầy. Do suy nghĩ như vậy, nên tôi cộng thêm vào bài “Hãy thương yêu Mẹ” trong “Những bài viết cho con” bằng những bài viết ca tụng Mẹ hay tri ân mẹ trong ngày Lễ Vu Lan để thành “Những bài viết về mẹ”; thứ nhất để Thanh Thiếu Niên hiểu ý nghĩa sâu xa về ngày báo hiếu cho mẹ trong đạo Phật qua tấm gương của Ngài Đại Hiếu Đại Bồ Tát Mục Kiền Liên, thứ hai để nhắc nhỡ các em nhớ đến mẹ, hiểu công lao mà mẹ đã “bỏ ra” cho các em mà từ đó để các em biết thương mẹ, nghe lời mẹ rồi từ từ mẹ sẽ hướng dẫn, lôi kéo các em vào con đường tốt, có ích cho mình và cho xã hội ở mai sau.
Tôi ráng vận dụng mọi khả năng từ ngôn từ diễn tả đến từ ngữ sử dụng hoặc những tấm gương có thật được chuyển hóa để nhằm thu hút Thanh Thiếu Niên “phải cảm động” trước tình thương của chính mẹ mình. Và từ đó người mẹ sẽ đóng vai trò quan trọng “lôi kéo” con vào con đường tốt. Tôi không biết kết quả sự cố gắng của mình tới đâu, vì các em không mấy đứa hiểu rành tiếng Việt để đọc những bài viết của tôi, mà tôi chỉ mong nhờ sự trợ giúp của bậc cha mẹ mà thôi! Quả cũng thật là gian nan! Nhưng tôi thấy vào mùa Vu Lan có khá đông người, không biết do thời tiết tốt hay là do bậc cha mẹ tác động vào. Tôi chỉ nghĩ: Tôi cứ viết vì một tấm lòng, còn kết quả ra sao thì ra!
Không phải tôi không coi trọng vai trò của người cha trong vấn đề giáo dục con cái; nhưng vì tánh nóng nảy, thiếu kiên nhẫn hay cứng cỏi khiến không ít trường hợp đã có tác động không tốt giữa cha và con làm cho sự hướng dẫn con gặp nhiều khó khăn hoặc nan giải. Tôi chỉ đưa biện pháp nầy ra nhằm giúp giải quyết khó khăn đó là chính, và ngoài ra nếu biện pháp nầy có kết quả thì tôi cũng mừng cho những ai được sự hỗ trợ của nó.
Từ đó cứ vào mùa Vu Lan báo hiếu trong hai ba năm liền, tôi cố gắng viết dù là văn hay thơ, dù là ngắn hay dài, tôi hâm nóng tình “con nhớ ơn cha mẹ”, tôi chỉ sợ là các em sẽ quên. Nhưng về sau nầy, theo nhiều diễn biến của xã hội, các bậc cha mẹ không dám buông thỏng con cái để theo đuổi công việc làm ăn nữa; mà đa số lại bám sát vào con: Đưa rước đi học, cho học thêm, hay học đàn, học võ, thể thao... để chúng không có thì giờ bị bạn bè, người xấu lôi cuốn vào tệ nạn. Tình hình kinh tế càng khó khăn, tệ nạn càng dẫy đầy; luật pháp càng nhân đạo, thì tệ nạn cũng nhân đó mà vươn lên. Sự dạy con trở nên là một vấn đề quan yếu! Sau đây là một số bài cho cùng mục đích ấy:
*Hãy Thương Yêu Mẹ!
Con yêu dấu,
Không phải kể ơn khi Ba viết về đề mục nầy. Nhưng ít ra khi làm con người có suy nghĩ, có được ý thức, tức là con đã biết mình thương người nào, ghét người nào; và con cũng cần nên biết Ba Mẹ mình đã làm những gì cho mình, và làm việc ấy với mức độ hi sinh ra sao? Nhiều hay ít?
Ba không biết bây giờ con có người yêu hay bạn gái chưa? Tình yêu con dành cho người bạn gái thế nào? Gần thì vui, xa thì nhớ phải không con? Tình yêu ấy mới chỉ là mãnh liệt, bộc phát trong khoảng thời gian nào đó thôi. Chứ còn một thứ tình yêu khác mà con không thể tìm ra được khi Ba Mẹ đã mất! Đó là tình Ba Mẹ thương con!
Chắc có lần con đã ngắm nghía và quan sát một bông hoa từ lúc nó còn búp đến khi nó nở, tàn rồi trở thành trái. Đó là một lẽ của tạo hóa! Thời gian mà con thích nhìn nó nhất là lúc nó nở hoàn toàn. Có những cánh hoa mềm mại, màu mơn mỡn, nhụy lấm tấm vàng, đẹp đẽ làm sao ấy! Và lúc mà hoa ấy bắt đầu úa để tạo thành trái là lúc con không thích nhìn nữa. Đấy là giai đoạn của loài hoa. Con người cũng không khác hơn bao nhiêu con ạ! Con người lúc bắt đầu dậy thì, phát triển như bông hoa đang độ búp. Khi hoa nở là lúc thanh niên nam nữ vào lứa tuổi yêu đương. Cho nên người xưa mới gọi thời kỳ ấy là "Tuổi thanh xuân" hay "Thời kỳ hoa bướm", giống các con hiện nay vậy. Các thiếu nữ là những bông hoa. Hoa nở ra mỗi bông một vẻ, màu sắc mơn mỡn xinh tươi, tràn đầy sức sống, lay mình trong gíó để chào đón các cánh bướm "chàng trai" đang nhởn nhơ, tung cánh khoe màu sắc của cánh mình. Con thấy cảnh ấy có nên thơ không? Chính vì vậy, những vần thơ tình, những bài hát yêu đương, những tiếng còi sinh hoạt thanh niên đều vào thời ấy cả! Và đó, cũng là thời kỳ nhiều kỹ niệm nhất được gom góp bỏ vào "rương cuộc đời" để về già, ngồi uống nước trà mà nhớ lại!
Khi con chọn được người yêu và tiến đến hôn nhân, quyết lập gia đình tức là bắt đầu vào giai đoạn khác của con người. Những năm đầu chưa có con, hai vợ chồng vẫn còn thoải mái, đi đây đi đó, vui vẻ lẫn nhau. Khi có con thì cặp vợ chồng nào cũng vậy. Cũng phải lo lắng, nghĩ đến làm thế nào chăm sóc cho con. Làm có tiền để lo cho con đầy đủ. Con mình phải đẹp thế nầy, thế kia. Ngoan thế nào? Học giỏi ra làm sao?
Mỗi bước trưởng thành của cái thai là mang thêm một suy tính cho người mẹ và suy nghĩ cho cả người cha. Đôi khi cái thai làm cho người mẹ ăn không được ngon, uống không được thoải mái. Hoặc đôi lúc sức khoẻ yếu kém, nhưng người mẹ vẫn thấy thích thú: Vì mình sắp có con. Bước đi ấy phải mất 9 tháng 10 ngày!
Sự đau đớn của Mẹ sinh con ra không phải là đơn giản. Chắc có lúc, con đã coi phim trên truyền hình, có vài đoạn phim chiếu cảnh người mẹ sinh con, quả cực khổ vô ngần như Thánh Kinh đã viết: "Ngài (Đức Chúa Trời Giê Hô Va) phán cùng người nữ rằng: Ta sẽ thêm một điều cực khổ bội phần trong cơn thai nghén; ngươi sẽ chịu đau đớn mỗi khi sinh con;..." (Sáng thế ký; 3:10).
Khi con ra đời, nhìn thấy con trọn lành, mẹ con mĩm cười, hôn đứa con mình lần đầu tiên: Sao mà dễ thương quá! Rồi nửa đêm con thức giấc đòi bú, ỉa, đái hoặc con khóc; tất cả sự việc đó mẹ con đều phải thức, giấc ngủ chẳng được ngon! Chứ không như bây giờ, mẹ con kêu con dậy để học bài vì trời đã tối, con lại cự nự, cằn nhằn. Hoặc kêu con ngủ sớm để mai dậy sớm thì con cũng lớn tiếng, cộc cằn. Đó là chưa kể đến ngày thì mẹ phụ cùng ba, tối về con lại bị bệnh nóng sốt hay khóc suốt đêm, thì con cứ thử nghĩ: Mẹ con sẽ phải làm gì? Mỗi năm con mỗi trưởng thành, mỗi năm mẹ con phải lo nhiều hơn. Ai đi làm, ai cơm nước, ai giặt giũ quần áo cho con, ai dậy sớm thức khuya. Công sức ấy rất nhiều con ạ! Đó là tình mẹ thương con! Nếu "công cha" chỉ cao "như núi Thái sơn", thì "Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chày ra", không bao giờ dứt. Nếu con đã hát karaoké, thì ba nghĩ ít ra cũng có một lần con hát bài "Lòng mẹ" của nhạc sĩ Y-Vân: "Lòng mẹ bao la như biển Thái bình dạt dào" và "lòng mẹ như dòng suối hiền ngọt ngào" và nhiều...nhiều nữa! Con cảm thấy lòng mình thế nào khi con hát?
Có một câu chuyện hồi nhỏ ba học, bây giờ ba kể lại cho con nghe. Chuyện đó nói về lòng mẹ thương con: "Một ngày kia, có một người thợ săn đi vào trong rừng săn thú. Đi đến một rừng cây nọ, người thợ săn thấy con vượn mẹ đang đèo con vượn con chuyền qua cành. Người thợ săn liền lấy cung tên nhắm bắn con vượn mẹ. Con vượn trúng tên. Biết mình không thể sống được nữa, con vượn mẹ liền cho con bú, xong rồi lăn ra chết. Con vượn con bò quanh vượn mẹ kêu gào! Người thợ săn bắt luôn con vượn con đem về nuôi. Nhưng liền mấy ngày nó không ăn, không uống rồi cũng chết".
Con có hiểu chuyện kể ấy không? Vượn mẹ thương con đến lúc sắp chết vẫn còn sợ con đói và vượn con thương mẹ cũng không ăn, không uống mà chết. Thì đối với con người, tình thương con còn sâu đậm hơn nữa con ạ! Mỗi lúc con đi chơi về khuya, con đâu biết mẹ con cứ thức giấc chờ con. Con càng về khuya thì mẹ con càng bồn chồn, không an lòng! Thực ra, tình mẹ bỏ ra không bao giờ tính toán đúng như câu:
Mẹ nuôi con như biển hồ lai láng,
Con nuôi mẹ tính tháng, tính ngày. (ca dao)
Những điều ấy bây giờ Ba nói thì con chẳng chịu tin. Nhưng đến khi lớn lên có vợ, có chồng và có con thì lúc đó con mới hiểu. Khi con hiểu thì Ba Mẹ có thể đã mất đi rồi! Cho nên, trong đạo Phật có ngày lễ Vu-Lan, đó là ngày báo hiếu vào ngày rằm tháng bảy. Lễ ấy bắt đầu lúc Ngài Mục-Kiền-Liên báo hiếu cho mẹ được truyền đến nay. Và sau nầy, trong buổi lễ có thêm phần "Bông hồng cài áo". Ai còn mẹ được cài bông hồng đỏ, ai mất mẹ thì cài bông hồng trắng. Nếu lúc ấy, con phải cài bông hồng trắng thì có lẽ: "Lòng con chan hòa nước mắt!", mà muốn mình được cài lên bông hồng đỏ. Vậy thì, con đừng đợi đến lúc ấy, một ngày nào đó, "Rồi một ngày nào đó, con về nhìn Mẹ yêu, nhìn thật lâu, và nói với Mẹ rằng: Mẹ ơi! Mẹ ơi!..Mẹ!..Mẹ có biết rằng...biết rằng...Con yêu Mẹ lắm không?" (Bông hồng cài áo, nhạc Phạm Thế Mỹ). Chắc lúc đó, Mẹ con sẽ nhìn con qua làn nước mắt vì cảm động.
Mẹ già như chuối Ba Hương,
Như xôi nếp một, như đường mía lau. (ca dao)
*Bài Viết Cho Người Bạn Nhỏ
(Nhân ngày lễ "Vu lan").
Bạn nhỏ ơi!
Ngày Vu-lan lại đến nữa rồi! Lòng em có nôn nao không? Em có nghĩ gì về mẹ mình không? Em hãy dành một chút thì giờ đi em nhé! Em hãy nhớ lại mái tóc mẹ, nhìn kỹ vào sóng mũi, vầng trán hoặc khóe miệng của mẹ cười...Để rồi sau nầy, khi mẹ mất đi em sẽ không bao giờ được thấy nữa. Ngày ấy tất cả những gì sống động của mẹ đều vĩnh viễn ra đi!
Theo thói thường, cái gì mình có trong hiện tại, hoặc đang nắm trong tầm tay thì mình không thấy quý. Khi mất đi rồi, mình mới thấy nó cần thiết và đôi lúc trở nên quý giá vô ngần!
Mẹ đã đưa em vào đời. Mẹ đã bồng em, hôn em, trìu mến em. Bầu sữa mẹ giúp cho em được lớn. Người của mẹ trở nên gầy gò, và da mặt của mẹ theo thời gian cũng nhăn nheo đi. Em có biết vì sao không? Có khi nào em nghĩ đến là do em mà mẹ trở nên như thế không? Em đừng đổ lỗi hẵn cho thời gian nha! Em có biết đâu mỗi giấc ngủ của em, mỗi cơn nóng sốt, hoặc chỉ một buổi em ăn cơm không được, đều là một sự lo lắng chập chùng cho mẹ cả ngày lẫn đêm.
Mỗi lúc em càng lớn hơn. Tới ngày em vào trường học, mẹ phải lo cơm nước, quần áo cho em. Công việc của mẹ càng nhiều thêm. Nào chị, nào anh lại nào em. Bao nhiêu người thì công việc gấp bấy nhiêu lần. Chắc có lẽ mẹ không còn đủ thì giờ để săn sóc cho chính mẹ. Đó là chưa kể mẹ phải lo đi làm kiếm tiền phụ với ba để trang trải chi phí cho gia đình, mua sắm cho em, cho anh và cho chị.
Bạn nhỏ ơi!
Ngày "Mother’s Day" là một ngày tượng trưng. Một bó hoa, một tấm thiệp, một ngày về thăm mẹ, một nụ hôn vẫn chưa đủ, em ạ! Em có nghe người ta đọc lên câu ca dao: "Mỗi đêm mỗi thấp đèn trời, cầu cho cha mẹ sống đời với con", hoặc câu: "Chiều chiều ra đứng ngõ sau, nhớ về quê mẹ ruột đau chín chiều". Mẹ đã dành cho em suốt một khoảng cuộc đời, thì cầu nguyện, nhớ nhung vẫn hãy còn chưa thấm vào đâu!
Ngài Đại-Hiếu Bồ-Tát Mục-Kiền-Liên đã phải nhờ đến mười phương tăng cùng cầu nguyện để cứu mẹ thoát đời ngạ quỷ. Thế thì em, em sẽ làm gì?
Này bạn nhỏ ơi! Mỗi lúc em đi học, mẹ chỉ sợ em ăn không được, ngủ không đủ giấc, thân thể em sẽ ốm, sức khoẻ suy giảm đi; và sự học của em bị thua kém bạn bè, thời gian thành đạt phải kéo dài thêm ra, đời của em càng gian nan cực khổ. Và mỗi khi em đi chơi càng về khuya, mẹ càng thấp thỏm trông chờ. Mẹ không ngủ được, phải đi ra, đi vào. Nào em có biết không? Em có nhìn lên mái tóc của mẹ không? Ngày nào bóng mướt, bây giờ tóc bạc đã vương vương. Mỗi cọng tóc bạc là một nỗi buồn, một điều lo cho em. Mắt mẹ sâu hơn, quầng thâm đen hơn. Em có bao giờ nhìn thấy rõ được điều ấy không?
Em có thể đem đến cho mẹ một nụ cười, một niềm vui, một ý nguyện thỏa mãn bằng sự cố gắng học tập, thành đạt của mình. Em học giỏi, đậu cao, em thành danh, em có việc làm nhẹ nhàng, lương bổng hậu, điều đó đem đến ích lợi cho em; Nhưng tại sao lòng mẹ lại vui? Em chưa hiểu được ư? Nỗi vui ấy giống như em đi thi vậy. Em cố gắng học hành, học ngày học đêm; Đến ngày có kết quả, em mừng vì thấy em đậu có điểm cao; thì công mẹ em cũng vậy: Kết quả của em chính là thành quả của mẹ, hay em chính là kết quả công lao nuôi nấng của mẹ em.
Thế thì, em hãy vâng lời sự dạy bảo của mẹ em đi! Em hãy quấn quít, tâm tình, hỏi ý kiến của mẹ dù em có là bao lớn..! Thời gian đi qua rất nhanh! Khi mẹ đã già, mất đi, em sẽ không bao giờ...không bao giờ kiếm lại được nữa. Ngày ấy em có họa cái hình của mẹ thật to, hoặc ngồi nhớ mẹ bao nhiêu đi nữa, thì mẹ cũng đã..."đi rồi"!
Bạn nhỏ ơi!
Ngày Vu-Lan là ngày để em tưởng nhớ đến mẹ. Em có thể cầu nguyện cho mẹ dù mẹ chết hay còn sống. Ngày đánh dấu sự thay đổi của em, vì em biết rằng "Em hãy còn có mẹ", em hãy cố gắng đem đến cho mẹ những nguồn vui, những nụ cười bằng tình thương yêu mẹ, biết nghe lời và săn sóc mẹ như những ngày mẹ săn sóc cho em. Lúc ấy, em sẽ thấy lòng mình hân hoan, thơ thới đón nhận một bông hồng đỏ mà người ta sẽ cài lên áo em. Và một mai kia, dù em có phải nhận một bông hồng trắng thì em cũng chẳng phải thẹn lòng: Vì em đã làm tròn với mẹ...!
*Nỗi Niềm Của Mẹ !
Bạn nhỏ ơi!
Chắc em chưa có lần em để ý, mỗi khi em kể câu chuyện gì của em ở trường học mà vui thì mẹ em mĩm cười, vui vẻ cùng em. Còn khi em bước về nhà mặt mày em bí xị, mẹ em chưa dám hỏi đến em câu nào. Mẹ phải lựa lúc để tìm hiểu tại sao em buồn. Trong lúc ấy lòng mẹ cũng không an. Và mỗi lúc em ho, em than van nhức đầu mẹ bồn chồn hối thúc em đi khám bệnh, uống thuốc. Em có hiểu vì sao không?
Em ạ! Em có biết em chính là thân thứ hai của mẹ không? Em ra đời từ thân thể của mẹ, hay là từ con người của mẹ đã cấu tạo, thành hình vóc dáng của em. Mẹ nuôi em lớn, em là tâm tư của mẹ, em là phản ánh niềm mơ ước của mẹ. Em làm khác đi mẹ cảm thấy khổ sở vô cùng, mà em đi lạc hướng ngoài đời, em trở thành người xấu, hay em lêu lỏng sống cuộc đời không định hướng, không có tương lai ấy là niềm đau của mẹ đã khởi dậy không nguôi.
Bạn nhỏ ơi!
Hôm nay tôi muốn kể cho em nghe một câu chuyện, câu chuyện niềm đau của mẹ, đó cũng là lý do tại sao tôi là một người cha, mà tôi lại khuyến khích em nên thương mẹ, thương mến mẹ, vì tôi đã hiểu rằng không có tình thiêng liêng nào trong thế gian nầy trường cữu và sâu đậm bằng tình mẹ thương con. Câu chuyện nầy đã có một lần tôi được nghe, và đã ảnh hưởng nhiều trên cuộc sống của tôi. Hôm nay tôi sẽ kể lại cùng em, để em có đôi lần suy nghĩ.
"Tôi là đứa bé, nếu người ta nói trên trời thật sự có những vì sao xấu, thì một trong những vì sao xấu ấy lại là phần của tôi! Tôi không được may mắn từ thuở thiếu thời. Vào năm tôi lên tám, đứa em gái cùng đứa em trai kế tôi không biết vì lý do gì, chúng nóng sốt và mất đi trong vòng một tháng. Mẹ tôi khổ sở vô cùng, mất đi một đứa con là lòng lặng chết đi một khoảng thời gian dài, mà mất hai đứa thì anh thử nghĩ lòng mẹ tôi phải ra sao? Sau thời gian ấy ba tôi đi làm xa, lâu lâu mới về. Mẹ tôi phải tạo công việc để làm, một phần cho lòng bà được nguôi ngoai, hai là kiếm tiền để gia đình sinh sống. Mẹ tôi giỏi lắm! Chính vì sự giỏi giang ấy mà là một sự khổ cho tôi! Nhà không có người, mỗi khi mẹ tôi làm một việc gì, và buôn bán đắt chừng nào, mẹ tôi và tôi lại bận rộn chừng nấy. Tôi phải phụ giúp mẹ từ việc nhà cho đến việc buôn bán, ngoài thời gian đi học. Những đứa bạn cùng lứa tuổi như tôi chúng thoải mái đi chơi, không hề bị ngăn cấm; còn tôi không thể rời xa khỏi nhà hơn trăm thước. Riêng ba tôi mười bửa, nửa tháng lại trở về vài ngày rồi đi, khi nào hết việc thì ở nhà lâu hơn. Tôi không hiểu thế nào ba và mẹ tôi hay cãi cọ nhau lắm! Sự xung đột thường xuyên. Có những đêm mẹ tôi khóc, bà khóc thật nhiều! Tôi nghe bà khóc mà tôi chẳng biết làm sao? Cuối cùng tôi nói "Má đừng khóc nữa". Mẹ tôi lại khóc nhiều hơn! Thì ra, ba tôi không đưa tiền mà còn lại lấy tiền của mẹ tôi. Sự việc ấy cứ tiếp tục xảy ra. Có lần mẹ tôi nói với tôi "Mai mốt ba má thôi nhau, con theo má nhe!". Tôi nghe đến điều ấy, tôi lặng thinh mà nghe lòng mình chơi vơi. Tôi không muốn! Tôi không muốn sự việc ấy xảy ra. Rồi mẹ tôi có bầu. Những tháng gần sanh mẹ tôi lại khóc nhiều hơn và cứ như vậy đến khi mẹ tôi ra ngoài tháng. Có lần mẹ tôi bắt tôi lấy giấy, viết để ghi. Tôi tưởng ghi những gì ít thôi, nhưng không ngờ mẹ tôi đọc những chi phí mua thức ăn, giá cả của từng ngày, lui về trước cả tháng. Tôi buồn ngủ quá mà cố gắng ghi. Lúc ấy, tôi mới khám phá ra rằng: Trí nhớ của mẹ tôi thực quá tốt. Bà nhớ từng món đồ mua, nhớ từng giá tiền với số tiền lẽ. Mẹ tôi làm như vậy, "té ra" là do nơi ba tôi đưa tiền ăn uống mà ba tôi bảo là bà xài nhiều. Ngay cả tôi, ba tôi chẳng mấy khi cho tiền đi học, mọi thứ cũng đều do mẹ tôi. Có nhiều lúc bà bực mình ba tôi, bà đổ trút lên tôi. Tôi lớn lên, đôi lần, tôi không hiểu tôi là con ghẻ hay là con ruột của ba mẹ tôi. Tôi nhìn vào những gia đình của các đứa bạn, tôi ao ước: Tôi được một phần nào của tụi nó là tôi cảm thấy hạnh phúc lắm rồi...! Ba tôi đã làm khổ quá nhiều cho mẹ tôi và lây cả đến tôi!".
Bạn nhỏ ơi!
Qua câu chuyện trên, em thấy thế nào? Có những lúc mẹ phải âm thầm chịu đựng mọi đớn đau, sầu khổ, hoặc thiếu thốn mà tập trung lo cho con. Nếu em là người may mắn được có người cha biết chú ý và săn sóc cho em, em hãy trân trọng cha thật nhiều! Em hãy ngoan để cha mẹ vui lòng; mà cha mẹ cũng thỏa mãn với tất cả những gì bỏ ra để giúp em nên người. Trên đời nầy không ít những người cha chỉ biết ham vui cho chính thân mình như nhậu nhẹt, cờ bạc, đĩ điếm...để rồi về nhà làm khổ vợ lẫn con!
Bạn nhỏ ơi!
Em hãy trân trọng mẹ đi! Hãy trân trọng mẹ trong suốt cuộc đời của em. Có trân trọng mẹ; em mới thấy mẹ chịu khổ vì em, mẹ lo lắng cho em, mẹ thức khuya hồi hộp mỗi khi em đi chơi về quá trể. Em có chú ý đến mẹ, em mới thấy tóc mẹ nay đã bạc nhiều, người của mẹ gầy đi, dáng mẹ yếu dần...; để rồi em mới biết thương đến mẹ, em mới nhìn lại tương lai của mình và em mới cố gắng làm một điều gì để cho mẹ được vui.
Tôi sẽ mượn đoạn văn của Thiền sư Thích Nhất Hạnh để nói cùng em:
"..., Tôi chỉ nhắc anh: mẹ là chuối, là xôi, là đường, là mật, là ngọt ngào, là tình thương. Để anh đừng quên. Để chị đừng quên. Để em đừng quên. Quên là một lỗi lớn: cũng không phải lỗi nữa, mà là một sự thiệt thòi. Mà tôi không muốn anh chị thiệt thòi, vô tình mà bị thiệt thòi. Tôi xin cài vào túi áo anh một bông hoa hồng để anh sung sướng, thế thôi..." (Bông hồng cài áo).
Và cũng như Thiền sư Thích Nhất Hạnh, tôi cũng chỉ mong cho em, cho các bạn của em thấy được một nguồn vui nơi mẹ; để một ngày tốt trời nào đó, khi đi ra bờ biển nhìn sóng biển dạt dào, em khe khẻ hát lên "Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào, lòng mẹ thương con như dòng suối hiền ngọt ngào..." (Lòng mẹ -Y Vân). Rồi em cảm thấy em được chan hòa trong tình thương của mẹ, và vòng tay mẹ đang ôm chầm lấy em. Cả hai đều trong niềm vui sung sướng..!
*Sự Âm Thầm Của Mẹ !
Bạn nhỏ ơi!
Nếu có một ngày nào đó rỗi rảnh, em cứ nhìn mẹ làm các việc trong ngày rồi em sẽ thấy. Em không thể tưởng tượng được, mẹ làm quá nhiều công việc, từ ngày này qua ngày khác và chắc có lẽ sẽ kéo dài cho đến ngày mẹ trở nên yếu đuối không thể làm nhiều được nữa mới thôi!
Thói thường trong đời, ít ai để ý đến điều ấy. Người ta cứ coi đó như là một việc tự nhiên, nó xảy ra một cách vô tình và những người chồng cùng các đứa con cũng chẳng hề bận tâm hay ghé mắt đến chút nào! Cuộc đời cứ lặng lẽ trôi qua! Mẹ cứ âm thầm miệt mài cái bổn phận của mình theo từng thời gian một.
Hôm nay tôi muốn nói, muốn đề cập cùng em về một chuỗi ngày đăng đẳng làm việc của mẹ. Một sự hi sinh rất là thiêng liêng cho gia đình, cho chồng, cho con. Và với mục đích của tôi để em sẽ định lại vai trò của mình, em sẽ có được ý thức hơn trong việc đền đáp công ơn cha mẹ; mà mai nầy khi em trở thành một người chồng, một người vợ các em sẽ hiểu nhau hơn; sẽ giúp đỡ, tương nhượng lẫn nhau hầu tạo được một "chân hạnh phúc" trong cõi đời nầy.
Bạn nhỏ ơi!
Có một hôm, tình cờ tôi xem trên truyền hình một chương trình thời sự phỏng vấn bà mẹ nuôi năm đứa con. Bà kể lại các công việc làm của bà từ sáng sớm, bà phải thức dậy lúc mấy giờ, sửa soạn thức ăn, quần áo cho các con, chuẩn bị cho chúng đi học. Khi con đi học xong, bà phải làm những gì trong các thời gian còn lại. Rồi rước con về, chăm sóc cho chúng nó đến khi chúng đi ngủ. Tôi nhớ không rõ lắm trên bảng tổng kết là bà làm việc suốt khoảng 17, 18 tiếng đồng hồ mỗi ngày, bảy ngày trong tuần; nếu tính theo tiền đi làm thì bà phải được trả bằng một số tiền khá lớn. Vì tiếng Anh của tôi "lỏm bỏm" có khúc hiểu, khúc không; nên tôi không thể kể lại cho em một cách tường tận được. Mà đôi lúc tôi ngồi xem, tôi cũng tức cười: Tôi không hiểu bà nầy muốn nói lên sự hi sinh của một người mẹ hay là bà muốn kể với xã hội về sự đóng góp của bà trong xã hội. Người Úc, mà chắc có lẽ, với những người phương Tây đều có những nét thực tế như vậy. Họ không phải dấu diếm, che đậy hay âm thầm hi sinh hoặc chịu đựng. Đó cũng lại là một nét hay. Đối với người Việt của chúng ta, hay nói chung là đa số người Á Đông họ thường không kể, mà chỉ là "một sự âm thầm", vì kể ơn kể nghĩa là một điều không tế nhị lắm, làm giảm mất đi ý nghĩa sự hi sinh của mình. Nhưng em ạ! Ta cần nên biết. Biết để ta thương mẹ nhiều hơn, ta ráng học hành thêm lên, giúp mẹ làm các công việc mà mẹ phải bận rộn làm. Đó cũng là môi trường tạo cho em có được ý thức trong cuộc sống. Điều ấy về sau sẽ giúp cho em rất nhiều để em có được một gia đình hạnh phúc; hoặc em sẽ là một người cha, một người mẹ hiểu biết; đồng thời là một người con có hiếu. Một mai kia khi nhìn lại cuộc đời của mình đã trải qua, em chẳng thấy phải thẹn lòng vì em đã sống được một đời đáng sống: Có ích cho em, gia đình và cho xã hội. Em có suy nghĩ gì không? Hỡi người bạn nhỏ của tôi ơi!
Bây giờ, tôi sẽ kể cho em nghe một câu chuyện trong làng quê ở Việt Nam, mà câu chuyện ấy đã khiến lòng tôi suy nghĩ nhiều lắm từ lúc tôi mới mười bảy tuổi. Câu chuyện ấy giống như một điển hình của một người mẹ Việt Nam.
"Thuở ấy, tôi còn là một cậu học trò lớp Đệ Tam Trung học (tức lớp 10 bây giờ). Tôi sống hủ hỉ với ông nội tôi. Đối diện nhà ông nội tôi là gia đình của Bác Tư. Gia đình bác sống về nghề nông. Cứ sáng sớm vào khoảng bốn, năm giờ là bác đã thức dậy sửa soạn xe, bò, cuốc, rựa...là những dụng cụ để làm. Xong xuôi bác cùng bác gái ăn cơm, rồi lên xe bò đánh đi ra ngoài ruộng. Sau nầy, khi tôi cũng vào nghề nông tôi mới biết, bác gái tôi phải thức dậy sớm hơn để lo nấu cơm, làm thức ăn, sửa soạn thúng giống vừa cho hai vợ chồng, vừa phải soạn phần cho con cái. Khi trời sáng chúng thức dậy ăn uống và đi học. Ra đồng, bác gái cũng phải làm với bác trai, giờ giấc cũng như nhau, chỉ khác một điều là công việc của bác trai nặng nề hơn vì bác trai là đàn ông. Đến trưa bác gái lo nấu nướng. Ăn xong, thì bác trai nằm nghỉ, còn bác gái rửa chén, nồi rồi mới nghỉ ngơi được. Chẳng bao lâu, hai người phải tiếp tục công việc. Tới chiều, thu dọn lên xe bò, đánh xe về. Đến nhà bác trai tắm rửa, làm chút đỉnh, hoặc sửa soạn vài công việc cho ngày mai. Còn bác gái lo nấu ăn, tắm rửa các đứa con còn nhỏ vì gia đình của bác có đến tám người con. Ăn cơm chiều xong, bác trai nghỉ ngơi hay đi "tào lao thế sự" hoặc "nhậu" vài ly với bạn bè; bác gái lại phải nhắc nhở con học bài; giặt quần áo cho gia đình, cho con; dặn dò con làm gì ở ngày mai. Về sau, lúc tôi có con, tôi mới hiểu cuộc sống không gói gọn bao nhiêu đó, mà còn phải nhắc đến lúc con bệnh hoạn nữa. Nhiều lúc tôi nói với vợ tôi: "Nhà bác tư đông quá lở mà mấy đứa nhỏ bệnh hoài thì thật là cực khổ vô cùng, bác gái sẽ vất vã không ngớt. Nào thức dậy sớm lo cơm nước, nào đi làm, nào công việc nhà, nào con cái, nếu chúng nó bệnh nữa thì chắc có lẽ bà ấy chẳng ngủ được bao lâu trong ngày".
Em có hiểu được không? Chắc em cảm thấy một hình ảnh rất là xa lạ, em hãy hỏi mẹ em, mẹ em có thể giải thích cho em hiểu; rồi em hãy nhìn kỹ vào mẹ em, biết đâu mẹ có ít nhiều dáng dấp nào đó của câu chuyện nầy cũng không chừng.
Bạn nhỏ ơi!
Em yêu mến mẹ, em trân trọng mẹ, em vâng lời, làm theo các điều mẹ dạy chỉ là có lợi cho em mà thôi! Kinh nghiệm mẹ đã đi qua, cuộc đời mẹ đã trải, mẹ đúc kết truyền đạt lại cho em, mà em hãy còn nghi ngờ những điều ấy nữa ư? Tôi chỉ sợ mai kia khi hiểu được, em sẽ tiếc nuối không nguôi. Tôi cũng sẽ, tiếc dùm cho em đó!
Em có nhìn vào một cặp vợ chồng trẻ có một hai đứa con không? Nếu cả hai đi làm hảng, công việc vẫn giờ giấc như nhau, nhưng khi về nhà chồng có thể đọc báo, chơi "internet", đọc sách, đi nhậu, chơi "game", còn vợ phải lao vào bếp lo cơm nước, giặt quần áo, quét dọn nhà cửa, hút bụi, đi "shop"; nếu con bệnh thì lại thức khuya nữa thì cuộc sống con người không còn là một sự nương tựa lẫn nhau, phải không em? Đời đâu phải là "ai làm nô lệ cho ai", mà là một sự cộng hưởng, đồng nhịp nương tựa vào nhau để tạo nên hạnh phúc. Người đàn ông giống như con gà trống biết bao che, giúp đỡ cho con gà mái hầu con gà mái có đủ sức lực, khả năng làm tròn bổn phận tự nhiên của mình. Đừng để con gà trống của mình "nhu nhược" trở thành "dở dở ương ương" đi, em nhé! Hỡi người bạn nhỏ thân thiết của tôi ơi!..
*Tặng Cho Em!
Tôi sẽ tặng
một đóa hoa cho em để dành lưu niệm
Trong cuộc đời may mắn
Có bóng dáng mẹ hiền
Có những chiều gió thổi lá vào hiên
Em ngồi nghỉ, nghe lòng mình xào xạc...
Giây phút trôi đi
Như con nai buồn ngơ ngác
Bóng dáng qua rồi
Không níu lại được đâu!
Ngày lại ngày qua
Như thoáng hiện tình sầu
Rồi bỗng chốc
Em thổn thức trong lòng của mẹ!
Mây qua đi
Vầng dương vừa hé
Em thấy mình hạnh phúc hoặc khổ đau
Nhìn đại dương sóng biển dạt dào
Em chợt thấy
Lòng thêm nhiều muối mặn
Mặn trong lòng hay mặn ở trên môi?
"Tiếng hát cho con "trong tiếng hát đầu đời
Đó là những: "Niềm thương yêu của mẹ"...!
Được gởi vào những đoá hoa mới mẻ
Mà tôi sẽ làm quà
gởi tặng cho em
Qua đoá hoa em sẽ thấy mẹ hiền
Dù hoa ấy trắng màu hay sắc đỏ,
Dù hoa ấy có to hay là nhỏ
Vẫn là đóa hoa hồng tôi mến tặng cho em!
*Những Chiếc Lá Vàng.
(Tặng: Các bạn trẻ nhân ngày lễ Vu Lan năm 2007).
Những chiếc lá lại úa vàng sau các trận mưa thu. Mưa nhiều hôm đã thấm ướt đất. Khí trời lành lạnh. Cái lạnh càng ngày càng se thắt hơn thêm. Từng cơn gió lướt nhẹ, nhưng cũng đủ sức làm cho nhiều chiếc lá rời khỏi cành. Những lá vàng óng hay những lá vàng sậm, hoặc những chiếc trở nên đỏ, nên nâu. Cảnh mùa thu quả thật nên thơ! Không trách chi những nhà thơ hay những nhạc sĩ thường hay ca tụng mùa thu. Trong cái lành lạnh có gió nhè nhẹ. Trong cái cảnh màu xanh xanh, ua úa có nhiều cây với bộ áo trở màu điểm xuyết đâu đó cái màu sắc ở trong tranh. Trên trời những đám mây trắng vẩn đục kéo nhau hàng hàng. Cái cảnh hơi buồn buồn khiến người ta dễ nhung nhớ, nhung nhớ mông lung hay nhớ đến một kỷ niệm của một thời đã qua; hoặc một cuộc chia ly nào đó mà người ta dễ ký ức, nhất là trong lứa tuổi học trò.
Một buổi sáng rảnh rang, ly cà phê ở trên tay, quần áo đủ ấm với chiếc mũ len, che kín đến hai lỗ tai. Vừa thở hơi ra khói, vừa bước nhẹ ra mảnh vườn phía trước. Những chiếc lá vàng đã rụng khá nhiều, có cành chỉ trơ trụi, xương xẩu. Ngọn gió thoảng nhanh qua, những chiếc lá khô nằm trên mặt đất, lào xào khua động. Chúng xoáy tròn vào trong hốc của cái góc nhà. Lại thêm vài chiếc lá rơi. Chúng rơi không vội vàng, chỉ lả tả từ từ như sự mệt mỏi trong cái già nua của một kiếp người.
Một năm có bốn mùa ở cái xứ xa lạ này, không ai thích cái nóng nung người của mùa hè với đầy cát bụi từ sa mạc thổi về. Vừa nóng lại vừa khô khan làm người ta muốn ngộp thở. Vừa đi vừa chạy vẫn còn nghe nóng hừng hực. Lại thêm cái mùa đông rét mướt, thở ra khói giống cái ống bô xe; con người dầy, to lớn thêm ra vì quần áo nặng cũng không kém cái thân thể gầy còm, hom hem của mình. Thế mà vẫn hãy còn run lên vì lạnh. Chỉ có cái mùa xuân là tương đối dễ chịu, nhưng ấm áp chẳng được bao ngày thì gió sa mạc lại về, đành trốn trong những trung tâm thương mại hoặc nằm nhà mà nghe máy lạnh chạy vi vu hoặc ồn ào nhức óc.
Một tiếng ho của một bà đi qua. Một hình bóng quá quen thuộc. Lòng ngậm ngùi để nhớ. Trí nhớ bây giờ đã xa xôi. Cố moi ký ức để nhớ, một hình bóng nào đó ẩn hiện, chập chờn quanh đây. Cánh tay bà lão từ từ đưa lên. Ôi hình ảnh nào đó lại càng giống hơn; nó giống, giống hơn nữa. Tại sao mình lại không nhớ được. Cánh tay ấy quen quá mà! Ừ thì thôi! Khó nhớ quá! Một ngọn gió thoảng qua, vài chiếc lá vàng lại rơi! Trên cành cây bây giờ không còn được mấy chiếc lá nữa. Sự nuối tiếc cho những chiếc lá đơn côi ấy lại bắt đầu. Hai hình ảnh lại quện cùng nhau. Một chút cà phê để hương vị vấn vương cùng trí nhớ.
Hương cà phê thấm dần qua khứu giác. Cái mũi đã nhận diện được ra rồi. Cánh tay ấy, cái dáng ấy, cái giọng ho hen ấy nhất định không phải là của mẹ; mà tại sao lại giống mẹ không chừng. Vậy mà, từ nãy giờ cũng không nhớ được cái hình bóng ấy. Nó cứ lởn vởn xa xôi. Một cơn gió thoảng qua, lại vài chiếc lá rơi. Nhìn trên cây, các chiếc lá còn lại lung lay nhè nhẹ đang chờ. Vụt, trong trí lại nhớ đến mẹ. Những thân thương ấy cũng đang chờ, giống như các chiếc lá đang chờ. Chỉ cần một thoáng qua, tất cả đều nằm yên dưới đất.
Những chiếc lá rơi đi để mùa đông tàn tạ và mùa xuân lại đến. Con người rơi đi chỉ để nhớ để thương, để đi vào những ký ức khôn nguôi. Một kiếp người và chỉ một lần đến rồi lại một lần đi. Mấy mươi năm tưởng dài đăng đẳng, nhưng lại là chỉ trong thoáng chốc. Mới ngày nào còn bé tỉ ti, hay đòi tiền mua quà, hoặc làm nư không chịu uống thuốc để được nuông chìu. Thế mà bây giờ tóc đã bạc rồi, lần tiến lên phía trước. Mẹ, lại như chiếc lá vàng còn lại ở trên cây. Chỉ đợi chờ, đợi chờ cơn gió nhẹ thoảng qua!
Giữa hai hình ảnh ấy, tư tưởng lại ngập ngừng, ngập ngừng giữa nuối tiếc và sự đau lòng. Muốn thời gian ngừng lại, nhưng chàng hoàng tử đã lỡ tháo ống chỉ ra rồi, ống chỉ cuộc đời cứ buông, buông cho đến lúc hết mới thôi. Rồi đây bàn tay của mẹ không còn nữa. Những ký ức thơ ngây cũng lại tàn phai theo năm tháng. Những áng mây mùa thu cứ trôi, trôi mãi từng lớp lớp, hàng hàng. Bàn tay mẹ đang vẫy gọi, vấn vương:
Bàn Tay Mẹ.
Bàn tay này của mẹ
Nâng niu con trong những buổi đầu đời
Đong đưa lúc võng lúc nôi
Miệng à ơi, gật gù ru con ngủ.
Có những đêm dài
năm canh thao thức đủ,
Ngồi ôm con sốt ruột mãi trong lòng,
Cơn sốt nào,
cũng đưa mẹ hoài mong.
Cho con khỏe và ngày mau khôn lớn.
Bàn tay mẹ
từng mơn con bú mớm,
từng lừa xương, đút mỗi muỗng con ăn.
Từng ôm con, siết nhẹ trong lòng,
Thương con lắm,
Mẹ thương con nhiều quá!
Mẹ thương con
Tình thương con biển cả
như nước nguồn đem lấp mãi đại dương
Bao la ấy,
Nhưng vẫn hoài, không thấy đủ!...
Từ việc nầy lại nảy sanh ra việc khác, tôi vô tình trở thành người viết văn trong khoảng thời gian nầy; còn làm thơ thì chưa nghĩ tới, nhưng thỉnh thoảng làm một vài bài để chơi cũng như tôi đã thực thụ làm thơ tài tử từ năm Đệ Nhất. Nhưng thơ tôi trước kia chỉ để cho chính tôi thưởng thức và là nơi trải lòng trong những lúc có cảm xúc buồn vui. Thời tôi làm thơ hơi khá đó là lúc tôi về dạy tại trường Sơ cấp ấp 2 Định Thành (Trị Tâm - Dầu Tiếng) của Tỉnh Bình Dương. Nhưng những bài thơ ấy đã mất từ lúc vợ con tôi lên đường sang Úc đoàn tụ với tôi. Ra đi và bỏ lại!
Sau những bài viết về mẹ, tôi lại nghĩ đến một bước nữa để giúp cho cha mẹ và các em bé với những bài học vần và thơ cho bé với chủ đề của đức dục như: Yêu mến cha mẹ, ông bà, thầy cô, kính trọng người già, đi thưa về trình... Tôi viết cũng chỉ vì một tấm lòng! Và cũng chỉ với một tấm long mà thôi!
Nguyên Thảo,
22/12/2009.
Trên đường Xuyên Việt (Miền Trung)
Hiền Lương, Bến Hải. (Quảng Trị)
Đây sông Bến Hải, đó cầu Hiền Lương
Hai mươi mốt năm luống những đoạn trường
Quảng Trị chia đôi theo cùng vận nước
H àng triệu gia đình vào cuộc chiến đau thương.
Những Địa Danh! (Quảng Trị)
Quảng Trị vang lừng trong cuộc chiến
Với từng tên nhắc nhỡ cho người
Hiền Lương, Bến Hải cùng Cam Lộ
Thạch Hãn, Đông Hà, Vĩnh Mốc ơi!
Chia Đôi! (Quảng Trị)
Bên bắc, bên nam cách chiếc cầu
Lòng sông bé nhỏ, lại không sâu
Hai mươi năm lẽ, trường chinh chiến
Máu đổ thành sông, để vượt cầu!
Hai Mươi Mốt Năm! (Quảng Trị)
Vận nước không may vào thế cuộc
Hai phe thế giới lại phân chia
Hai mươi lẽ một năm xa cách
Xương máu đồng hoang, để chẳng lìa!
Hiền Lương! (Quảng trị)
Hiền Lương em quả là hiền (!)
Mới lên bốn tuổi (1950-1954), chia lìa mẹ cha
Bắc, Nam cách biệt sơn hà
Chơ vơ em đứng, chịu lời đắng cay!
Bến Hải. (Quảng Trị)
Mê tân (bến) biển khổ (hải) là đây
Một dòng nước chảy chia đôi bến bờ
Trách ai xé toẹt bài thơ
Nửa xuôi ra bắc, nửa về phía nam
Để cho dân khổ lầm than
Hai mươi năm lẽ, lắm đàng đau thương!
Đội bom, bia đạn vô thường
Triệu người ngã xuống, đất này đơm bông
May mà còn có non sông!
Lũy Thầy. (Quảng Bình)
Trèo lên vọng gác Lũy Thầy
Chỉ riêng mình đứng nỗi buồn bơ vơ
Đứng nhìn mà lại tưởng mơ
Lũy còn từng khúc, ơ hờ người qua
Trăm năm đánh mất cơ mà!
Bên Dòng Nhật Lệ. (Quảng Bình)
Như nắng chiều buông, Nhật Lệ buồn
Chiếc thuyền neo đậu, sóng lắc luôn
Xe qua cầu mới, sang cồn ấy
Nhắn gởi gì đâu, khách thả hồn!
Quê Hương Này!
Tớ tưởng rằng đây xứ thật nghèo!
Ai dè lúa nở rộ ra khoe
Còn hơn cái đất nơi vùng tớ
Chất phát làm sao! Quả thật thà!
Phong Nha - Kẽ Bàng (Quảng Bình).
Bước tới Quảng Bình, ôi, quê ta!
Đi thuyền chui rúc vào Phong Nha
Lấy mắt dán trần, đưa vô vách
Nhìn ngắm thiên nhiên, đẹp quá mà!
Lại tới Quảng Bình, qua Kẽ Bàng
Yên lặng ngắm nhìn núi rừng hoang
Đẹp sao! Sao nói ra cho hết
Bát úp nơi nơi, núi hàng hàng!
Ôi mà đẹp thật, đất quê ta!
Có núi, rừng xanh, đồng tắp xa
Biển cả mênh mông chiều lộng gió
Hai phương nam, bắc nước non nhà!
Gió Lào. (Quảng Bình)
Gió vượt Trường Sơn tự hướng Lào
Gió nghe hừng hực, nóng làm sao!
Gió lùa lên mặt, len trong áo
Gió lướt thân em, khép nép vào!
Đường Vào Phong Nha. (Quảng Bình)
Sông Son nước chảy lửng lờ
Thuyền xuôi máy đẩy, khách ngơ ngẩn nhìn.
Non xanh, nước biếc xinh xinh
Quê hương ta đẹp, hữu tình lắm thay!
Vào Động! (Quảng Bình)
Phong Nha cửa động đây rồi
Ta đi vào động: Tối thui ráng nhìn!
Thuyền đông nườm nượp ngược xuôi
Ngó vào vách động, cảnh xinh thật mà!
Những cột, những ảnh hiện ra
Thiên hình vạn trạng: Quả là thần tiên!
Trên trần một dáng thiên nhiên
Sông ngầm không biết nơi nào chảy ra?
Sông Son tên gọi đó là!
Đường Trường Sơn. (Quảng Bình)
Con đường xuôi dãy Trường Sơn
Đoàn ta ra bắc, vòng vòng quanh co
Hai bên như bức họa đồ
Một bên núi đá, nọ là núi vôi,
Kẽ Bàng chính ở đây rồi!
Núi như bát úp, liên hồi kế nhau.
Rừng xanh nguyên thủy xôn xao
Chim kêu, vượn hót cất chào tiễn đưa!
Qua Đèo Ngang. (Quảng Bình)
Đi tới Đèo Ngang, chẳng xuống hầm
Cứ theo đường cũ để qua thăm
Nơi xưa Bà Huyện (Thanh Quan) dừng chân bước
Trời đất thế nào Bả (Bà ấy) vịnh ngâm?
Trên Lầu! (Quảng Bình)
Ngồi ở trên lầu, nhìn mãi xa
Trường Sơn mưa thoáng ảnh mờ nhòa!
Chiều buông, đèn sáng, ngồi tư lự
Khói nước, bờ sông: Ta nghĩ ta!
Lỡ Hội! (Hà Tĩnh)
Từ bỏ mười cô nơi Đồng Lộc
Lại khước từ thăm chỗ Tiên Điền (Mộ Nguyễn Du)
Tại đường lúc lắc, gian nan quá
Trễ nải cả rồi, một chuyến thăm!
Lắm Kẻ Tài! (Hà Tĩnh)
Hà Tĩnh đất lành khối kẻ hay
Địa linh sinh sản lắm nhân tài!
Nguyễn Du, Nguyễn Biểu cùng ông Trạng (Bạch Liên)
(Đặng) Dung- Tất, (Nguyễn Công) Trứ, (Phan Đình) Phùng, (Lê Hữu) Trác... quý thay!
Hoành Sơn Quan! (Hà Tĩnh)
Ô kìa! Đứng tại Hoành Môn Quan
Ta tưởng rằng ta quá Đèo Ngang
Cứ ngỡ đèo cao là chẳng phải
Ai dè! Đích thị "Hoành Sơn Quan"!
Thanh Hóa.
Thanh Hóa có núi Hàm Rồng
Có thêm di tích trống đồng Đông Sơn
Có con sông Mã xuôi dòng
Có Bà Triệu lại cưỡi voi diệt thù!
Bà Triệu! (Thanh Hóa)
Quyết cưỡi cơn sóng dữ
Phải chém cá tràng kình
Lừng danh thân nhi nữ
Cho người đời khiếp kinh!
Cây Mít Trăm Năm (Bích Động - Ninh Bình).
Cây mít trăm năm, cây mít già
Trăm năm cũng đủ, cõi ngưòi ta
Sinh sinh tử tử, đời sinh diệt
Thì đã trăm năm cũng quá già!
Chùa Trung (Bích Động – Ninh Bình)).
Khen ai khéo nghĩ, lại hay xây
Xây nửa chùa trong, lại nửa ngoài
Nhị động Nam Thiên bìa vách núi
Nhìn ra phong cảnh, hữu tình thay!
Chùa Thượng (Bích Động – Ninh Bình).
Lại cứ trèo lên, mỏi gối rồi
Lên lên lại thích cứ lên chơi
Nàng Tiên hơ hớ còn đang ngủ
Trèo mãi đến nơi, mệt lại ngồi!
Đền Đinh, Lê. (Hoa Lư- Ninh Bình)
Thăm đền Đinh, Lê luống ngậm ngùi
Nhớ về xứ Tổ những buồn vui,
Ngàn năm dựng nước, rồi giữ nước
Ngạo nghễ hiên ngang trước dập vùi.
Cưỡi Trâu (Hoa Lư- Ninh Bình)
Đã đến đây rồi, ta cưỡi trâu
Dù nay chẳng trẻ, bạc trên đầu
Cưỡi trâu để nhớ thời xưa cũ
Bộ Lĩnh khởi đầu cũng cưỡi trâu!
Cờ Lau. (Hoa Lư- Ninh Bình)
Cờ Lau Vạn Thắng (Vương) dẹp sứ quân
Thống lĩnh cơ ngơi đẹp đất trời
Đất nước non sông tươi mãi mãi
Ngàn năm hùng khí rạng ngời ngời!
Vú Ai? (Tam Cốc- Ninh Bình)
Vú ai đem để nơi này?
Tại sao một cái trên trần người qua
Chui ra rồi lại chui vào
Người ta hay nắn hay sờ vú ai
Vú ai để rớt nơi này?
Ngồi Thuyền. (Tam Cốc- Ninh Bình)
Ngồi thuyền đi qua ba cốc
Cốc cả, cốc hai, cốc ba
Vân Long tên tục gọi là
Nhìn ra ba cốc cũng là xinh xinh
Cảnh xinh, người lại cũng xinh
Núi rừng cũng lại hữu tình như ai
Nhìn lên núi, đá nơi nơi
Lằn ngang, lằn dọc buông lời hát ca
Mái chèo khua động không xa
Tiếng cười khúc khích: Khách, ta thỏa lòng!
Đèo Tam Điệp. (Ninh Bình)
Đèo một, đèo hai, lại một đèo
Ba đèo ta lại cố mà leo
Leo lên mới thấy đời nhiều thú
Có thế, nên ai cũng ráng trèo!
Tam Điệp. (Ninh Bình)
Tam Điệp trùng trùng dãy đá vôi
Quang Trung đãi Tết ba quân rồi
Tiến về Thành nội Thăng Long ấy
Đại phá quân Thanh nát cả thôi!
Đây sông Bến Hải, đó cầu Hiền Lương
Hai mươi mốt năm luống những đoạn trường
Quảng Trị chia đôi theo cùng vận nước
H àng triệu gia đình vào cuộc chiến đau thương.
Những Địa Danh! (Quảng Trị)
Quảng Trị vang lừng trong cuộc chiến
Với từng tên nhắc nhỡ cho người
Hiền Lương, Bến Hải cùng Cam Lộ
Thạch Hãn, Đông Hà, Vĩnh Mốc ơi!
Chia Đôi! (Quảng Trị)
Bên bắc, bên nam cách chiếc cầu
Lòng sông bé nhỏ, lại không sâu
Hai mươi năm lẽ, trường chinh chiến
Máu đổ thành sông, để vượt cầu!
Hai Mươi Mốt Năm! (Quảng Trị)
Vận nước không may vào thế cuộc
Hai phe thế giới lại phân chia
Hai mươi lẽ một năm xa cách
Xương máu đồng hoang, để chẳng lìa!
Hiền Lương! (Quảng trị)
Hiền Lương em quả là hiền (!)
Mới lên bốn tuổi (1950-1954), chia lìa mẹ cha
Bắc, Nam cách biệt sơn hà
Chơ vơ em đứng, chịu lời đắng cay!
Bến Hải. (Quảng Trị)
Mê tân (bến) biển khổ (hải) là đây
Một dòng nước chảy chia đôi bến bờ
Trách ai xé toẹt bài thơ
Nửa xuôi ra bắc, nửa về phía nam
Để cho dân khổ lầm than
Hai mươi năm lẽ, lắm đàng đau thương!
Đội bom, bia đạn vô thường
Triệu người ngã xuống, đất này đơm bông
May mà còn có non sông!
Lũy Thầy. (Quảng Bình)
Trèo lên vọng gác Lũy Thầy
Chỉ riêng mình đứng nỗi buồn bơ vơ
Đứng nhìn mà lại tưởng mơ
Lũy còn từng khúc, ơ hờ người qua
Trăm năm đánh mất cơ mà!
Bên Dòng Nhật Lệ. (Quảng Bình)
Như nắng chiều buông, Nhật Lệ buồn
Chiếc thuyền neo đậu, sóng lắc luôn
Xe qua cầu mới, sang cồn ấy
Nhắn gởi gì đâu, khách thả hồn!
Quê Hương Này!
Tớ tưởng rằng đây xứ thật nghèo!
Ai dè lúa nở rộ ra khoe
Còn hơn cái đất nơi vùng tớ
Chất phát làm sao! Quả thật thà!
Phong Nha - Kẽ Bàng (Quảng Bình).
Bước tới Quảng Bình, ôi, quê ta!
Đi thuyền chui rúc vào Phong Nha
Lấy mắt dán trần, đưa vô vách
Nhìn ngắm thiên nhiên, đẹp quá mà!
Lại tới Quảng Bình, qua Kẽ Bàng
Yên lặng ngắm nhìn núi rừng hoang
Đẹp sao! Sao nói ra cho hết
Bát úp nơi nơi, núi hàng hàng!
Ôi mà đẹp thật, đất quê ta!
Có núi, rừng xanh, đồng tắp xa
Biển cả mênh mông chiều lộng gió
Hai phương nam, bắc nước non nhà!
Gió Lào. (Quảng Bình)
Gió vượt Trường Sơn tự hướng Lào
Gió nghe hừng hực, nóng làm sao!
Gió lùa lên mặt, len trong áo
Gió lướt thân em, khép nép vào!
Đường Vào Phong Nha. (Quảng Bình)
Sông Son nước chảy lửng lờ
Thuyền xuôi máy đẩy, khách ngơ ngẩn nhìn.
Non xanh, nước biếc xinh xinh
Quê hương ta đẹp, hữu tình lắm thay!
Vào Động! (Quảng Bình)
Phong Nha cửa động đây rồi
Ta đi vào động: Tối thui ráng nhìn!
Thuyền đông nườm nượp ngược xuôi
Ngó vào vách động, cảnh xinh thật mà!
Những cột, những ảnh hiện ra
Thiên hình vạn trạng: Quả là thần tiên!
Trên trần một dáng thiên nhiên
Sông ngầm không biết nơi nào chảy ra?
Sông Son tên gọi đó là!
Đường Trường Sơn. (Quảng Bình)
Con đường xuôi dãy Trường Sơn
Đoàn ta ra bắc, vòng vòng quanh co
Hai bên như bức họa đồ
Một bên núi đá, nọ là núi vôi,
Kẽ Bàng chính ở đây rồi!
Núi như bát úp, liên hồi kế nhau.
Rừng xanh nguyên thủy xôn xao
Chim kêu, vượn hót cất chào tiễn đưa!
Qua Đèo Ngang. (Quảng Bình)
Đi tới Đèo Ngang, chẳng xuống hầm
Cứ theo đường cũ để qua thăm
Nơi xưa Bà Huyện (Thanh Quan) dừng chân bước
Trời đất thế nào Bả (Bà ấy) vịnh ngâm?
Trên Lầu! (Quảng Bình)
Ngồi ở trên lầu, nhìn mãi xa
Trường Sơn mưa thoáng ảnh mờ nhòa!
Chiều buông, đèn sáng, ngồi tư lự
Khói nước, bờ sông: Ta nghĩ ta!
Lỡ Hội! (Hà Tĩnh)
Từ bỏ mười cô nơi Đồng Lộc
Lại khước từ thăm chỗ Tiên Điền (Mộ Nguyễn Du)
Tại đường lúc lắc, gian nan quá
Trễ nải cả rồi, một chuyến thăm!
Lắm Kẻ Tài! (Hà Tĩnh)
Hà Tĩnh đất lành khối kẻ hay
Địa linh sinh sản lắm nhân tài!
Nguyễn Du, Nguyễn Biểu cùng ông Trạng (Bạch Liên)
(Đặng) Dung- Tất, (Nguyễn Công) Trứ, (Phan Đình) Phùng, (Lê Hữu) Trác... quý thay!
Hoành Sơn Quan! (Hà Tĩnh)
Ô kìa! Đứng tại Hoành Môn Quan
Ta tưởng rằng ta quá Đèo Ngang
Cứ ngỡ đèo cao là chẳng phải
Ai dè! Đích thị "Hoành Sơn Quan"!
Thanh Hóa.
Thanh Hóa có núi Hàm Rồng
Có thêm di tích trống đồng Đông Sơn
Có con sông Mã xuôi dòng
Có Bà Triệu lại cưỡi voi diệt thù!
Bà Triệu! (Thanh Hóa)
Quyết cưỡi cơn sóng dữ
Phải chém cá tràng kình
Lừng danh thân nhi nữ
Cho người đời khiếp kinh!
Cây Mít Trăm Năm (Bích Động - Ninh Bình).
Cây mít trăm năm, cây mít già
Trăm năm cũng đủ, cõi ngưòi ta
Sinh sinh tử tử, đời sinh diệt
Thì đã trăm năm cũng quá già!
Chùa Trung (Bích Động – Ninh Bình)).
Khen ai khéo nghĩ, lại hay xây
Xây nửa chùa trong, lại nửa ngoài
Nhị động Nam Thiên bìa vách núi
Nhìn ra phong cảnh, hữu tình thay!
Chùa Thượng (Bích Động – Ninh Bình).
Lại cứ trèo lên, mỏi gối rồi
Lên lên lại thích cứ lên chơi
Nàng Tiên hơ hớ còn đang ngủ
Trèo mãi đến nơi, mệt lại ngồi!
Đền Đinh, Lê. (Hoa Lư- Ninh Bình)
Thăm đền Đinh, Lê luống ngậm ngùi
Nhớ về xứ Tổ những buồn vui,
Ngàn năm dựng nước, rồi giữ nước
Ngạo nghễ hiên ngang trước dập vùi.
Cưỡi Trâu (Hoa Lư- Ninh Bình)
Đã đến đây rồi, ta cưỡi trâu
Dù nay chẳng trẻ, bạc trên đầu
Cưỡi trâu để nhớ thời xưa cũ
Bộ Lĩnh khởi đầu cũng cưỡi trâu!
Cờ Lau. (Hoa Lư- Ninh Bình)
Cờ Lau Vạn Thắng (Vương) dẹp sứ quân
Thống lĩnh cơ ngơi đẹp đất trời
Đất nước non sông tươi mãi mãi
Ngàn năm hùng khí rạng ngời ngời!
Vú Ai? (Tam Cốc- Ninh Bình)
Vú ai đem để nơi này?
Tại sao một cái trên trần người qua
Chui ra rồi lại chui vào
Người ta hay nắn hay sờ vú ai
Vú ai để rớt nơi này?
Ngồi Thuyền. (Tam Cốc- Ninh Bình)
Ngồi thuyền đi qua ba cốc
Cốc cả, cốc hai, cốc ba
Vân Long tên tục gọi là
Nhìn ra ba cốc cũng là xinh xinh
Cảnh xinh, người lại cũng xinh
Núi rừng cũng lại hữu tình như ai
Nhìn lên núi, đá nơi nơi
Lằn ngang, lằn dọc buông lời hát ca
Mái chèo khua động không xa
Tiếng cười khúc khích: Khách, ta thỏa lòng!
Đèo Tam Điệp. (Ninh Bình)
Đèo một, đèo hai, lại một đèo
Ba đèo ta lại cố mà leo
Leo lên mới thấy đời nhiều thú
Có thế, nên ai cũng ráng trèo!
Tam Điệp. (Ninh Bình)
Tam Điệp trùng trùng dãy đá vôi
Quang Trung đãi Tết ba quân rồi
Tiến về Thành nội Thăng Long ấy
Đại phá quân Thanh nát cả thôi!
Sunday, January 24, 2010
Học Là Con Đường Ngắn Nhất Tiến Tới Tương Lai Xán Lạn!
Con yêu dấu,
Đây là bài quan trọng nhất trong loạt bài Ba viết cho con, và cũng là bài cần thiết nhất mà lứa tuổi của con cần phải có khái niệm, ý thức, mục đích để theo đuổi. Nó sẽ giúp cho con có một tương lai vững chắc, sung sướng, hạnh phúc; đồng thời hổ trợ con trong việc nuôi, dạy con ở sau nầy. Ba chỉ sợ rằng ba không đủ khả năng diễn tả, lột hết ý nghĩa về tầm quan trọng của nó. Nhưng Ba cũng sẽ "ráng" với mọi khả năng sẵn có của Ba!
Con ạ,Con người ai cũng vậy, được "sinh ra" và "lớn lên". Tới tuổi thì vào lớp, vào trường để học tập. Đó là khả năng ưu việt của loài người mà con không thể thấy ở loài nào khác. Con có thể hiểu được sự học và ích lợi của nó thì con mới dấn thân vào. Mà sự dấn thân đó sẽ hoàn toàn có lợi cho con. Nhưng cuộc đời không đơn giản như vậy! Vì ở trong con, trong lứa tuổi của con có hai hướng đi trái ngược: "Học tập" và "Đi chơi". Học tập là một thái độ, một tập tánh của xã hội; còn đi chơi là bản năng của con người.
Trước hết, có lẽ Ba phải viết về "Đi chơi": Bản năng của con người! Con người từ lúc khi còn là con vật, là vượn người thì nó chẳng có học hành gì cả, sống rất thoải mái, đi chơi, đùa giởn. Đói thì đi kiếm trái cây, khoai củ; khát thì đến bên giòng nước uống nước; chỗ trú là những nơi hang động. Sống thì cũng có thể dăm ba người rời rạc, chưa kết đoàn. Nhưng sau vì kinh nghiệm, bản năng sinh tồn phải kết hợp từng nhóm đông hơn để chống chọi lại thú dữ: Voi, cọp, sư tử, báo....Đá, cành cây là vũ khí; qui ước ngôn ngữ là sự thông tin. Rồi, bước tiên đầu tiên xa hơn là vấn đề kinh tế. Con cứ nghĩ với số đông người như vậy thì trái cây, khoai củ lâu ngày tất phải hết, đoàn vượn người đó di chuyển đến nơi khác. Và sự di chuyển đó gặp một nhóm khác thì theo con nghĩ sự việc gì sẽ xảy ra: Một là chiến tranh giành lấn chiếm đất; hai là bỏ đi. Mỗi năm nhân số sinh sản mỗi đông hơn, thức ăn hạn hẹp đi, thì tới giai đoạn phải tìm thêm thức ăn khác: Săn bắn, bắt cá, bắt thú vật nhỏ. Và qua quá trình tiến hóa từ loài vượn người biến thành người; từ nhóm nhỏ kết đoàn thành bộ tộc; từ ăn sống đến chín qua ngọn lửa; con người sống với bản năng của mình: Ăn và chơi. Nhưng cũng từ các biến chuyển đó, con người đã có kinh nghiệm, biết cách nào hái trái cây dễ hơn, biết chỗ nào có củ để ăn; biết làm sao để bắt được cá; cách nào để bắt được chim, thú. Sự truyền thụ, dạy dỗ, hướng dẫn cũng theo đó mà càng ngày càng phong phú. Các điều ấy trở thành "giáo dục" và "học tập". Giáo dục, dạy dỗ là phương cách của những người lớn tuổi, có kinh nghiệm truyền đạt lại cho người khác, trẻ nhỏ. Học tập là cách thức của người nhận, của trẻ con. Đó là khái niệm, hình thức đầu tiên hình thành về giáo dục: Khởi nguồn từ vấn đề kinh tế. Nhưng con nên nhớ rằng con người còn có trí khôn và suy nghĩ nữa, cho nên bộ óc con người đã ghi nhận rất nhiều sự kiện về kinh tế, sinh hoạt, xã hội lẫn suy tư. Vì vậy, mà kiến thức của loài người truyền lại hiện nay thật phong phú và đa dạng. Do nơi tìm kiếm thức ăn càng ngày càng khó khăn, phải di chuyển từ nơi nầy đến nơi khác, và với điều kiện thời tiết bắt buộc phải làm chỗ trú ngụ. Từ đó, con người phải tận dụng những gì sẵn có ở tại chỗ để làm chòi, chỗ trú ngụ tạm. Đời sống du mục mãi cũng không đủ ăn. Cuối cùng đoàn người phải tìm nơi nào đất tốt, điều kiện sinh sống dễ dàng để dừng lại, bắt đầu hình thức làng mạc ra đời. Song song vào đó, kinh tế cũng có khác đi: Trồng cây ăn trái, chăn nuôi thú rừng biến chúng thành gia súc, đào ao thả cá, trồng khoai tỉa đậu, và khai khẩn đất để trồng lúa, lúa mì...Sự truyền đạt kinh nghiệm lúc nầy lại càng đa dạng, phong phú thêm, trẻ con được chỉ dạy nhiều hơn. Từ ngôn ngữ khó nhớ, biến thành qui ước về chữ viết để ghi lại những điều muốn truyền thụ cả cho người dạy lẫn người học.Và con có biết không? Với sự thành hình của chữ viết loài người đã ghi lại những kiến thức, suy nghĩ, kinh nghiệm của mình trên các phiến đá, trên gỗ, trên các tấm da, trên vỏ cây hay trên trang giấy để lại đời sau. Đó là các di tích văn hóa, văn chương hay thể hiện nền văn minh của các vùng. Tất cả cùng góp sức chung vào sự tiến hóa của nhân loại!Bây giờ con được đi học, đi vào trường con có biết vì sao không? Con có bao giờ nghĩ là con đi học để làm gì không? Nếu con càng hiểu được rõ ràng cái mục đích, cái nội dung mà con học thì con mới càng thích thú và chăm chỉ học hơn. Ba nghĩ rằng con cũng có được chút ít về khái niệm, nhưng Ba sẽ cố gắng ghi lại để con thấy chương trình mà con đang học không phải là đơn giản, cũng không phải là một ngày một buổi mà hình thành được đâu.
Con ạ,
Trước hết Ba sẽ lướt qua về hình thức giáo dục; rồi sau đó Ba sẽ đưa con đi vào một số điểm nội dung.Con thấy nhà trường hiện nay thường có cơ sở nguy nga, tổ chức rất tươm tất, phương tiện đầy đủ. Con có thể bình phẩm trường nầy giàu, trường kia nghèo; trường nầy dạy hay, trường kia dạy dở... Nhưng có một lúc, con xem trên truyền hình thấy chiếu cảnh học trò ở cảc xứ nghèo hay ở những làng quê xa xôi nào đó: Thầy cô giáo phải ngồi ghe thuyền, đi xe vào tận làng quê xa để dạy. Lớp học chỉ có vài đứa học trò, thầy trò cùng ngồi dưới bóng mát của cây to. Lớp học là thế đó! Đó là những lúc rỗi rảnh, nếu gặp vụ mùa, học trò phải đi làm phụ giúp cha mẹ nữa thì lớp học đành phải đóng cửa. Thật giống như cái cảnh mà nhà thơ Cao Bá Quát đã ghi:Một thầy, một cô, một chó cái,Trò thì nửa người, nửa ngợm, nửa đười ươi.Sự hình thành trường lớp bắt đầu từ sự hướng dẫn, giảng dạy của những người có kinh nghiệm, có hiểu biết cho một số người hay trẻ con trong thôn xóm về một số kinh nghiệm làm việc, sinh hoạt, săn bắn... nào đó. Rồi qua sự thông thương qua lại giữa các bản làng, thôn xóm, các nơi; kinh nghiệm, kiến thức của con người càng ngày càng phong phú. Trường lớp được mở rộng thêm, chương trình dạy nhiều hơn và trẻ con cũng được cha mẹ cho đi học đông hơn. Cái kết quả thực tiển là những kẻ "có đi học" làm việc, suy nghĩ hay lãnh đạo gặt hái nhiều thành công, làm cho kinh tế giàu có, phồn thịnh; cách giải quyết được lẹ làng, nhanh chóng. Từ đó, lớp học ngày càng mở thêm nhiều, học trò lại đông hơn và phương pháp truyền thụ cũng phải biến chuyển theo: Sao cho "kết quả truyền đạt" được kết quả khả quan nhất và thích hợp với tâm sinh lý của trẻ con trong từng giai đoạn nào đó.Con có biết không? Thời trước người ta dùng roi, hình phạt nghiêm khắc để bắt học trò phải học. Dần dần cách thức ấy có vẻ hành hạ học trò quá! Nên người ta, hay đúng hơn là những nhà nghiên cứu về giáo dục thấy cần phải tìm ra các cách giáo dục khác "hay và tốt hơn" giống như phương pháp giáo dục hiện nay mà con đang được đối xử trong nhà trường. Song song vào đó, người ta tiến đến một hình thức quản lý mới: Ấy là sự quản lý bằng tổ chức và những quy ước về luật lệ hay là kỹ luật. Tựu chung là làm thế nào để cho học trò đi học được vui vẻ, thoải mái; hân hoan mà tiếp nhận các kiến thức được truyền thụ tới mức tối đa tùy theo lứa tuổi, trình độ của chúng.Sự thay đổi như vậy, kéo theo sự thay đổi của các thầy cô. Họ cũng phải được đào tạo từ các trường dạy "dạy học" (Teaching school), sư phạm (Pedagogy) với những đòi hỏi trình độ kiến thức nào đó về kiến thức phổ thông, tâm lý, tổ chức... mà một người "giáo chức" cần phải có. Đến đây, chắc con không thể ngờ rằng sự việc con tưởng là đơn giản mà lại qua một quá trình gay go và phức tạp, lâu dài đến thế!
Chưa đâu con ạ! Ngay cả cơ sở trong trường học cũng vậy, nó cũng thay đổi theo phương pháp cả từ việc bắt học trò học thuộc lòng như ngày xưa, dần dần việc giảng dạy cần có học liệu, hình ảnh chứng minh, thí dụ cụ thể, chuyện kể; và bây giờ lại có thêm máy vi tính, truyền hình, máy chiếu... Sự tốn kém để dạy cho các con học hiện nay phải chi phí rất nhiều. Con thử nghĩ: Nếu có kẻ nào phá hoại trường học, thì biết bao nhiêu đứa học trò sẽ bị thiệt thòi và mức thiệt thòi sẽ là bao nhiêu? Con có thể ước lượng được không?Này con! Đó mới chỉ là hình thức, tổ chức, phương tiện để thầy cô giảng dạy con học thôi. Chứ về nội dung thì còn trải qua quá trình rất dài và tổng hợp của biết bao nhiêu là người tài giỏi trên thế giới từ xưa tới nay. Nói chung, đó là những tri thức của nhân loại. Chỉ riêng về khoa học thôi, một điều con học ở nhà trường nó phải mất bao nhiêu thời gian để kiểm nghiệm về tính chính xác của nó. Trước tiên người ta phải quan sát về một hiện tượng như Newton thấy trái táo rơi xuống đất, liền đặt một câu hỏi: Tại sao nó lại rơi? Tại sao rơi xuống đất mà không rơi theo chiều khác? Sau vài lần quan sát các vật khác nữa, rồi người ta mới đặt ra giả thiết, Newton đã nghĩ: Có thể có một sức hút nào đó từ trong trái đất! Tiếp theo là các kiểm nghiệm để chứng minh điều ấy, cuối cùng mới đưa đến một kết luận; ta mới có Định luật Newton về vật rơi. Con có thấy không, con chỉ học về Định luật Newton trong vài phút đồng hồ mà Newton đã tốn thời gian biết là bao lâu. Và còn... còn nhiều nữa. Trong mỗi môn học đều là tổng hợp vốn hiểu biết của con người từ lúc khởi thủy cho đến ngày nay. Con học bao nhiêu môn học là con tiếp thụ vốn của bao nhiêu "dòng tri thức" của nhân loại mà ngành giáo dục, người viết sách, người soạn chương trình đã sắp xếp vào đề mục, có hệ thống, thích hợp theo từng lứa tuổi cùng sự mở mang trí óc của con.Đến đây con có thấy sự học của con rất có ích, và không đơn giản lắm không? Vậy con hãy suy nghĩ, phải quyết định thế nào: Học hay là đi chơi? Dù thế nào con cũng phải học xong lớp 12, tốt nghiệp bậc Trung học đi đã: Tức là sau bậc nhà trẻ, mẫu giáo và 12 năm trong trường học. Bao nhiêu người cùng đi học, đều phải bỏ thời gian như nhau; không lẽ mình lại học dở, quá tệ thì con không thấy uổng phí thời gian lắm ư? Chỉ cố gắng một chút, một chút ít thôi sự học của con sẽ có kết quả, với kết quả tốt nghiệp lớp 12 khả quan, con sẽ chọn được một ngành học, sau nầy nó sẽ là nghề vững chắc, một nghề có ích cho xã hội mà lương bổng lại hậu hỹ. Con có hiểu được chiều hướng tiến mà Ba viết cho con chưa? Hãy ráng lên con ạ! Tương lai tươi sáng đang chờ con đó!xXxTrong lứa tuổi trưởng thành của con, con gặp phải hai chướng ngại lớn sẽ ảnh hưởng vào sự học của con. Tại sao là hai chướng ngại lớn? Vì nó là hai "bản năng". Con có biết Bản năng là gì không? Bản năng là khả năng, là bản tánh tự nhiên của con người, là tự nó có trên bước đường trưởng thành của thân xác và trí óc. Đó là "Sự ham vui, đi chơi"; và "Tình yêu".Ba sẽ viết cho con về sự ham vui, đi chơi trước. Rồi sau đó, Ba sẽ đề cập đến vấn đề tình yêu.Đã nhiều lần Ba thấy con sửa soạn bắt đầu ngồi vào bàn học, con vụt nhớ đến bạn bè, hay điện thoại gọi đến thì con lại bỏ đi ngay. Và rồi, có khi đi đến nửa đêm con vẫn chưa về, mẹ con phải thấp thỏm, hồi hộp để chờ đợi con!Làm con người ai cũng ham vui cả, chỗ nào chơi vui thì mình thích tới, nơi nào mình thấy hứng khởi thì mình hay tham dự. Ở đây, Ba sẽ nói chuyện với con về một câu chuyện trong Đạo Phật. Câu chuyện đó bắt đầu cho kiếp người, cho các nẽo luân hồi mà cũng tiêu biểu cho ảnh hưởng của việc ham vui. Trong Đạo Phật coi tất cả mọi loài đều có một khởi điểm chung: Đó là Phật tánh. Vật nào có đời sống, có mạng đều là chúng sanh. Từ Thánh Tiên, Thần, Người xuống đến loài thú vật, loài ma quỷ và tất cả loài trong địa ngục vẫn gọi chung là chúng sanh. Mọi chúng sanh đều bình đẳng, vì tất cả đều có Phật tánh như nhau. Nhưng tại sao có sự khác biệt đó? Trong "Thập nhị nhân duyên" đại khái như thế này: Khởi đầu là mọi Phật Tánh đều ở trong cùng một cõi yên tịnh gọi là Chơn Như hay Niết Bàn, nhưng vì Vô minh tức là cái Sự không biết, mê muội, u tối, mờ mịt che mất sự sáng suốt của Phật Tánh, nên làm cho Phật Tánh có hành động sai lầm mà ham thích có được thân xác, hình thể (danh sắc) để vào cuộc đời trần gian vui chơi. Từ chỗ có thân xác, hình thể nên mới có lục căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý). Có lục căn mới tiếp xúc với cảnh vật bên ngoài, rồi mình mới thấy, biết tốt xấu, ngon dở, thiện ác, đẹp xấu... Qua sự phân biệt đó mình mới "cảm thấy" (cảm thọ) và ham thích (ái). Có thích mình mới muốn "chiếm giữ" (thủ) để làm "của riêng" (hữu). Chính vì vậy, khi chết mình vẫn muốn chiếm hữu, không chịu buông ra, thế là lại "phải" Tái sanh. Có sanh thì có bệnh, lão, tử. Tức là có sự khổ. Chúng sanh đi vòng vòng trong sáu nẽo luân hồi cũng do nơi mình ham thích (ái) "được luân hồi". Còn sanh ở cõi nầy, cõi kia là do nơi nghiệp quả của những "hành động chơi, gây hấn, hận thù" của mình gây ra từ bao kiếp trước. Đó là kết quả của sự ham vui trong Đạo Phật. Còn ngoài đời, nếu con ham vui, con lao theo cuộc vui thì sau đó con sẽ nhận kết quả không vui. Tại sao? Giả sử, Ba chỉ giả sử thôi nhé! Giả sử bây giờ con ham vui, con đi chơi với bạn bè, hết cuộc vui nầy tới cuộc vui khác. Hết nhậu nhẹt tới câu cá, hết đi coi phim tới đi chỗ nầy chỗ kia. Con lê la mãi thì con không có thì giờ để học, sự học của con càng ngày càng tệ hơn. Vào lớp con theo không nổi (không hiểu) bài giảng của thầy cô, rồi con đâm chán, con không thích học nữa. Con thường hay bỏ học, trốn giờ đi chơi. Khi con bỏ học, con đi vào làm công trong hảng xưỡng với những công việc lao động bằng chân tay. Con phải đổ mồ hôi, hao sức lực để đổi lấy đồng lương kém cỏi. Nhưng con không thể làm khác hơn được! Trong khi đó bạn con trong trường học học hành chăm chỉ, siêng năng. Nó vào Đại học, vài năm sau nó tốt nghiệp ra trường về làm chung hảng con, lương nó gần gắp đôi lương con hay hơn nữa. Nó làm công việc lại nhẹ nhàng, không phải hao tốn công sức hoặc dơ bẩn như con. Lúc ấy, con sẽ suy nghĩ ra sao? Hối tiếc cũng đã muộn màng rồi, con ạ! Thế là kết quả không vui!Ba có người bạn, lúc trước anh ta muốn đi học để vào Đại học. Anh ta vào Đại học được một năm, thấy bạn bè đi làm có tiền mua xe tốt, còn anh ta đi xe xập xệ. Thấy cũng buồn, anh ta nhảy ra xin hảng làm kiếm tiền sắm xe, đồ đạc. Vài năm sau, bạn cùng ngành lúc ở Đại học lại được việc ở ngay hảng của anh ta. Lúc đó, anh ta mặc cảm và quyết định xin nghỉ làm để trở lại đi học. Cuộc đời đôi lúc làm cho mình lẩn quẩn như vậy! Do đó, con phải có quyết định dứt khoát. Khi nào còn ở nhà trường con nên "học cho ra học" để không uổng "cơm cha, áo mẹ, công thầy", để không uổng phí thời gian của những ngày "mài đủn quần" trên ghế nhà trường.Con muốn sự học của con được thoải mái mà đạt được kết quả, con phải có kế hoạch, có thời khóa biểu hẳn hoi. Mỗi ngày con dậy từ lúc mấy giờ, bắt đầu học vào lúc nào, học môn nào rồi sẽ tới môn nào. Xen kẻ những giờ học là những giờ giải trí ngắn, giải trí bằng tập đàn, chơi nhạc, xem truyền hình hay vài động tác thể dục. Tới tối con sẽ học đến lúc mấy giờ. Thời gian mình ngủ có đủ cho sức khoẻ của mình không? Con sắp xếp thế nào để con có thể thực hiện được và không nguy hại đến sức khỏe của con. Vì đây là kế hoạch lâu dài và tập luyện; tài năng không phải là một ngày một buổi: "Tài năng là một sự kiên nhẫn lâu dài". Cuối tuần con để dành ngày nào đi chơi. Và chiều chủ nhật con ngồi vào bàn học để "bắt đầu cho một tuần kế tiếp".Con ạ!Đứa trẻ nào cũng phải bỏ thời gian ở trường học để học được những tri thức của nhân loại trong thời niên thiếu của mình cả. Và sau nầy từ những tri thức đó, đứa trẻ có thể vận dụng, phát triển hơn trong đời sống, việc làm của mình. Nếu tất cả trẻ con đều học đến lớp 10 thì 10 năm học đó giống như là đi chơi. Đi chơi mà có ích cho mình, cho xã hội mai sau. Và các đứa trẻ có khác nhau là từ lớp 11, 12 cho đến khi tốt nghiệp Đại học ra làm việc, đem vốn liếng tri thức mà mình tiếp thu đóng góp trở lại cho xã hội. Như vậy, thực sự ra việc học của con chỉ có cố gắng vào hai năm cuối của bậc Trung học và khoảng trên dưới 5 năm của bậc Đại học, vị chi chừng 7 năm. Và nếu so với những bạn còn đi học như con: Bạn con học không cố gắng, nó chỉ học 60% với khả năng; và con cố gắng học tới 90% khả năng, thì sự khác biệt chỉ là 30%. Với 30% đều đặn trong 7 năm, khi ra trường con sẽ có việc làm dễ dàng, lương khá, nghề nghiệp tương đối ổn định. Nếu thế, cuộc đời con từ lúc ấy trở về sau sẽ sung sướng. Còn nếu bạn con bê tha, ham chơi bỏ học phải vào hảng làm công việc tay chân, dơ dáy, cực nhọc, lương thấp thì nó chỉ sướng trong vài năm đi chơi lúc trước, nhưng nó phải lam lụ cả đời. Vậy thì con thích điều nào: "Ráng chịu khó vài năm để được sung sướng cả đời" hay "Sung sướng vài năm để cực khổ suốt đời". Tùy ý thích mà con chọn, Ba không thể quyết định cho con.Con yêu dấu,Ba viết cho con về tình yêu khiến Ba phải nhớ và hồi tưởng lại thuở xa xưa để tìm những ý niệm, những khởi động đầu tiên dẫn dắt con người vào tình yêu.Tạo hóa đã ban cho con người cái thân xác, cái thân xác ấy lớn lên theo thời gian. Tới một giai đoạn mà người ta gọi là "giai đoạn dậy thì", thì hầu như tất cả các bộ máy trong cơ thể đều đồng nhịp hoạt động. Con thử tưởng tượng con đi vào một cơ xưởng, trong những thời gian đầu chỉ có một số cơ phận nào đó của nhà máy đang chạy thôi, con cảm thấy có một sự yên tĩnh, nhẹ nhàng. Nhưng tới lúc, tới giờ, toàn bộ nhà máy hoạt động, con có thấy một sự nhộn nhịp khác thường và ồn ào gần như muốn đẩy tung cái nóc của nhà máy lên không trung. Thì trong tuổi dậy thì, con người cũng gần giống như vậy, vì các tuyến tăng trưởng, sinh dục trước kia hoặc là nằm im bất động, hoặc là hoạt động một cách chậm chạp, yếu kém, đến nay chúng bỗng vùng lên hoạt động với mọi khả năng của chúng. Thiếu niên ngày trước, nay đã thay đổi giọng nói (bể tiếng), cơ thể phát triển nhanh chóng về chiều cao (cho nên người ta mới gọi là "nhổ giò") và các phần sinh dục cũng phát triển, tâm tính có phần khác đi. "Chàng" bắt đầu chải chuốt, ăn diện, lời nói cũng văn hoa hơn, nhất là những nét tập làm người lớn, cùng với những lý luận tranh cãi để chứng tỏ mình đã trưởng thành. Lúc đầu còn vụng về, sau dần dần được cải thiện và thành đặc trưng của mỗi chàng thanh niên.Rồi chàng thanh niên cùng bạn bè kết hợp thành đám, thành nhóm chơi chung với nhau. Và qua đó, sự chú ý đến các cô gái ngày một nhiều hơn. Đến một lúc nào đó con sẽ gặp một người hợp với con, con thích trò chuyện hoặc thích gặp mặt "cô nàng" thường xuyên. Con cảm thấy mến "cô nàng" một cách lạ lùng! Tình cảm ấy cứ vun đắp mãi, khi gần cô nàng con thấy vui và xa cô nàng con thấy nhớ. Thế là con đi dần vào tình yêu! Với tình yêu nầy bao nhiêu nhà thơ, nhà văn lẫn nhạc sĩ đã diễn tả, đã ghi lại cái cảm xúc "Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy, nghìn năm hồ dễ mấy ai quên", hoặc sự xảy ra rồi thì "mới biết là mình yêu" vân vân...và vân vân.. .Nhiều và nhiều lắm...! Từ tình thơ mộng cho đến tình dang dỡ. Nhưng ở đây điều ấy không phải là điều Ba muốn viết cho con. Ba chỉ muốn viết cho con sự liên hệ giữa tình yêu đối với tương lai qua sự học. Ngay khi Ba đặt tựa cho bài nầy đó cũng là một suy nghĩ, một dụng ý của Ba. Tại sao gọi là "Học tập là con đường ngắn nhất tới tương lai xán lạn"? Con cứ nhìn vào những nghề nghiệp chuyên môn con sẽ thấy rõ. Như một người thợ hồ, nếu họ không từ trường lớp ra, trước tiên họ phải đi trộn hồ, làm phụ công, lâu ngày mới lên được thợ phụ, khi thật vững vàng, biết chiết tính xây cất mới có thể là thợ chính. Họ phải mất thời gian rất lâu dài. Một người thợ nấu ăn, nếu từ trường lớp có thể chỉ tốn hai, ba năm. Nếu không họ phải bỏ vài năm đi rửa chén, xắt rau tức là phụ bếp; sau đó làm ở "thợ bốc" là người chuẩn bị rau cải, thịt hay cá tùy theo từng món ăn để cho thợ nấu sẵn sàng nấu, mất thêm vài năm nữa; khi có nhiều kinh nghiệm hoặc có điều kiện thì lên đứng chão dầu; rồi thợ nấu phụ, thợ phụ chỉ nấu món ăn thôi chứ chưa biết chiết tính cho bao nhiêu phần ăn sẽ cần bao nhiêu rau cải, bao nhiêu thịt, gà; nói chung là vật liệu, vật dụng. Nếu lên được thợ nấu chính: Biết nấu, biết chiết tính, biết điều hành có lẽ phải trên mười năm. Như vậy con thấy giữa 3 và 10 năm cái thời gian nào là ngắn nhất. Thôi kể đại khái cho con biết vậy. Bây giờ Ba trở lại vấn đề tình yêu và sự học.Ở trên Ba đã có nói tình yêu nó là một bản năng, con người dù muốn dù không vào lứa tuổi đó, ít nhiều con cũng có lần để yêu. Không ai cấm cản con được. Nhưng con ạ! Tình yêu là sự nhung nhớ, là sự quyến luyến, vấn vương. Khi con đã yêu hình bóng người yêu của con cứ lảng vảng trong đầu óc, trí nhớ của con; cứ mong gặp để chuyện trò, để đi chơi. Có nhiều lúc con ngồi vào bàn học, lật sách ra con lại nhớ đến người yêu nữa rồi! Thật là khó quá phải không con? Tới lứa tuổi cần yêu thì phải yêu thế thôi! Và cũng khó khăn lắm con mới có thể cân bằng được giữa học và yêu. Đối với tình yêu bồng bột, say sưa lại càng khó khăn hơn. Nhưng con ạ! Con phải lựa chọn giữa yêu và tương lai, và nếu con có khả năng con có thể đi song hành: Yêu vẫn yêu, học cứ học. Khi nào con thấy sự yêu đương làm cho con học tệ hơn thì con nên cẩn thận! Trong quá khứ không biết bao nhiêu chuyện dang dỡ, đau khổ, hận đời, chán nãn kể cả mất trí vì chuyện tình yêu. Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu thất tình với cô hàng sách. Và con có nhớ cái ông ngồi uống cà phê mà hay nói lảm nhảm ở xã mình không? Ông ta cũng bị "cô bồ" bỏ đó. Và đôi lúc con thấy có một vài thanh niên xâm trên cánh tay hình trái tim có mũi tên xuyên qua với mấy chữ "hận đời đen bạc" để nói lên rằng mình bị "bồ đá" mà đâm ra hận đời. Nhưng chỉ do tình yêu, mình hỏng cả cuộc đời thì uổng phí quá! Vì con đã biết "Được làm con người là điều đáng quý" thế nào rồi. Trong cuộc đời của mình, con không phải một lần yêu. Có khi tình yêu chỉ thoáng qua trong vài tháng, có khi tình yêu kéo dài cả vài năm. Có tình yêu rất là nồng nàn, cũng có lúc con cảm thấy yêu nhưng mà yêu hời hợt, chút chút thôi. Vậy thì yêu là quan trọng hay sự nghiệp tương lai trong suốt cuộc đời là quan trọng? Con hãy suy nghĩ thật kỹ về vấn đề nầy! Bây giờ Ba giả sử là con học ngành y, nha hay dược gì đó. Con có người yêu, tình yêu cũng tương đối nồng nàn. Con thương cô nàng và cô nàng cũng thương con lắm! Đôi lúc cô nàng cũng hãnh diện với bạn bè vì cô nàng có bạn trai là Bác sĩ, Nha sĩ, hay Dược sĩ trong tương lai. Vì sự yêu thương, nhung nhớ con học không được tập trung như lúc xưa. Việc học của con yếu kém đi, con bị thi lại; rồi con bị ở lại một năm nữa. Giả sử năm sau con qua không nổi và con phải bị rời khỏi trường. Tương lai con không còn là một Y, Nha hay Dược sĩ mà chỉ là một sinh viên tầm thường, liệu cô nàng có còn yêu con như lúc trước hay không? Và nếu trong lúc ấy, cô nàng có chàng trai khác "có tương lai hơn" đeo đuổi, cô nàng bỏ rơi con. Thì! Thế là tương lai, sự nghiệp, lẫn người yêu đều bỏ con mà đi hết cả! Còn có người vì quá yêu, bị người yêu "đá mình", "bắt bồ" với người khác, đã chán nãn bỏ dỡ học hành, bỏ đi sự nghiệp tương lai mà ôm vào mình sự đau khổ: "Đường vào tình yêu có muôn lần nhớ, có vạn lần sầu" phải không con?Con yêu dấu,Ba chỉ viết sơ lược đến thế thôi, chứ tình yêu nó có nhiều phức tạp tùy theo tình cảm, lý trí của mỗi con người. Và nếu mình đã định được giới hạn để vẹn toàn cả sự học lẫn tình yêu thì liệu mình có đủ ý chí để giữ vững không? Đời không đơn giản! Do đó, con có cần thấy mình phải có tương lai trước rồi có tình yêu, hay cần có tình yêu trước rồi hẵn có tương lai? Ba hi vọng con sẽ tìm được câu trả lời và định hướng được cho chính cuộc đời của con.
Nguyên Thảo,7-9-2000.
Vì sự lo lắng của những bậc phụ huynh cũng như của chính tôi về vấn đề con cái, tôi đã cố gắng với mọi nỗ lực của mình để phổ biến những suy nghĩ, kiến thức mà tôi đã gom góp được từ trong nhà trường lẫn cuộc sống để hầu giúp ý kiến cùng với những bậc cha mẹ hay những con em nhỏ của chúng tôi. Nhưng viết là một lẽ, còn quyết định là của mọi người lẫn trẻ con. Kết quả như thế nào thì tôi cũng không biết vì không có phản ứng nào cả. Nhưng việc tôi làm, tôi vẫn cứ tiếp tục làm! Vì thế mà: “Những Bài Viết Về Mẹ” được thành hình.
Nguyên Thảo,
22/12/2009.
Đây là bài quan trọng nhất trong loạt bài Ba viết cho con, và cũng là bài cần thiết nhất mà lứa tuổi của con cần phải có khái niệm, ý thức, mục đích để theo đuổi. Nó sẽ giúp cho con có một tương lai vững chắc, sung sướng, hạnh phúc; đồng thời hổ trợ con trong việc nuôi, dạy con ở sau nầy. Ba chỉ sợ rằng ba không đủ khả năng diễn tả, lột hết ý nghĩa về tầm quan trọng của nó. Nhưng Ba cũng sẽ "ráng" với mọi khả năng sẵn có của Ba!
Con ạ,Con người ai cũng vậy, được "sinh ra" và "lớn lên". Tới tuổi thì vào lớp, vào trường để học tập. Đó là khả năng ưu việt của loài người mà con không thể thấy ở loài nào khác. Con có thể hiểu được sự học và ích lợi của nó thì con mới dấn thân vào. Mà sự dấn thân đó sẽ hoàn toàn có lợi cho con. Nhưng cuộc đời không đơn giản như vậy! Vì ở trong con, trong lứa tuổi của con có hai hướng đi trái ngược: "Học tập" và "Đi chơi". Học tập là một thái độ, một tập tánh của xã hội; còn đi chơi là bản năng của con người.
Trước hết, có lẽ Ba phải viết về "Đi chơi": Bản năng của con người! Con người từ lúc khi còn là con vật, là vượn người thì nó chẳng có học hành gì cả, sống rất thoải mái, đi chơi, đùa giởn. Đói thì đi kiếm trái cây, khoai củ; khát thì đến bên giòng nước uống nước; chỗ trú là những nơi hang động. Sống thì cũng có thể dăm ba người rời rạc, chưa kết đoàn. Nhưng sau vì kinh nghiệm, bản năng sinh tồn phải kết hợp từng nhóm đông hơn để chống chọi lại thú dữ: Voi, cọp, sư tử, báo....Đá, cành cây là vũ khí; qui ước ngôn ngữ là sự thông tin. Rồi, bước tiên đầu tiên xa hơn là vấn đề kinh tế. Con cứ nghĩ với số đông người như vậy thì trái cây, khoai củ lâu ngày tất phải hết, đoàn vượn người đó di chuyển đến nơi khác. Và sự di chuyển đó gặp một nhóm khác thì theo con nghĩ sự việc gì sẽ xảy ra: Một là chiến tranh giành lấn chiếm đất; hai là bỏ đi. Mỗi năm nhân số sinh sản mỗi đông hơn, thức ăn hạn hẹp đi, thì tới giai đoạn phải tìm thêm thức ăn khác: Săn bắn, bắt cá, bắt thú vật nhỏ. Và qua quá trình tiến hóa từ loài vượn người biến thành người; từ nhóm nhỏ kết đoàn thành bộ tộc; từ ăn sống đến chín qua ngọn lửa; con người sống với bản năng của mình: Ăn và chơi. Nhưng cũng từ các biến chuyển đó, con người đã có kinh nghiệm, biết cách nào hái trái cây dễ hơn, biết chỗ nào có củ để ăn; biết làm sao để bắt được cá; cách nào để bắt được chim, thú. Sự truyền thụ, dạy dỗ, hướng dẫn cũng theo đó mà càng ngày càng phong phú. Các điều ấy trở thành "giáo dục" và "học tập". Giáo dục, dạy dỗ là phương cách của những người lớn tuổi, có kinh nghiệm truyền đạt lại cho người khác, trẻ nhỏ. Học tập là cách thức của người nhận, của trẻ con. Đó là khái niệm, hình thức đầu tiên hình thành về giáo dục: Khởi nguồn từ vấn đề kinh tế. Nhưng con nên nhớ rằng con người còn có trí khôn và suy nghĩ nữa, cho nên bộ óc con người đã ghi nhận rất nhiều sự kiện về kinh tế, sinh hoạt, xã hội lẫn suy tư. Vì vậy, mà kiến thức của loài người truyền lại hiện nay thật phong phú và đa dạng. Do nơi tìm kiếm thức ăn càng ngày càng khó khăn, phải di chuyển từ nơi nầy đến nơi khác, và với điều kiện thời tiết bắt buộc phải làm chỗ trú ngụ. Từ đó, con người phải tận dụng những gì sẵn có ở tại chỗ để làm chòi, chỗ trú ngụ tạm. Đời sống du mục mãi cũng không đủ ăn. Cuối cùng đoàn người phải tìm nơi nào đất tốt, điều kiện sinh sống dễ dàng để dừng lại, bắt đầu hình thức làng mạc ra đời. Song song vào đó, kinh tế cũng có khác đi: Trồng cây ăn trái, chăn nuôi thú rừng biến chúng thành gia súc, đào ao thả cá, trồng khoai tỉa đậu, và khai khẩn đất để trồng lúa, lúa mì...Sự truyền đạt kinh nghiệm lúc nầy lại càng đa dạng, phong phú thêm, trẻ con được chỉ dạy nhiều hơn. Từ ngôn ngữ khó nhớ, biến thành qui ước về chữ viết để ghi lại những điều muốn truyền thụ cả cho người dạy lẫn người học.Và con có biết không? Với sự thành hình của chữ viết loài người đã ghi lại những kiến thức, suy nghĩ, kinh nghiệm của mình trên các phiến đá, trên gỗ, trên các tấm da, trên vỏ cây hay trên trang giấy để lại đời sau. Đó là các di tích văn hóa, văn chương hay thể hiện nền văn minh của các vùng. Tất cả cùng góp sức chung vào sự tiến hóa của nhân loại!Bây giờ con được đi học, đi vào trường con có biết vì sao không? Con có bao giờ nghĩ là con đi học để làm gì không? Nếu con càng hiểu được rõ ràng cái mục đích, cái nội dung mà con học thì con mới càng thích thú và chăm chỉ học hơn. Ba nghĩ rằng con cũng có được chút ít về khái niệm, nhưng Ba sẽ cố gắng ghi lại để con thấy chương trình mà con đang học không phải là đơn giản, cũng không phải là một ngày một buổi mà hình thành được đâu.
Con ạ,
Trước hết Ba sẽ lướt qua về hình thức giáo dục; rồi sau đó Ba sẽ đưa con đi vào một số điểm nội dung.Con thấy nhà trường hiện nay thường có cơ sở nguy nga, tổ chức rất tươm tất, phương tiện đầy đủ. Con có thể bình phẩm trường nầy giàu, trường kia nghèo; trường nầy dạy hay, trường kia dạy dở... Nhưng có một lúc, con xem trên truyền hình thấy chiếu cảnh học trò ở cảc xứ nghèo hay ở những làng quê xa xôi nào đó: Thầy cô giáo phải ngồi ghe thuyền, đi xe vào tận làng quê xa để dạy. Lớp học chỉ có vài đứa học trò, thầy trò cùng ngồi dưới bóng mát của cây to. Lớp học là thế đó! Đó là những lúc rỗi rảnh, nếu gặp vụ mùa, học trò phải đi làm phụ giúp cha mẹ nữa thì lớp học đành phải đóng cửa. Thật giống như cái cảnh mà nhà thơ Cao Bá Quát đã ghi:Một thầy, một cô, một chó cái,Trò thì nửa người, nửa ngợm, nửa đười ươi.Sự hình thành trường lớp bắt đầu từ sự hướng dẫn, giảng dạy của những người có kinh nghiệm, có hiểu biết cho một số người hay trẻ con trong thôn xóm về một số kinh nghiệm làm việc, sinh hoạt, săn bắn... nào đó. Rồi qua sự thông thương qua lại giữa các bản làng, thôn xóm, các nơi; kinh nghiệm, kiến thức của con người càng ngày càng phong phú. Trường lớp được mở rộng thêm, chương trình dạy nhiều hơn và trẻ con cũng được cha mẹ cho đi học đông hơn. Cái kết quả thực tiển là những kẻ "có đi học" làm việc, suy nghĩ hay lãnh đạo gặt hái nhiều thành công, làm cho kinh tế giàu có, phồn thịnh; cách giải quyết được lẹ làng, nhanh chóng. Từ đó, lớp học ngày càng mở thêm nhiều, học trò lại đông hơn và phương pháp truyền thụ cũng phải biến chuyển theo: Sao cho "kết quả truyền đạt" được kết quả khả quan nhất và thích hợp với tâm sinh lý của trẻ con trong từng giai đoạn nào đó.Con có biết không? Thời trước người ta dùng roi, hình phạt nghiêm khắc để bắt học trò phải học. Dần dần cách thức ấy có vẻ hành hạ học trò quá! Nên người ta, hay đúng hơn là những nhà nghiên cứu về giáo dục thấy cần phải tìm ra các cách giáo dục khác "hay và tốt hơn" giống như phương pháp giáo dục hiện nay mà con đang được đối xử trong nhà trường. Song song vào đó, người ta tiến đến một hình thức quản lý mới: Ấy là sự quản lý bằng tổ chức và những quy ước về luật lệ hay là kỹ luật. Tựu chung là làm thế nào để cho học trò đi học được vui vẻ, thoải mái; hân hoan mà tiếp nhận các kiến thức được truyền thụ tới mức tối đa tùy theo lứa tuổi, trình độ của chúng.Sự thay đổi như vậy, kéo theo sự thay đổi của các thầy cô. Họ cũng phải được đào tạo từ các trường dạy "dạy học" (Teaching school), sư phạm (Pedagogy) với những đòi hỏi trình độ kiến thức nào đó về kiến thức phổ thông, tâm lý, tổ chức... mà một người "giáo chức" cần phải có. Đến đây, chắc con không thể ngờ rằng sự việc con tưởng là đơn giản mà lại qua một quá trình gay go và phức tạp, lâu dài đến thế!
Chưa đâu con ạ! Ngay cả cơ sở trong trường học cũng vậy, nó cũng thay đổi theo phương pháp cả từ việc bắt học trò học thuộc lòng như ngày xưa, dần dần việc giảng dạy cần có học liệu, hình ảnh chứng minh, thí dụ cụ thể, chuyện kể; và bây giờ lại có thêm máy vi tính, truyền hình, máy chiếu... Sự tốn kém để dạy cho các con học hiện nay phải chi phí rất nhiều. Con thử nghĩ: Nếu có kẻ nào phá hoại trường học, thì biết bao nhiêu đứa học trò sẽ bị thiệt thòi và mức thiệt thòi sẽ là bao nhiêu? Con có thể ước lượng được không?Này con! Đó mới chỉ là hình thức, tổ chức, phương tiện để thầy cô giảng dạy con học thôi. Chứ về nội dung thì còn trải qua quá trình rất dài và tổng hợp của biết bao nhiêu là người tài giỏi trên thế giới từ xưa tới nay. Nói chung, đó là những tri thức của nhân loại. Chỉ riêng về khoa học thôi, một điều con học ở nhà trường nó phải mất bao nhiêu thời gian để kiểm nghiệm về tính chính xác của nó. Trước tiên người ta phải quan sát về một hiện tượng như Newton thấy trái táo rơi xuống đất, liền đặt một câu hỏi: Tại sao nó lại rơi? Tại sao rơi xuống đất mà không rơi theo chiều khác? Sau vài lần quan sát các vật khác nữa, rồi người ta mới đặt ra giả thiết, Newton đã nghĩ: Có thể có một sức hút nào đó từ trong trái đất! Tiếp theo là các kiểm nghiệm để chứng minh điều ấy, cuối cùng mới đưa đến một kết luận; ta mới có Định luật Newton về vật rơi. Con có thấy không, con chỉ học về Định luật Newton trong vài phút đồng hồ mà Newton đã tốn thời gian biết là bao lâu. Và còn... còn nhiều nữa. Trong mỗi môn học đều là tổng hợp vốn hiểu biết của con người từ lúc khởi thủy cho đến ngày nay. Con học bao nhiêu môn học là con tiếp thụ vốn của bao nhiêu "dòng tri thức" của nhân loại mà ngành giáo dục, người viết sách, người soạn chương trình đã sắp xếp vào đề mục, có hệ thống, thích hợp theo từng lứa tuổi cùng sự mở mang trí óc của con.Đến đây con có thấy sự học của con rất có ích, và không đơn giản lắm không? Vậy con hãy suy nghĩ, phải quyết định thế nào: Học hay là đi chơi? Dù thế nào con cũng phải học xong lớp 12, tốt nghiệp bậc Trung học đi đã: Tức là sau bậc nhà trẻ, mẫu giáo và 12 năm trong trường học. Bao nhiêu người cùng đi học, đều phải bỏ thời gian như nhau; không lẽ mình lại học dở, quá tệ thì con không thấy uổng phí thời gian lắm ư? Chỉ cố gắng một chút, một chút ít thôi sự học của con sẽ có kết quả, với kết quả tốt nghiệp lớp 12 khả quan, con sẽ chọn được một ngành học, sau nầy nó sẽ là nghề vững chắc, một nghề có ích cho xã hội mà lương bổng lại hậu hỹ. Con có hiểu được chiều hướng tiến mà Ba viết cho con chưa? Hãy ráng lên con ạ! Tương lai tươi sáng đang chờ con đó!xXxTrong lứa tuổi trưởng thành của con, con gặp phải hai chướng ngại lớn sẽ ảnh hưởng vào sự học của con. Tại sao là hai chướng ngại lớn? Vì nó là hai "bản năng". Con có biết Bản năng là gì không? Bản năng là khả năng, là bản tánh tự nhiên của con người, là tự nó có trên bước đường trưởng thành của thân xác và trí óc. Đó là "Sự ham vui, đi chơi"; và "Tình yêu".Ba sẽ viết cho con về sự ham vui, đi chơi trước. Rồi sau đó, Ba sẽ đề cập đến vấn đề tình yêu.Đã nhiều lần Ba thấy con sửa soạn bắt đầu ngồi vào bàn học, con vụt nhớ đến bạn bè, hay điện thoại gọi đến thì con lại bỏ đi ngay. Và rồi, có khi đi đến nửa đêm con vẫn chưa về, mẹ con phải thấp thỏm, hồi hộp để chờ đợi con!Làm con người ai cũng ham vui cả, chỗ nào chơi vui thì mình thích tới, nơi nào mình thấy hứng khởi thì mình hay tham dự. Ở đây, Ba sẽ nói chuyện với con về một câu chuyện trong Đạo Phật. Câu chuyện đó bắt đầu cho kiếp người, cho các nẽo luân hồi mà cũng tiêu biểu cho ảnh hưởng của việc ham vui. Trong Đạo Phật coi tất cả mọi loài đều có một khởi điểm chung: Đó là Phật tánh. Vật nào có đời sống, có mạng đều là chúng sanh. Từ Thánh Tiên, Thần, Người xuống đến loài thú vật, loài ma quỷ và tất cả loài trong địa ngục vẫn gọi chung là chúng sanh. Mọi chúng sanh đều bình đẳng, vì tất cả đều có Phật tánh như nhau. Nhưng tại sao có sự khác biệt đó? Trong "Thập nhị nhân duyên" đại khái như thế này: Khởi đầu là mọi Phật Tánh đều ở trong cùng một cõi yên tịnh gọi là Chơn Như hay Niết Bàn, nhưng vì Vô minh tức là cái Sự không biết, mê muội, u tối, mờ mịt che mất sự sáng suốt của Phật Tánh, nên làm cho Phật Tánh có hành động sai lầm mà ham thích có được thân xác, hình thể (danh sắc) để vào cuộc đời trần gian vui chơi. Từ chỗ có thân xác, hình thể nên mới có lục căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý). Có lục căn mới tiếp xúc với cảnh vật bên ngoài, rồi mình mới thấy, biết tốt xấu, ngon dở, thiện ác, đẹp xấu... Qua sự phân biệt đó mình mới "cảm thấy" (cảm thọ) và ham thích (ái). Có thích mình mới muốn "chiếm giữ" (thủ) để làm "của riêng" (hữu). Chính vì vậy, khi chết mình vẫn muốn chiếm hữu, không chịu buông ra, thế là lại "phải" Tái sanh. Có sanh thì có bệnh, lão, tử. Tức là có sự khổ. Chúng sanh đi vòng vòng trong sáu nẽo luân hồi cũng do nơi mình ham thích (ái) "được luân hồi". Còn sanh ở cõi nầy, cõi kia là do nơi nghiệp quả của những "hành động chơi, gây hấn, hận thù" của mình gây ra từ bao kiếp trước. Đó là kết quả của sự ham vui trong Đạo Phật. Còn ngoài đời, nếu con ham vui, con lao theo cuộc vui thì sau đó con sẽ nhận kết quả không vui. Tại sao? Giả sử, Ba chỉ giả sử thôi nhé! Giả sử bây giờ con ham vui, con đi chơi với bạn bè, hết cuộc vui nầy tới cuộc vui khác. Hết nhậu nhẹt tới câu cá, hết đi coi phim tới đi chỗ nầy chỗ kia. Con lê la mãi thì con không có thì giờ để học, sự học của con càng ngày càng tệ hơn. Vào lớp con theo không nổi (không hiểu) bài giảng của thầy cô, rồi con đâm chán, con không thích học nữa. Con thường hay bỏ học, trốn giờ đi chơi. Khi con bỏ học, con đi vào làm công trong hảng xưỡng với những công việc lao động bằng chân tay. Con phải đổ mồ hôi, hao sức lực để đổi lấy đồng lương kém cỏi. Nhưng con không thể làm khác hơn được! Trong khi đó bạn con trong trường học học hành chăm chỉ, siêng năng. Nó vào Đại học, vài năm sau nó tốt nghiệp ra trường về làm chung hảng con, lương nó gần gắp đôi lương con hay hơn nữa. Nó làm công việc lại nhẹ nhàng, không phải hao tốn công sức hoặc dơ bẩn như con. Lúc ấy, con sẽ suy nghĩ ra sao? Hối tiếc cũng đã muộn màng rồi, con ạ! Thế là kết quả không vui!Ba có người bạn, lúc trước anh ta muốn đi học để vào Đại học. Anh ta vào Đại học được một năm, thấy bạn bè đi làm có tiền mua xe tốt, còn anh ta đi xe xập xệ. Thấy cũng buồn, anh ta nhảy ra xin hảng làm kiếm tiền sắm xe, đồ đạc. Vài năm sau, bạn cùng ngành lúc ở Đại học lại được việc ở ngay hảng của anh ta. Lúc đó, anh ta mặc cảm và quyết định xin nghỉ làm để trở lại đi học. Cuộc đời đôi lúc làm cho mình lẩn quẩn như vậy! Do đó, con phải có quyết định dứt khoát. Khi nào còn ở nhà trường con nên "học cho ra học" để không uổng "cơm cha, áo mẹ, công thầy", để không uổng phí thời gian của những ngày "mài đủn quần" trên ghế nhà trường.Con muốn sự học của con được thoải mái mà đạt được kết quả, con phải có kế hoạch, có thời khóa biểu hẳn hoi. Mỗi ngày con dậy từ lúc mấy giờ, bắt đầu học vào lúc nào, học môn nào rồi sẽ tới môn nào. Xen kẻ những giờ học là những giờ giải trí ngắn, giải trí bằng tập đàn, chơi nhạc, xem truyền hình hay vài động tác thể dục. Tới tối con sẽ học đến lúc mấy giờ. Thời gian mình ngủ có đủ cho sức khoẻ của mình không? Con sắp xếp thế nào để con có thể thực hiện được và không nguy hại đến sức khỏe của con. Vì đây là kế hoạch lâu dài và tập luyện; tài năng không phải là một ngày một buổi: "Tài năng là một sự kiên nhẫn lâu dài". Cuối tuần con để dành ngày nào đi chơi. Và chiều chủ nhật con ngồi vào bàn học để "bắt đầu cho một tuần kế tiếp".Con ạ!Đứa trẻ nào cũng phải bỏ thời gian ở trường học để học được những tri thức của nhân loại trong thời niên thiếu của mình cả. Và sau nầy từ những tri thức đó, đứa trẻ có thể vận dụng, phát triển hơn trong đời sống, việc làm của mình. Nếu tất cả trẻ con đều học đến lớp 10 thì 10 năm học đó giống như là đi chơi. Đi chơi mà có ích cho mình, cho xã hội mai sau. Và các đứa trẻ có khác nhau là từ lớp 11, 12 cho đến khi tốt nghiệp Đại học ra làm việc, đem vốn liếng tri thức mà mình tiếp thu đóng góp trở lại cho xã hội. Như vậy, thực sự ra việc học của con chỉ có cố gắng vào hai năm cuối của bậc Trung học và khoảng trên dưới 5 năm của bậc Đại học, vị chi chừng 7 năm. Và nếu so với những bạn còn đi học như con: Bạn con học không cố gắng, nó chỉ học 60% với khả năng; và con cố gắng học tới 90% khả năng, thì sự khác biệt chỉ là 30%. Với 30% đều đặn trong 7 năm, khi ra trường con sẽ có việc làm dễ dàng, lương khá, nghề nghiệp tương đối ổn định. Nếu thế, cuộc đời con từ lúc ấy trở về sau sẽ sung sướng. Còn nếu bạn con bê tha, ham chơi bỏ học phải vào hảng làm công việc tay chân, dơ dáy, cực nhọc, lương thấp thì nó chỉ sướng trong vài năm đi chơi lúc trước, nhưng nó phải lam lụ cả đời. Vậy thì con thích điều nào: "Ráng chịu khó vài năm để được sung sướng cả đời" hay "Sung sướng vài năm để cực khổ suốt đời". Tùy ý thích mà con chọn, Ba không thể quyết định cho con.Con yêu dấu,Ba viết cho con về tình yêu khiến Ba phải nhớ và hồi tưởng lại thuở xa xưa để tìm những ý niệm, những khởi động đầu tiên dẫn dắt con người vào tình yêu.Tạo hóa đã ban cho con người cái thân xác, cái thân xác ấy lớn lên theo thời gian. Tới một giai đoạn mà người ta gọi là "giai đoạn dậy thì", thì hầu như tất cả các bộ máy trong cơ thể đều đồng nhịp hoạt động. Con thử tưởng tượng con đi vào một cơ xưởng, trong những thời gian đầu chỉ có một số cơ phận nào đó của nhà máy đang chạy thôi, con cảm thấy có một sự yên tĩnh, nhẹ nhàng. Nhưng tới lúc, tới giờ, toàn bộ nhà máy hoạt động, con có thấy một sự nhộn nhịp khác thường và ồn ào gần như muốn đẩy tung cái nóc của nhà máy lên không trung. Thì trong tuổi dậy thì, con người cũng gần giống như vậy, vì các tuyến tăng trưởng, sinh dục trước kia hoặc là nằm im bất động, hoặc là hoạt động một cách chậm chạp, yếu kém, đến nay chúng bỗng vùng lên hoạt động với mọi khả năng của chúng. Thiếu niên ngày trước, nay đã thay đổi giọng nói (bể tiếng), cơ thể phát triển nhanh chóng về chiều cao (cho nên người ta mới gọi là "nhổ giò") và các phần sinh dục cũng phát triển, tâm tính có phần khác đi. "Chàng" bắt đầu chải chuốt, ăn diện, lời nói cũng văn hoa hơn, nhất là những nét tập làm người lớn, cùng với những lý luận tranh cãi để chứng tỏ mình đã trưởng thành. Lúc đầu còn vụng về, sau dần dần được cải thiện và thành đặc trưng của mỗi chàng thanh niên.Rồi chàng thanh niên cùng bạn bè kết hợp thành đám, thành nhóm chơi chung với nhau. Và qua đó, sự chú ý đến các cô gái ngày một nhiều hơn. Đến một lúc nào đó con sẽ gặp một người hợp với con, con thích trò chuyện hoặc thích gặp mặt "cô nàng" thường xuyên. Con cảm thấy mến "cô nàng" một cách lạ lùng! Tình cảm ấy cứ vun đắp mãi, khi gần cô nàng con thấy vui và xa cô nàng con thấy nhớ. Thế là con đi dần vào tình yêu! Với tình yêu nầy bao nhiêu nhà thơ, nhà văn lẫn nhạc sĩ đã diễn tả, đã ghi lại cái cảm xúc "Cái thuở ban đầu lưu luyến ấy, nghìn năm hồ dễ mấy ai quên", hoặc sự xảy ra rồi thì "mới biết là mình yêu" vân vân...và vân vân.. .Nhiều và nhiều lắm...! Từ tình thơ mộng cho đến tình dang dỡ. Nhưng ở đây điều ấy không phải là điều Ba muốn viết cho con. Ba chỉ muốn viết cho con sự liên hệ giữa tình yêu đối với tương lai qua sự học. Ngay khi Ba đặt tựa cho bài nầy đó cũng là một suy nghĩ, một dụng ý của Ba. Tại sao gọi là "Học tập là con đường ngắn nhất tới tương lai xán lạn"? Con cứ nhìn vào những nghề nghiệp chuyên môn con sẽ thấy rõ. Như một người thợ hồ, nếu họ không từ trường lớp ra, trước tiên họ phải đi trộn hồ, làm phụ công, lâu ngày mới lên được thợ phụ, khi thật vững vàng, biết chiết tính xây cất mới có thể là thợ chính. Họ phải mất thời gian rất lâu dài. Một người thợ nấu ăn, nếu từ trường lớp có thể chỉ tốn hai, ba năm. Nếu không họ phải bỏ vài năm đi rửa chén, xắt rau tức là phụ bếp; sau đó làm ở "thợ bốc" là người chuẩn bị rau cải, thịt hay cá tùy theo từng món ăn để cho thợ nấu sẵn sàng nấu, mất thêm vài năm nữa; khi có nhiều kinh nghiệm hoặc có điều kiện thì lên đứng chão dầu; rồi thợ nấu phụ, thợ phụ chỉ nấu món ăn thôi chứ chưa biết chiết tính cho bao nhiêu phần ăn sẽ cần bao nhiêu rau cải, bao nhiêu thịt, gà; nói chung là vật liệu, vật dụng. Nếu lên được thợ nấu chính: Biết nấu, biết chiết tính, biết điều hành có lẽ phải trên mười năm. Như vậy con thấy giữa 3 và 10 năm cái thời gian nào là ngắn nhất. Thôi kể đại khái cho con biết vậy. Bây giờ Ba trở lại vấn đề tình yêu và sự học.Ở trên Ba đã có nói tình yêu nó là một bản năng, con người dù muốn dù không vào lứa tuổi đó, ít nhiều con cũng có lần để yêu. Không ai cấm cản con được. Nhưng con ạ! Tình yêu là sự nhung nhớ, là sự quyến luyến, vấn vương. Khi con đã yêu hình bóng người yêu của con cứ lảng vảng trong đầu óc, trí nhớ của con; cứ mong gặp để chuyện trò, để đi chơi. Có nhiều lúc con ngồi vào bàn học, lật sách ra con lại nhớ đến người yêu nữa rồi! Thật là khó quá phải không con? Tới lứa tuổi cần yêu thì phải yêu thế thôi! Và cũng khó khăn lắm con mới có thể cân bằng được giữa học và yêu. Đối với tình yêu bồng bột, say sưa lại càng khó khăn hơn. Nhưng con ạ! Con phải lựa chọn giữa yêu và tương lai, và nếu con có khả năng con có thể đi song hành: Yêu vẫn yêu, học cứ học. Khi nào con thấy sự yêu đương làm cho con học tệ hơn thì con nên cẩn thận! Trong quá khứ không biết bao nhiêu chuyện dang dỡ, đau khổ, hận đời, chán nãn kể cả mất trí vì chuyện tình yêu. Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu thất tình với cô hàng sách. Và con có nhớ cái ông ngồi uống cà phê mà hay nói lảm nhảm ở xã mình không? Ông ta cũng bị "cô bồ" bỏ đó. Và đôi lúc con thấy có một vài thanh niên xâm trên cánh tay hình trái tim có mũi tên xuyên qua với mấy chữ "hận đời đen bạc" để nói lên rằng mình bị "bồ đá" mà đâm ra hận đời. Nhưng chỉ do tình yêu, mình hỏng cả cuộc đời thì uổng phí quá! Vì con đã biết "Được làm con người là điều đáng quý" thế nào rồi. Trong cuộc đời của mình, con không phải một lần yêu. Có khi tình yêu chỉ thoáng qua trong vài tháng, có khi tình yêu kéo dài cả vài năm. Có tình yêu rất là nồng nàn, cũng có lúc con cảm thấy yêu nhưng mà yêu hời hợt, chút chút thôi. Vậy thì yêu là quan trọng hay sự nghiệp tương lai trong suốt cuộc đời là quan trọng? Con hãy suy nghĩ thật kỹ về vấn đề nầy! Bây giờ Ba giả sử là con học ngành y, nha hay dược gì đó. Con có người yêu, tình yêu cũng tương đối nồng nàn. Con thương cô nàng và cô nàng cũng thương con lắm! Đôi lúc cô nàng cũng hãnh diện với bạn bè vì cô nàng có bạn trai là Bác sĩ, Nha sĩ, hay Dược sĩ trong tương lai. Vì sự yêu thương, nhung nhớ con học không được tập trung như lúc xưa. Việc học của con yếu kém đi, con bị thi lại; rồi con bị ở lại một năm nữa. Giả sử năm sau con qua không nổi và con phải bị rời khỏi trường. Tương lai con không còn là một Y, Nha hay Dược sĩ mà chỉ là một sinh viên tầm thường, liệu cô nàng có còn yêu con như lúc trước hay không? Và nếu trong lúc ấy, cô nàng có chàng trai khác "có tương lai hơn" đeo đuổi, cô nàng bỏ rơi con. Thì! Thế là tương lai, sự nghiệp, lẫn người yêu đều bỏ con mà đi hết cả! Còn có người vì quá yêu, bị người yêu "đá mình", "bắt bồ" với người khác, đã chán nãn bỏ dỡ học hành, bỏ đi sự nghiệp tương lai mà ôm vào mình sự đau khổ: "Đường vào tình yêu có muôn lần nhớ, có vạn lần sầu" phải không con?Con yêu dấu,Ba chỉ viết sơ lược đến thế thôi, chứ tình yêu nó có nhiều phức tạp tùy theo tình cảm, lý trí của mỗi con người. Và nếu mình đã định được giới hạn để vẹn toàn cả sự học lẫn tình yêu thì liệu mình có đủ ý chí để giữ vững không? Đời không đơn giản! Do đó, con có cần thấy mình phải có tương lai trước rồi có tình yêu, hay cần có tình yêu trước rồi hẵn có tương lai? Ba hi vọng con sẽ tìm được câu trả lời và định hướng được cho chính cuộc đời của con.
Nguyên Thảo,7-9-2000.
Vì sự lo lắng của những bậc phụ huynh cũng như của chính tôi về vấn đề con cái, tôi đã cố gắng với mọi nỗ lực của mình để phổ biến những suy nghĩ, kiến thức mà tôi đã gom góp được từ trong nhà trường lẫn cuộc sống để hầu giúp ý kiến cùng với những bậc cha mẹ hay những con em nhỏ của chúng tôi. Nhưng viết là một lẽ, còn quyết định là của mọi người lẫn trẻ con. Kết quả như thế nào thì tôi cũng không biết vì không có phản ứng nào cả. Nhưng việc tôi làm, tôi vẫn cứ tiếp tục làm! Vì thế mà: “Những Bài Viết Về Mẹ” được thành hình.
Nguyên Thảo,
22/12/2009.
H.T Chữ Nghĩa 6: Những Bài Viết Cho Con.
Tiếp nối theo những bài viết góp ý cùng với bậc phụ huynh, tôi cố gắng dành thì giờ để viết cho những đứa trẻ trên xứ người. Nhưng một trở ngại lớn nhất là tôi không thể viết bằng tiếng Anh, vì những đứa trẻ Việt Nam trên xứ Úc biết, hiểu tiếng Anh dễ hơn tiếng Việt. Quả thật, tiếng Việt là thứ tiếng dễ học, nhưng sử dụng đúng tương đối hơi khó vì có khá nhiều từ ngữ Hán Việt, nếu không hiểu được những từ đó thì khó mà hiểu được cái nghĩa trọn vẹn của câu. Ngay với người lớn đã từng kinh qua trường học thuở trước chưa chắc đã hiểu đúng thì với Thanh Thiếu Niên sau nầy và nhất là trẻ con trên xứ người làm sao hiểu trọn vẹn được. Tôi viết, và có lời nhờ đến bậc phụ huynh giúp chúng để hiểu được nội dung của bài, nhưng không biết thế nào? Vì không có phản hồi nào cả! Về sau có một chị làm việc trong cộng đồng cho biết chị tưởng rằng báo Nam Úc lấy từ trên Internet, chứ không phải là do một người ở tại Nam Úc nầy viết.
Nhưng, có một điều an ủi cho tôi là sau khi đăng vài bài thì có nhà thơ “Cao Quỳnh Tuệ Lâm” tức ông Nguyễn Văn Chánh từ trên tiểu bang Queenland ngõ ý với tòa soạn báo Nam Úc muốn liên lạc với tôi. Tôi liên lạc bằng điện thoại với chú Chánh và chú cho biết muốn được đăng “Những bài viết cho con” trên trang nhà “Đại Đạo Tam Kỳ” của Đạo Cao Đài mà chú gầy dựng. Nhằm mục đích phổ biến và giúp phụ huynh tôi sẵn sàng đồng ý với chú. Sở dĩ, chú biết được những bài viết ấy từ trên Queenland là vì trước kia chú cũng từng sống ở tiểu bang Nam Úc, đã từng gởi bài, thơ đăng trên Nam Úc Tuần Báo. Tuy di chuyển từ Adelaide lên Melbourne, rồi Brisbane nhưng chú vẫn gởi tiền “tem” để chủ báo gởi báo thường xuyên cho chú. Tôi vẫn gởi bài cho chú đến khi chú báo là “trang Web” bị ngưng.
Tôi hoàn tất 17 bài ngăn ngắn ấy trong vòng năm tháng từ tháng 07/2000 đến tháng 12/2000. Cứ đi làm về, cơm nước xong, nghỉ ngơi chút ít là tôi ngồi vào máy computer chọn đề mục để viết. Thực ra đề mục tôi đã chọn từ trước theo tiến trình nhưng để đó. Khi viết, thì có lúc viết đề mục nầy xong đến đề mục khác thường thì theo thứ tự, nhưng có lúc đề mục khó hoặc phức tạp hơn tôi để viết sau hoặc cần tham khảo, hay đọc lại tài liệu cho chính xác hơn rồi mới viết. Khi đánh máy xong một bài trong máy vi tính, tôi in ra để xem lại hoặc sửa chữa từ câu văn đến ý. Điều ấy đối với tôi không khó lắm, vì ngày còn học ở trường Trung Học Phước Thành trên Tân Uyên từ lớp Đệ Thất cho đến năm Đệ Tứ, thầy dạy giảng văn Trần Văn Khánh vừa nghiêm vừa dạy rất tận tâm. Chúng tôi học căn bản viết văn trên quyển “Những lỗi thông thường trong Thuật Viết Văn” của Tác giả Nguyễn Văn Hầu; và kiến thức về văn học trong quyển “Việt Nam Văn Học Sử Yếu” của Dương Quảng Hàm. Tôi không ngờ những vốn học năm xưa, bây giờ lại có nơi sử dụng; và tôi cũng không ngờ có lúc hoàn cảnh và một tấm lòng lại thôi thúc mình viết văn lẫn làm thơ! Đúng là cuộc đời có nhiều chữ “không ngờ” và không ai có thể biết được “ngày sau sẽ ra sao?”
Ngay từ khi tôi nghĩ đến viết những bài cho Thanh Thiếu Niên là tôi đã nghĩ đến viết những gì, và viết cái gì trước, tôi liền viết phổ biến bài đó trước. Trong khi đưa cho báo bài ấy, thì tôi chuẩn bị bài kế tiếp, vì thời gian là một tuần, cũng đủ thời gian cho tôi hoàn tất bài sau. Sắp gặp bài khó thì tôi cố gắng hoàn tất những bài dễ trước thời gian lâu hơn để tôi có rộng thì giờ viết bài khó đó. Năm tháng trôi qua, “Những bài viết cho con” của tôi được hoàn tất đăng trên báo Nam Úc. Và công trình của tôi đã đến với độc giả mà tôi nghĩ là đến với phụ huynh nhiều hơn là với Thanh Thiếu Niên, vì một lẽ dễ hiểu Thanh Thiếu Niên không hiểu rành tiếng Việt nên chúng ít đọc hay không coi đến báo tiếng Việt trong đó có thể cũng có con tôi!
Sau đây, tôi xin trích ra “Mục lục” và bài quan trọng trong loạt bài ấy là bài “Học là con đường ngắn nhất tiến tới tương lai xán lạn”:
Mục Lục:
(Bài theo Trình tự)
=Lá thư vào bài.
1- Được làm con người là điều đáng quý!
2- Hãy sống xứng đáng là một con người!
3- Thương yêu mẹ!
4- Sự may mắn của chính mình.
5- Cần có một lý tưởng sống.
6- Ý chí và Quyết tâm.
7- Học là con đường ngắn nhất tiến tới
tương lai xán lạn.
8- Ta là sản phẩm của xã hội.
9- Đường đời con sẽ đi.
10- Không thể không buồn...!
11-Bi quan để làm gì?
12- Nương vào hoàn cảnh để xây dựng tương lai.
13- Dạy dỗ con cái không phải là dễ...!
14- Một số kinh nghiệm về "Hạnh phúc gia đình".
15- Tinh thần dân tộc.
16- Tinh thần vị tha.
17- Chính trị và Tôn giáo.
=Lá thư kết thúc.
Nhưng, có một điều an ủi cho tôi là sau khi đăng vài bài thì có nhà thơ “Cao Quỳnh Tuệ Lâm” tức ông Nguyễn Văn Chánh từ trên tiểu bang Queenland ngõ ý với tòa soạn báo Nam Úc muốn liên lạc với tôi. Tôi liên lạc bằng điện thoại với chú Chánh và chú cho biết muốn được đăng “Những bài viết cho con” trên trang nhà “Đại Đạo Tam Kỳ” của Đạo Cao Đài mà chú gầy dựng. Nhằm mục đích phổ biến và giúp phụ huynh tôi sẵn sàng đồng ý với chú. Sở dĩ, chú biết được những bài viết ấy từ trên Queenland là vì trước kia chú cũng từng sống ở tiểu bang Nam Úc, đã từng gởi bài, thơ đăng trên Nam Úc Tuần Báo. Tuy di chuyển từ Adelaide lên Melbourne, rồi Brisbane nhưng chú vẫn gởi tiền “tem” để chủ báo gởi báo thường xuyên cho chú. Tôi vẫn gởi bài cho chú đến khi chú báo là “trang Web” bị ngưng.
Tôi hoàn tất 17 bài ngăn ngắn ấy trong vòng năm tháng từ tháng 07/2000 đến tháng 12/2000. Cứ đi làm về, cơm nước xong, nghỉ ngơi chút ít là tôi ngồi vào máy computer chọn đề mục để viết. Thực ra đề mục tôi đã chọn từ trước theo tiến trình nhưng để đó. Khi viết, thì có lúc viết đề mục nầy xong đến đề mục khác thường thì theo thứ tự, nhưng có lúc đề mục khó hoặc phức tạp hơn tôi để viết sau hoặc cần tham khảo, hay đọc lại tài liệu cho chính xác hơn rồi mới viết. Khi đánh máy xong một bài trong máy vi tính, tôi in ra để xem lại hoặc sửa chữa từ câu văn đến ý. Điều ấy đối với tôi không khó lắm, vì ngày còn học ở trường Trung Học Phước Thành trên Tân Uyên từ lớp Đệ Thất cho đến năm Đệ Tứ, thầy dạy giảng văn Trần Văn Khánh vừa nghiêm vừa dạy rất tận tâm. Chúng tôi học căn bản viết văn trên quyển “Những lỗi thông thường trong Thuật Viết Văn” của Tác giả Nguyễn Văn Hầu; và kiến thức về văn học trong quyển “Việt Nam Văn Học Sử Yếu” của Dương Quảng Hàm. Tôi không ngờ những vốn học năm xưa, bây giờ lại có nơi sử dụng; và tôi cũng không ngờ có lúc hoàn cảnh và một tấm lòng lại thôi thúc mình viết văn lẫn làm thơ! Đúng là cuộc đời có nhiều chữ “không ngờ” và không ai có thể biết được “ngày sau sẽ ra sao?”
Ngay từ khi tôi nghĩ đến viết những bài cho Thanh Thiếu Niên là tôi đã nghĩ đến viết những gì, và viết cái gì trước, tôi liền viết phổ biến bài đó trước. Trong khi đưa cho báo bài ấy, thì tôi chuẩn bị bài kế tiếp, vì thời gian là một tuần, cũng đủ thời gian cho tôi hoàn tất bài sau. Sắp gặp bài khó thì tôi cố gắng hoàn tất những bài dễ trước thời gian lâu hơn để tôi có rộng thì giờ viết bài khó đó. Năm tháng trôi qua, “Những bài viết cho con” của tôi được hoàn tất đăng trên báo Nam Úc. Và công trình của tôi đã đến với độc giả mà tôi nghĩ là đến với phụ huynh nhiều hơn là với Thanh Thiếu Niên, vì một lẽ dễ hiểu Thanh Thiếu Niên không hiểu rành tiếng Việt nên chúng ít đọc hay không coi đến báo tiếng Việt trong đó có thể cũng có con tôi!
Sau đây, tôi xin trích ra “Mục lục” và bài quan trọng trong loạt bài ấy là bài “Học là con đường ngắn nhất tiến tới tương lai xán lạn”:
Mục Lục:
(Bài theo Trình tự)
=Lá thư vào bài.
1- Được làm con người là điều đáng quý!
2- Hãy sống xứng đáng là một con người!
3- Thương yêu mẹ!
4- Sự may mắn của chính mình.
5- Cần có một lý tưởng sống.
6- Ý chí và Quyết tâm.
7- Học là con đường ngắn nhất tiến tới
tương lai xán lạn.
8- Ta là sản phẩm của xã hội.
9- Đường đời con sẽ đi.
10- Không thể không buồn...!
11-Bi quan để làm gì?
12- Nương vào hoàn cảnh để xây dựng tương lai.
13- Dạy dỗ con cái không phải là dễ...!
14- Một số kinh nghiệm về "Hạnh phúc gia đình".
15- Tinh thần dân tộc.
16- Tinh thần vị tha.
17- Chính trị và Tôn giáo.
=Lá thư kết thúc.
Subscribe to:
Posts (Atom)
