Thursday, June 11, 2026

*Vấn Đề VIII: Tại Sao Đức Phật Nói Là “Thị Hiện”?

 

Theo như chúng ta được nghe kể, hoặc đọc các sách viết về tiểu sử Đức Phật thì Đức Phật xuất thân là một hoàng tử của nước Ca Tỳ La Vệ (Kapilavastu) thuộc Ấn Độ, có vua cha là Tịnh Phạn (Sudhodana) và mẹ là hoàng hậu Ma Da (Maya), tên Ngài là Tất Đạt Đa (Shiddarta). Mặc dù lúc nhỏ Ngài có nhiều trí tuệ, khả năng phi thường, nhưng những nhận thức về cuộc sống có nhiều ưu tư; và cuối cùng Ngài từ giả hoàng cung đi tu để tìm chân lý. Sau sáu năm tìm thầy học đạo với nhiều lối tu nhưng không đạt được kết quả như mong muốn. Cho nên, sau đó Ngài từ bỏ lối tu khổ hạnh, ép xác đi đến gần bên sông Ni Liên Thiền thiền định dưới cội cây Bồ Đề với ý chí dũng mãnh: “Nếu không thành đạo, thì dù thịt nát xương tan, ta cũng quyết không đứng dậy khỏi chỗ nầy”. Sau 49 ngày ráo riết, Ngài đã sáng rõ chân lý, để rồi từ đó Ngài dong ruổi nhiều nơi để truyền bá, giảng giải, thu nhận đệ tử, giúp những người Ngài gặp hiểu được cái giáo lý mà Ngài đã nhận được, thấy biết suốt trong thời gian dài hơn 45 năm. Và sau cùng Ngài nhập Niết Bàn ở thành Câu Thi Na, trong rừng Sa La song thọ, thọ 80 tuổi.

Đó là chuyện thế gian của Ngài với những gian khổ như thế! Nhưng trong Kinh Pháp Hoa ở phẩm “Phương tiện” thứ hai, Ngài có đề cập đến vài chi tiết như sau:

“Xá Lợi Phất! Các Đức Phật theo thời nghi nói Pháp ý thú khó hiểu. Vì sao? Ta dùng vô số phương tiện các món nhân duyên, lời lẽ thí dụ diễn nói các pháp.

Pháp đó không phải là suy lường phân biệt mà có thể hiểu, chỉ có các Đức Phật mới biết được đó. Vì sao? Các Đức Phật Thế Tôn, chỉ do một sự nhân duyên lớn mà hiện ra nơi đời”.

Theo như đó, những pháp khi được Đức Phật nói ra không phải là dễ hiểu, người nghe cũng khó có thể tin để chấp nhận, do đó các Đức Phật phải dùng đến nhiều ví dụ và tùy theo nhân duyên từng lúc nói những gì, khi nào để cho người nghe dễ tiếp nhận và hiểu được; mà quả thực như vậy, Đức Phật đã thuyết pháp đến những thế giới mà đời thực không có, hay người nghe phải tưởng tượng ngoài những chi tiết cuộc sống con người trải qua cũng khiến con người trở nên nghi vấn để tin.

Nhưng sau đó, Đức Phật cho biết Phật ra đời để làm gì? Và vì sao?

“Xá Lợi Phất! Sao nói rằng các Đức Phật Thế Tôn chỉ do một sự nhân duyên lớn mà hiện ra nơi đời? Các Đức Phật Thế Tôn vì muốn cho chúng sinh khai tri-kiến-Phật để được thanh tịnh mà hiện ra nơi đời; vì muốn chỉ tri-kiến-Phật cho chúng sinh mà hiện ra nơi đời; vì muốn cho chúng sinh tỏ ngộ tri-kiến-Phật mà hiện ra nơi đời; vì muốn cho chúng sinh chứng vào đạo tri-kiến-Phật mà hiện ra nơi đời.

Xá Lợi Phất! Đó là các đức Phật do vì một sự nhơn duyên lớn mà hiện ra nơi đời”.

Với ý ấy, người ta đã kết lại: “Đức Phật ra đời là muốn “Khai, Thị, Ngộ, Nhập” cho chúng sinh, con người về những điều mà chỉ có Đức Phật mới biết”. Những điều mà Đức Phật biết tức là cái giáo lý mà Đức Phật đã thuyết giảng trong nhiều năm dài, để qua đó chúng sinh hiểu, thực hành để tự giải thoát khỏi những chướng ngại, trói buộc qua “nghiệp” mà mình đã gieo với những chúng sinh khác dù là thiện hay ác.

Ở đây, chúng tôi muốn trích dẫn những đoạn trong vài Kinh để cùng nhau tham khảo và biết tính chất của Phật như thế nào. Như đoạn Kinh sau đây trong Kinh Hoa Nghiêm ở phẩm “Như Lai Xuất Hiện”:

“Ví như hư không đến khắp tất cả chỗ sắc phi sắc, chẳng phải đến chẳng phải chẳng đến. Vì hư không chẳng có thân.

Cũng vậy, thân Như Lai khắp tất cả chỗ, khắp tất cả chúng sanh, khắp tất cả pháp, khắp tất cả quốc độ, chẳng phải đến chẳng phải chẳng đến.  Vì thân Như Lai là không có thân. Vì chúng sanh mà thị hiện thân Phật”.

Thế rồi, thêm một điều khác nữa:

“Chư Phật Như Lai vì muốn làm cho chúng sanh có lòng mến thích nên xuất hiện ra đời. Vì muốn chúng sanh luyến mộ mà thị hiện Niết Bàn. Nhưng thiệt ra Đức Như Lai không có xuất thế cũng không Niết Bàn. Vì Đức Như Lai thường trụ thanh tịnh Pháp giới, tùy theo tâm của chúng sanh mà thị hiện”.

Hay:

“Chư Phật tử! Thân của Đức Như Lai không có phương xứ, chẳng thiệt chẳng hư, chỉ do bổn thệ nguyện lực của chư Phật, hễ chúng sanh đáng được độ thời bèn xuất hiện”.

Và:

“Chư Phật tử! Đức Như lai trụ nơi vô lượng vô ngại cứu cánh Pháp giới, hư không giới, chơn như, pháp tánh, vô sanh, vô diệt và thiệt tế, vì các chúng sanh mà tùy thời thị hiện. Do bổn nguyện giữ gìn nên không thôi nghỉ. Chẳng bỏ tất cả chúng sanh, tất cả cõi, tất cả pháp”.

 

Trong Kinh Pháp Hoa ở phẩm: “Như Lai Thọ Lượng” thứ mười sáu, Đức Phật còn cho chúng ta biết không phải trong thời hiện tại Đức Phật mới thành Phật, mà thực ra Đức Phật đã thành Phật rất lâu đời, nhưng trong kiếp nầy Ngài mới thị hiện để giáo hóa chúng sinh như đoạn Kinh sau đây:

 

“Nhưng thiện nam tử! Thực ta thành Phật nhẫn lại đây, đã vô lượng vô biên trăm nghìn muôn ức na-do-tha kiếp. Ví như năm trăm nghìn muôn ức na-do-tha a-tăng-kỳ cõi tam thiên, đại thỉên, giả sử có người nghiền làm vi trần qua phương đông, cách năm trăm nghìn muôn ức na-do-tha a-tăng kỳ cõi nước, bèn rơi một bụi trần, đi qua phía đông như thế cho đến hết vi trần đó.

Các thiện nam tử! Ý ông nghĩ sao? Các thế giới đó có thể suy gẫm so tính biết được số đó chăng?

Di Lặc Bồ Tát, thảy đều bạch Phật rằng: “Thế Tôn! Các thế giới đó vô lượng vô biên, chẳng phải tính được, đếm được, cũng chẳng phải tâm lực biết đến được. Tất cả Thanh Văn, Duyên Giác dùng trí vô lậu, chẳng có thể suy nghĩ biết được hạn số đó, chúng con trụ bậc bất thối, ở trong việc này cũng chẳng thông đạt.

Thế Tôn! Các thế giới như thế, nhiều vô lượng vô biên”.

Bấy giờ, Phật bảo các chúng Bồ Tát: “Các Thiện nam tử! Nay ta sẽ tuyên nói rành rõ cho các ông. Các thế giới đó, hoặc dính vi trần hoặc chẳng dính, đều nghiền cả làm vi trần, cứ một trần là một kiếp, từ ta thành Phật nhẫn lại đến nay, lại lâu hơn số đó trăm nghìn muốn ức na-do-tha a-tăng-kỳ kiếp. Từ đó nhẫn lại, ta thường ở cõi Ta-Bà này nói pháp giáo hóa, cũng ở trong trăm nghìn muôn ức na-do-tha a-tăng-kỳ cõi nước khác dắt dẫn lợi ích chúng sinh”…

 

Trong Kinh Hoa Nghiêm ở phẩm Như Lai Xuất Hiện có đoạn như sau:

 

“Ví như hư không đến khắp tất cả chỗ sắc phi sắc, chẳng phải đến chẳng phải chẳng đến. Vì hư không chẳng có thân.

Cũng vậy, thân Như Lai khắp tất cả chỗ, khắp tất cả chúng sanh, khắp tất cả pháp, khắp tất cả quốc độ, chẳng phải đến chẳng phải chẳng đến. Vì thân Như Lai là không có thân. Vì chúng sanh mà thị hiện thân Phật”.

 

Nguyên Thảo,

12/06/2026.


No comments:

Post a Comment